Rowokół

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rowokół
Widok na Rowokół z jeziora Gardno
Widok na Rowokół z jeziora Gardno
Państwo  Polska
Położenie Wybrzeże Słowińskie
Wysokość 114,8 m n.p.m.
Położenie na mapie gminy Smołdzino
Mapa lokalizacyjna gminy Smołdzino
Rowokół
Rowokół
Położenie na mapie powiatu słupskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu słupskiego
Rowokół
Rowokół
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Rowokół
Rowokół
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rowokół
Rowokół
Ziemia54°39′21″N 17°12′36″E/54,655833 17,210000

Rowokół (niem. Revekol) – wzgórze polodowcowe o wysokości 114,8 m n.p.m.[1] na Wybrzeżu Słowińskim, w woj. pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Smołdzino, w odległości 6 km od morza.

Znajduje się w strefie ochronnej Słowińskiego Parku Narodowego, bardzo dobrze widoczny z morza żeglarski punkt nawigacyjny, odnotowany na najstarszych mapach morskich tej części Bałtyku. Około 0,5 km od wierzchołka Rowokołu leży wieś Smołdzino.

Przyroda[edytuj]

Wieża widokowa

Leśno-krajobrazowy rezerwat przyrody Rowokół, o powierzchni 562,81 ha, ma na celu ochronę bukowo-jodłowego lasu na stokach wzgórza moreny czołowej o wysokości dochodzącej do 114,8 m n.p.m.

Na szczycie znajduje się czynna od maja do września platforma widokowa na Smołdzino oraz jeziora Gardno, Łebsko i wybrzeże Bałtyku. Prowadzi tu szlak turystyczny.

Historia[edytuj]

Na szczycie wzgórza zarejestrowano bliżej nieokreśloną formę wału lub fosy, które okalały niewielki majdan[2]. Na stoku góry ulokowane jest grodzisko wczesnośredniowieczne datowane na IX–XI wiek. Na szczycie odkryto natomiast odosobniony pochówek dziecka wyposażony między innymi w dwie kłódki[3].

Od XII do XVI wieku na wierzchołku Rowokołu mieściło się sanktuarium Najświętszej Maryi Panny. Po sanktuarium pozostały zagłębione w gruncie fundamenty budowli, które dały asumpt do powstania wielu legend związanych z tym miejscem. Ostatnie pozostałości zostały rozebrane na początku XIX wieku[4].

Z górą związane są liczne mity i legendy: zatopione dzwony, gorejące pieniądze, przerzucane głazy, skarb Bandemerów – w większości przywiezione w ten rejon przez niemieckich osadników[5].

Od początku XXI wieku na Wielkanoc odbywa się tu misterium ukrzyżowania Chrystusa.

W 2017 gmina Smołdzino otrzymała od ministra środowiska Jana Szyszki zgodę na wzniesienie na wzgórzu kaplicy pw. św. Mikołaja. Prace mają być rozpoczęte do 2019[6].

Oronimia[edytuj]

Fritzners Ordbog over det gamle norske Sprog, 1891, Bd.2,S.357

Pierwsze zapisy nazwy Rowokół widnieją na starych szwedzkich mapach morskich z 1695 roku (Reefcoll) i holenderskich z 1660 roku (inne zapisy – Refkul lub Ravkuul)[7]. Na mapach morskich z początku XX wieku administracji niemieckiej widniała nazwa Revekol.

Nazwa góry, składająca się z członów "rów" i "okół", pochodzi od istniejącego na jej szczycie grodziska i oznacza miejsce otoczone rowem i wałem[3]

Nazwę Rowokół wprowadzono urzędowo rozporządzeniem w 1949 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Revekol Berg[8].

Przypisy

  1. Arkusz N-33-59-A-b-2 (Smołdzino). Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 2003. ​ISBN 83-239-6553-6
  2. T. Malinowski, Charakter pobytu człowieka w pradziejach i średniowieczu na szczycie góry Rowokół, [w:] Przez pradzieje i wczesne średniowiecze. Księga jubileuszowa na siedemdziesiąte piąte urodziny docenta doktora Jana Gruby, red. J. Libera, A. Zakościelna, Lublin 2004, s. 293–299.
  3. a b A. Kuczkowski, Słowiańskie „święte” góry na terenie ziem polskich we wczesnym średniowieczu. Próba zarysowania problematyki, Slavia Antiqua, 2007, t. XLVIII, s. 97–123.
  4. Andrzej Czarnik: Gardna Wielka. Słupsk: Wydawnictwo Uczelniane, Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, 2001, s. 115–119. ISBN 83-87006-94-7.
  5. Góra Rowokół
  6. Wójt zbuduje w parku narodowym kaplicę. Zgodę wydał minister środowiska. wyborcza.pl, 14 lutego 2017. [dostęp 2017-02-14].
  7. Wzgórze Rowokół w Smołdzinie
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości (M.P. z 1949 r. Nr 17, poz. 225, s. 6)

Bibliografia[edytuj]

  • Buske N., Die Marienkapellen auf dem Gollen, dem Revekol und dem Heiligen Berg bei Pollnow. Ein Beitrage zur Geschichte der Wallfahrtsorte in Pommern, „Baltische Studien” N. F. Hamburg, 1970
  • Malinowski Tadeusz, Zur Geschichte des Revecol (Rowokół), des heiligen Berges in Hinterpommern, „Baltische Studien”, N. F. Hamburg 1988
  • Olczak Jerzy i Siuchniński Kazimierz, Sprawozdanie z badań weryfikacyjnych grodzisk przeprowadzonych na terenie powiatu słupskiego, Kosz. Zesz. Muz., t. 2, 1972
  • Rogaczewski Feliks, Rowokół, "Zapiski Koszalińskie" z. 3. Koszalin-Słupsk 1959, s. 52-53.
  • Witt Walter, Der Revecol und seine Umgebung in vor- und frühgeschichtlicher Zeit, Delmanzosche Buchdruckerei, Stolp in Pommern, ok. 1933.
  • Witt Walter, Die Burgwälle des Stolper Landes, Stolp 1934.
  • Witt Walter, Urgeschichte des Stadt und Landkreises Stolp, Stolp 1934.