To jest dobry artykuł

Reprezentacja Chorwacji w skokach narciarskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Reprezentacja Chorwacji w skokach narciarskich
Ilustracja
Związek Hrvatski Skijaški Savez
Trener Anton Zamernik
Skrót FIS CRO[1]

Reprezentacja Chorwacji w skokach narciarskich powstała w 2007 roku[2]. Według stanu na rok 2011 liczyła jednego zawodnika, Urbana Zamernika[3], zaś Anton Zamernik, ojciec Urbana jest serwismenem i głównym trenerem[4].

Reprezentacja podlega bezpośrednio komitetowi do spraw narciarstwa klasycznego w Chorwackim Związku Narciarskim (chorw. Hrvatski Skijaški Savez)[5]. Głównym sponsorem reprezentacji jest chorwacki oddział firmy OMV.

Rekordzistą kraju jest Josip Šporer, który w latach 40. XX wieku w Planicy skoczył na odległość 102 metrów.

Skład reprezentacji[edytuj | edytuj kod]

Kadra A[edytuj | edytuj kod]

Sztab szkoleniowy[edytuj | edytuj kod]

  • Anton Zamernik – trener i serwismen

Sponsorzy[edytuj | edytuj kod]

Głównym sponsorem reprezentacji jest chorwacki oddział firmy OMV, która sponsoruje także reprezentację Austrii, reprezentację Czech, reprezentację Rumunii i reprezentację Słowenii w skokach narciarskich. Umowa o współpracy między Chorwackim Związkiem Narciarskim a firmą OMV Hrvatska została podpisana 9 września 2010 roku. Zapewnia ona wsparcie finansowego dla Urbana Zamernika w celu poprawy jego wyników sportowych, a także finansowanie rozwoju skoków narciarskich w Chorwacji, popularyzację tej dyscypliny sportowej w tym kraju oraz zachęcenie młodych sportowców do uprawiania skoków narciarskich[5].

Tło[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

W Chorwacji istniało łącznie 5 skoczni narciarskich[6], powstałych w latach 1934–1948. Najstarszą skocznią narciarską była powstała w 1934 roku w miejscowości Mrkopalj mała skocznia narciarska o punkcie konstrukcyjnym umiejscowionym na 40 metrze, która obecnie jest zniszczona[7]. Skocznie narciarskie położone na terenie dzisiejszej Chorwacji istniały także w: Zagrzebiu (skocznie Sljeme K–35 oraz K–12, obecnie zniszczone)[8], Prezidzie (skocznia K–40, obecnie zniszczona)[9] oraz Skradzie (skocznia K–30, w 2007 roku rozpoczęły się przygotowania do umożliwienia oddawania na niej skoków narciarskich)[10]. Ponadto w latach 1935–1948 w miejscowości Delnice wybudowano kompleks skoczni narciarskich Japlensky Vrh złożony ze skoczni o punktach konstrukcyjnych K–25, K–30 oraz K–70. Największą ze skoczni zaprojektował Słoweniec Stanko Bloudek, który był architektem m.in. skoczni Bloudkova Velikanka[11]. W 2006 roku największa ze skoczni została naprawiona i przystosowana do oddawania na niej skoków narciarskich. W 2007 roku powstał projekt budowy centrum sportów zimowych w Delnicach, w skład którego miałaby wchodzić m.in. duża skocznia narciarska i trzy inne, mniejsze skocznie[2]. Projekt ten ma pełne poparcie ze strony Chorwackiego Komitetu Olimpijskiego, Chorwackiego Związku Narciarskiego oraz Międzynarodowej Federacji Narciarskiej[12].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi chorwaccy skoczkowie zaczęli startować w międzynarodowych zawodach w latach 30. XX wieku. Do końca II wojny światowej w zawodach wystartowało ich łącznie kilkudziesięciu[13]. W 1942 roku na skoczni Sljeme w Zagrzebiu zorganizowano pierwsze w historii mistrzostwa Chorwacji w skokach narciarskich. Zwycięstwo w nich odniósł Franjo Dvorzak, który oddał skoki na odległość 28 i 29 metrów i wyprzedził Borisa Merkla[8]. W latach 70. XX wieku skoczkowie narciarscy z terenów dzisiejszej Chorwacji skakali w barwach reprezentacji Jugosławii. Ostatnie oficjalne zawody w skokach narciarskich w Chorwacji rozegrano w 1980 roku, na skoczni w Delnicach[11]. Na tym samym obiekcie w 1981 roku oddano także ostatni skok narciarski w Chorwacji w XX wieku[14].

1 marca 2006 roku, po 25 latach przerwy, na skoczni w Delnicach rozegrano towarzyskie zawody juniorów o Puchar Delnic, w których wystartowało 15 słoweńskich skoczków w wieku od 13 do 16 lat[15]. Rywalizację skoczków z Ljubna i Brežic, w której wygrał Jaka Tesovnik, oglądało około 2000 widzów. Drugie miejsce zajął Urban Zamernik, który jednocześnie ogłosił, że w niedalekiej przyszłości będzie reprezentować Chorwację[14]. Celem organizacji tych zawodów było zainteresowanie Chorwatów skokami narciarskimi i zebranie grupy młodych chłopców, którzy mogliby rozpocząć treningi skoków narciarskich w Słowenii i w przyszłości reprezentować Chorwację w zawodach[15].

Latem 2007 roku w klubie SK "Goranin" utworzono sekcję skoków narciarskich i kombinacji norweskiej[13]. Jednocześnie w Delnicach wyremontowano dwie niewielkie skocznie, na których młodzi skoczkowie rozpoczęli treningi. Początkowo planowano także wyremontować skocznię K–30, a wszystkie 3 obiekty pokryć matami igelitowymi, jednak miasto Delnice nie przekazało potrzebnych na ten cel 100 tysięcy kun[16]. Rok później do sekcji skoków narciarskich należało 10 chłopców w wieku od 8 do 13 lat[17]. W listopadzie 2009 roku liczebność tej grupy spadła do 5 chłopców. Jednocześnie rozpoczęto także budowę trzech nowych skoczni narciarskich, która ma zapoczątkować proces odbudowy skoków narciarskich w Chorwacji. Ponadto latem 2010 roku mniejsze skocznie miano wyłożyć matami igelitowymi. W wyniku braku odpowiedniej infrastruktury chorwaccy skoczkowie mogą trenować w Delnicach tylko zimą, a w pozostałych porach roku muszą wyjeżdżać do Słowenii[16].

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Sezon 2007/2008[edytuj | edytuj kod]

Urban Zamernik podczas treningu przed konkursem o indywidualne mistrzostwo świata juniorów w Zakopanem w 2008 roku.

Urban Zamernik do 2006 roku startował w zawodach juniorskich jako Słoweniec[18]. Pod koniec 2007 roku otrzymał on chorwackie obywatelstwo. Ze względów proceduralnych w zawodach międzynarodowych mógł wystartować najwcześniej w styczniu 2008 roku[17]. Aby umożliwić mu odpowiednie wsparcie Chorwacki Związek Narciarski utworzył reprezentację Chorwacji w skokach narciarskich, której jedynym członkiem został Zamernik[2].

Na arenie międzynarodowej Urban Zamernik zadebiutował 17 lutego 2008 roku. Wystąpił wówczas w zawodach FIS Cup zorganizowanych w Szczyrku, w których zajął 33. miejsce[19]. Wziął także udział w drugim konkursie rozegranym tego samego dnia w Szczyrku, w którym zajął 24. miejsce i zdobył pierwsze punkty w karierze[20]. Punkty zdobyte wówczas przez Zamernika pozwoliły mu na zajęcie 259. miejsca w klasyfikacji generalnej FIS Cupu w sezonie 2007/2008. Jednocześnie, w nieoficjalnej klasyfikacji drużynowej, reprezentacja Chorwacji zajęła 22. pozycję[21]. Były to jego jedyne dwa starty w zawodach pucharowych w sezonie 2007/2008[22].

W lutym 2008 roku Zamernik został zgłoszony do zawodów o mistrzostwo świata juniorów rozgrywanych w Zakopanem[23]. W rozgrywanych 26 lutego 2008 roku oficjalnych treningach przed tymi zawodami zajął 75. (64 metry) i 61. (68 metrów) miejsce[24]. Dzień później wystartował w konkursie indywidualnym, jednak został zdyskwalifikowany[25].

Sezon 2008/2009[edytuj | edytuj kod]

Urban Zamernik podczas konkursu o indywidualne mistrzostwo świata juniorów w Szczyrbskim Jeziorze w 2009 roku.

W sezonie 2008/2009 Urban Zamernik nie został zgłoszony do żadnych zawodów pucharowych[26]. Jedynymi zawodami międzynarodowymi organizowanymi przez Międzynarodową Federację Narciarską, w których wystartował były mistrzostwa świata juniorów w Szczyrbskim Plesie[27]. W oficjalnych treningach rozegranych 3 lutego 2009 roku Zamernik zajął 85. (67 metrów) i 80. pozycję (72,5 metra)[28]. Dzień później w kolejnych dwóch seriach treningowych zajął 75. (74,5 metra) i 91. (65,5 metra) miejsce[29]. 5 lutego 2009 roku Urban Zamernik po raz drugi w karierze wystartował w zawodach o mistrzostwo świata juniorów. Ze skokiem na 69 metrów i notą łączną 60,5 punktu został sklasyfikowany na 74. pozycji[30].

1 marca 2009 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski, na wniosek Chorwackiego Komitetu Olimpijskiego, przyznał Urbanowi Zamernikowi roczne stypendium olimpijskie, trwające do końca lutego 2010 roku[31].

Sezon 2009/2010[edytuj | edytuj kod]

Urban Zamernik podczas treningu przed konkursem o indywidualne mistrzostwo świata juniorów w Hinterzarten w 2010 roku.

W lipcu 2009 roku Urban Zamernik, po raz pierwszy w karierze, został zgłoszony do startu w letnich zawodach pucharowych organizowanych przez Międzynarodową Federację Narciarską. Ostatecznie jednak Zamernik nie wziął udziału w zawodach FIS Cupu rozegranych 10 lipca 2009 roku w Villach[32].

16 i 17 stycznia 2010 roku po raz drugi w karierze wystartował w zawodach cyklu FIS Cup organizowanych w Szczyrku[33]. W pierwszym konkursie zajął 39. miejsce[34], a dzień później był 44.[35]

Urban Zamernik podczas konkursu o indywidualne mistrzostwo świata juniorów w Hinterzarten w 2010 roku.

Pod koniec stycznia 2010 Zamernik, po raz trzeci w karierze, został zgłoszony do startu w konkursie indywidualnym o mistrzostwo świata juniorów[36]. W oficjalnych treningach przed zawodami, które odbyły się 27 stycznia 2010 roku, zajął 71. (77,5 metra) i 62. (85,5 metra) miejsce[37]. W konkursie, rozegranym dzień później w Hinterzarten, po skoku na odległość 82 metrów został sklasyfikowany na 59. pozycji[38].

W odróżnieniu od lat poprzednich start na mistrzostwach świata juniorów nie był jego ostatnim startem w sezonie[39]. 13 lutego zajął 43. miejsce podczas zawodów FIS Cup w Villach[40]. Osiem dni później wystartował także w konkursach tego cyklu rozegranych w Kranju. Podczas pierwszego z dwóch konkursów, które odbyły się 21 lutego, zajął 44. miejsce[41], a podczas drugiego był 48.[42]. Był to jego ostatni start w sezonie 2009/2010[39].

Sezon 2010/2011[edytuj | edytuj kod]

W sezonie 2010/2011 Urban Zamernik zadebiutował w letnich zawodach pucharowych organizowanych przez Międzynarodową Federację Narciarską. 17 lipca 2010 roku, podczas konkursu rozgrywanego w Villach, zajął 25. pozycję i po raz drugi w karierze zdobył punkty w zawodach FIS Cupu w skokach narciarskich[43]. Dzień później zajął 31. miejsce[44]. Był to jego ostatni start w zawodach letnich w sezonie 2010/2011[45].

Pod koniec stycznia 2011 roku, po raz czwarty i ostatni w karierze, Urban Zamernik został zgłoszony do startu w konkursie indywidualnym o mistrzostwo świata juniorów[46]. Podczas oficjalnych treningów przeprowadzonych 27 stycznia Zamernik zajął 60. (76 metrów) i 69. pozycję (73,5 metra)[47]. Podczas serii próbnej przed konkursem był 46. (79 metrów)[48]. W konkursie, rozegranym 28 stycznia 2011 roku w Otepää, oddał skok na odległość 71 metrów i został sklasyfikowany na 61. pozycji[49].

Podobnie jak rok wcześniej nie był to jego ostatni start w sezonie[45]. Podczas konkursu FIS Cup w Villach przeprowadzonego 19 lutego 2011 roku Zamernik zajął 60. pozycję[50]. Dzień później zajął 58. miejsce[51]. Był to jego ostatni start w sezonie 2010/2011[45]. Punkty, które Urban Zamernik zdobył podczas pierwszego konkursu FIS Cup w sezonie pozwoliły zająć mu 236. miejsce w klasyfikacji generalnej. Jednocześnie, w nieoficjalnej klasyfikacji drużynowej, reprezentacja Chorwacji zajęła 25. pozycję[52].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Mistrzostwa świata juniorów[edytuj | edytuj kod]

FIS Cup[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w klasyfikacji generalnej[edytuj | edytuj kod]

Miejsca w poszczególnych konkursach[edytuj | edytuj kod]

Sezon 2007/2008
zawodnik Bischofshofen Bischofshofen Oberwiesenthal Oberwiesenthal Falun Falun Einsiedeln Einsiedeln Heddal Heddal Harrachov Harrachov Lauscha Lauscha Eisenerz Eisenerz Kuopio Kuopio Szczyrk Szczyrk Oberstdorf Whistler Whistler Sapporo Zaō Zaō punkty
Urban Zamernik - - - - - - - - - - - - - - - - - - 33 24 - - - - - - 7
Sezon 2009/2010
zawodnik Villach Predazzo Predazzo Oberwiesenthal Oberwiesenthal Štrbské Pleso Štrbské Pleso Falun Falun Einsiedeln Einsiedeln Notodden Notodden Harrachov Harrachov Szczyrk Szczyrk Lauscha Lauscha Villach Kranj Kranj Zaō Zaō Courchevel Courchevel punkty
Urban Zamernik - - - - - - - - - - - - - - - 39 44 - - 43 44 48 - - - - 0
Sezon 2010/2011
zawodnik Villach Villach Štrbské Pleso Štrbské Pleso Örnsköldsvik Örnsköldsvik Falun Falun Einsiedeln Einsiedeln Notodden Notodden Štrbské Pleso Štrbské Pleso Szczyrk Szczyrk Kranj Kranj Ramsau Ramsau Ruhpolding Ruhpolding Zaō Zaō punkty
Urban Zamernik 25 31 - - - - - - - - - - - - - - - - 60 58 - - - - 6
Legenda
1 2 3 4-10 11-30 poniżej 30

 -  – zawodnik nie wystartował

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Klasyfikacja drużynowa ma charakter nieoficjalny, gdyż Międzynarodowa Federacja Narciarska w przypadku zawodów FIS Cup prowadzi jedynie klasyfikację generalną indywidualną.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Competitors (ang.). fis-ski.com. [dostęp 2011-07-18].
  2. a b c Marinko Krmpotić. KRALJICA DELNIČKOG SPORTA. „Sušačka revija”. 60, s. 99, 2007 (chorw.). 
  3. National teams (chorw.). croski.hr. [dostęp 2011-07-18].
  4. Reprezentacije (chorw.). croski.hr. [dostęp 2012-10-15].
  5. a b OMV Hrvatska sponzor hrvatske reprezentacije u skijaškim skokovima (chorw.). croski.hr, 2010-09-09. [dostęp 2011-07-18].
  6. Croatia (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  7. Mrkopalj (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  8. a b Zagreb Sljeme (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  9. Prezid (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  10. Skrad (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  11. a b Delnice (ang.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-07-18].
  12. Adrian Dworakowski: Lato outsiderów (pol.). skijumping.pl, 2010-10-14. [dostęp 2011-07-18].
  13. a b Adrian Dworakowski: Egzotyczne skoki narciarskie (pol.). skijumping.pl, 2009-06-19. s. 6. [dostęp 2011-07-18].
  14. a b Mirela Kraljić: U Delnicama prvi skijaški skok nakon 25 godina! (chorw.). adventure-sport.net, 2006-03-06. [dostęp 2011-07-18].
  15. a b Jasmin Đečević: Mladi Slovenci jedini na skakaonici u Delnicama (chorw.). jutarnji.hr, 2006-03-01. [dostęp 2016-09-25].
  16. a b Marinko Krmpotić: Tek će za skakaonicama stići skakači i – turizam (chorw.). delnice.hr, 2009-11-11. [dostęp 2011-07-18].
  17. a b Hrvoje Slišković: Urban Zamernik: 'U Hrvatskoj zbog boljih uvjeta' (chorw.). jutarnji.hr, 2008-02-29. [dostęp 2011-07-18].
  18. Urban Zamernik (Chorwacja) (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-19].
  19. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Rutkowski najlepszy w Szczyrku (pol.). skokinarciarskie.pl, 2008-02-17. [dostęp 2011-07-19].
  20. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Piotr Żyła wygrywa 2 konkurs i bije rekord skoczni (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-02-17. [dostęp 2011-07-19].
  21. a b c FIS Cup 2007/2008 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].
  22. ZAMERNIK Urban Season 2008 (ang.). fis-ski.com. [dostęp 2011-07-19].
  23. Paweł Stawowczyk: 95 skoczków i 41 skoczkiń na MŚJ w Zakopanem (pol.). skokinarciarskie.pl, 2008-02-26. [dostęp 2011-07-19].
  24. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Rutkowski i Strolz najdalej na treningach (pol.). skokinarciarskie.pl, 2008-02-26. [dostęp 2011-07-19].
  25. Andrzej Mysiak: MŚJ: Wank nowym mistrzem, Rutkowski za podium (FILMY) (pol.). skokinarciarskie.pl, 2008-02-27. [dostęp 2011-07-19].
  26. ZAMERNIK Urban Season 2009 (ang.). fis-ski.com. [dostęp 2011-07-19].
  27. Paweł Stawowczyk: MŚJ czas zacząć - składy drużyn (pol.). skokinarciarskie.pl, 2009-02-03. [dostęp 2011-07-19].
  28. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Kot i Miętus znakomici na treningach (pol.). skokinarciarskie.pl, 2009-02-03. [dostęp 2011-07-19].
  29. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Larinto najlepszy w dzisiejszych treningach (pol.). skokinarciarskie.pl, 2009-02-04. [dostęp 2011-07-19].
  30. Paweł Stawowczyk: Mueller Mistrzem Świata Juniorów, Kot ze srebrem! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2009-02-05. [dostęp 2011-07-19].
  31. DESETERO HRVATSKIH STIPENDISTA MOO-a. „Olimp”. 61, s. 54, 2009-06. Chorwacki Komitet Olimpijski. ISSN 1331-9523. OCLC 646536669 (chorw.). 
  32. FIS Cup 2009/2010 10.07.2009 - Villach (Austria) K-90 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-19].
  33. Paweł Stawowczyk: Fis Cup: Lista startowa treningów w Szczyrku (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-15. [dostęp 2011-07-19].
  34. Martyna Szydłowska: FIS Cup Szczyrk: Dominacja Polaków! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-16. [dostęp 2011-07-19].
  35. Paweł Stawowczyk: FIS Cup Szczyrk: Murańka i Miętus zwyciężają! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-17. [dostęp 2011-07-19].
  36. Paweł Stawowczyk: Mistrzostwa Świata Juniorów czas zacząć! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-25. [dostęp 2011-07-19].
  37. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Bodmer i Hayboeck najlepsi na treningach. Dobry występ Polaków. (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-27. [dostęp 2011-07-19].
  38. MŚJ: Hayboeck zdobywa złoto! Polacy fatalnie! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-28. [dostęp 2011-07-19].
  39. a b ZAMERNIK Urban Season 2010 (ang.). fis-ski.com. [dostęp 2011-07-19].
  40. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Lackner najlepszy, Kot w dziesiątce (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-02-13. [dostęp 2011-07-19].
  41. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Tomaz Naglic triumfuje w Kranju (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-02-21. [dostęp 2011-07-19].
  42. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Omladic przed Hayboeckiem i Paulim (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-02-21. [dostęp 2011-07-19].
  43. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Austriacy najlepsi w Villach (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-07-17. [dostęp 2011-07-19].
  44. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Ponowny triumf Lukasa Muellera (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-07-18. [dostęp 2011-07-19].
  45. a b c ZAMERNIK Urban Season 2011 (ang.). fis-ski.com. [dostęp 2011-07-19].
  46. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Aż 78 zawodników na treningach (pol.). skokinarciarskie.pl, 2010-01-25. [dostęp 2011-07-19].
  47. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Zografski najlepszy na treningach, Byrt w czołówce (pol.). skokinarciarskie.pl, 2011-01-27. [dostęp 2011-07-19].
  48. Paweł Stawowczyk: MŚJ: Zografski przed Byrtem w serii próbnej (pol.). skokinarciarskie.pl, 2011-01-28. [dostęp 2011-07-19].
  49. Paweł Stawowczyk: Bułgar Zografski mistrzem świata juniorów! (pol.). skokinarciarskie.pl, 2011-01-28. [dostęp 2011-07-19].
  50. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Bjoern Koch przed Lukasem Muellerem w Ramsau (pol.). skokinarciarskie.pl, 2011-02-19. [dostęp 2011-07-19].
  51. Paweł Stawowczyk: FIS Cup: Austriacy w komplecie na podium drugiego konkursu (pol.). skokinarciarskie.pl, 2011-02-20. [dostęp 2011-07-19].
  52. a b c FIS Cup 2010/2011 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].
  53. Mistrzostwa Świata Juniorów 2008 27.02.2008 - Zakopane (Polska) K-90 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].
  54. Mistrzostwa Świata Juniorów 2009 05.02.2009 - Strbske Pleso (Polska) K-90 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].
  55. Mistrzostwa Świata Juniorów 2010 28.01.2010 - Hinterzarten (Niemcy) K-95 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].
  56. Mistrzostwa Świata Juniorów 2011 28.01.2011 - Otepaa (Estonia) K-90 (pol.). skokinarciarskie.pl. [dostęp 2011-07-18].