Województwo pomorskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy obecnego województwa. Zobacz też: inne obszary określane jako województwo pomorskie.
województwo pomorskie
województwo
Herb Flaga
Herb województwa pomorskiego Flaga województwa pomorskiego
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-PM
TERYT 22
Siedziba wojewody i sejmiku Gdańsk
Wojewoda Dariusz Drelich
Marszałek Mieczysław Struk
Powierzchnia 18 310,34 km²
Populacja (30 czerwca 2019)
• liczba ludności

2 337 769[1].
• gęstość 128 os./km²
Urbanizacja 64%
Tablice rejestracyjne G
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. Okopowa 21/27
80-810 Gdańsk
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Okopowa 21/27
Gdańsk
Podział administracyjny
Liczba miast na prawach powiatu 4
Liczba powiatów 16
Liczba gmin miejskich 22
Liczba gmin miejsko-wiejskich 20
Liczba gmin wiejskich 81
Położenie na mapie Polski
Pomeranian in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Portal Polska

Województwo pomorskie (kaszub.: Pòmòrsczé wòjewództwò) – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej części kraju. Siedzibą władz województwa jest Gdańsk. Obejmuje obszar o powierzchni 18 310,34 km². Jest najdalej wysuniętym na północ województwem państwa.

30 czerwca 2019 roku województwo miało 2 337 769 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Województwa z lat 1975-1998 z granicą obecnego województwa pomorskiego

Województwo pomorskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

W wyniku protestów Bydgoszczy nie udało się utworzyć wielkiego regionu pomorskiego obejmującego również Bydgoszcz, Toruń, Włocławek i Grudziądz (obecnie będących częścią województwa kujawsko-pomorskiego).

Geografia[edytuj | edytuj kod]


Mapa fizyczna województwa.

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 18 310,34 km²[2].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. pomorskim lasy obejmowały powierzchnię 664,4 tys. ha, co stanowiło 36,3% jego powierzchni. 9,8 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[3].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w północnej Polsce i graniczy z[4]:

oraz z województwami:

Położenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Większość obszaru województwa znajduje się na terenie Pomorza Gdańskiego. Poza tym jego północno-zachodnia część zaliczana jest do Pomorza Zachodniego, natomiast część wschodnia do Prus.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 149 km, to jest 1°20′41″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 192 km, co w mierze kątowej daje 2°56′15″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Najwyższym punktem jest wierzchołek Wieżycy – 329 m n.p.m.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Województwo pomorskie jest podzielone na 16 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu.

Miasta na prawach powiatu
Herb Miasto n.prawach powiatu Populacja
(30 czerwca 2019)[1]
Powierzchnia
[km²]
Gdansk COA.svg Gdańsk 468.158 265,50
POL Gdynia COA.svg Gdynia 246.244 135
POL Słupsk COA 1.svg Słupsk 90.769 43,15
POL Sopot COA.svg Sopot 35.827 17,31
Powiaty
Herb Powiat Siedziba Populacja
(30 czerwca 2019)
Powierzchnia
(km²)
POL powiat wejherowski COA.svg Powiat wejherowski Wejherowo 216.764 1279,84
POL powiat kartuski COA.svg Powiat kartuski Kartuzy 137.942 1120,04
POL powiat starogardzki COA.svg Powiat starogardzki Starogard Gdański 128.055 1345,28
POL powiat gdański COA.svg Powiat gdański Pruszcz Gdański 117.452 793,17
POL powiat tczewski COA.svg Powiat tczewski Tczew 115.738 697,54
POL powiat słupski COA.svg Powiat słupski Słupsk 98.793 2304
POL powiat chojnicki COA.svg Powiat chojnicki Chojnice 97.616 1364,25
POL Coa powiat pucki.svg Powiat pucki Puck 86.203 577,85
POL powiat kwidzyński COA.svg Powiat kwidzyński Kwidzyn 83.231 834,64
POL powiat bytowski COA.svg Powiat bytowski Bytów 79.260 2192,81
POL powiat kościerski COA 1.svg Powiat kościerski Kościerzyna 72.589 1165,85
POL powiat lęborski COA.svg Powiat lęborski Lębork 66.196 706,99
POL powiat malborski COA.svg Powiat malborski Malbork 63.575 494,63
POL powiat człuchowski COA.svg Powiat człuchowski Człuchów 56.225 1574,41
POL powiat sztumski COA.svg Powiat sztumski Sztum 41.476 730,85
POL Powiat nowodworski COA.svg Powiat nowodworski Nowy Dwór Gdański 35.656 652,75

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

W województwie pomorskim znajduje się Trójmiasto, czyli zespół trzech miast: Gdańska, Gdyni i Sopotu. Kolejne trzy miasta: Wejherowo, Rumia i Reda nazywane są Małym Trójmiastem Kaszubskim. Aglomeracja trójmiejska składa się z siedmiu miast, również z Pruszcza Gdańskiego. Niektórzy urbaniści zaliczają do niej ponadto Puck, Tczew i Żukowo.

Podkreślono siedziby władz powiatów, a pogrubiono miasta na prawach powiatu.

Liczba mieszkańców na dzień 30 czerwca 2019[1]:

Gdansk Glowne Miasto.jpg
Gdańsk
Terminal kontenerowy Gdynia.jpg
Gdynia
NoDSC 0143.JPG
Słupsk
Tczew 026.jpg
Tczew
Starogard Gdański, Rynek, SV cíp.JPG
Starogard Gdański
Poland Chojnice - town hall.jpg
Chojnice
Malbork 1.jpg
Malbork
Pl sopot molo.jpg
Sopot
Kwidzyn zamek.jpg
Kwidzyn
Lębork ul staromiejska.jpg
Lębork
Wejherowo, park miejski (04).jpg
Wejherowo
Herb Miasto Powiat Populacja Powierzchnia
(km²)
Gdansk COA.svg Gdańsk Miasto na prawach powiatu 468.158 265,50
POL Gdynia COA.svg Gdynia Miasto na prawach powiatu 246.244 135
POL Słupsk COA 1.svg Słupsk Miasto na prawach powiatu 90.769 43,15
POL Tczew COA 1.svg Tczew Powiat tczewski 60.120 22,26
POL Wejherowo COA.svg Wejherowo Powiat wejherowski 49.652 25,65
POL Rumia COA.svg Rumia Powiat wejherowski 49.160 30,09
POL Starogard Gdański COA.svg Starogard Gdański Powiat starogardzki 47.775 25,27
POL Chojnice COA.svg Chojnice Powiat chojnicki 39.890 21,05
POL Malbork COA.svg Malbork Powiat malborski 38.465 17,15
POL Kwidzyn COA.svg Kwidzyn Powiat kwidzyński 38.444 21,54
POL Sopot COA.svg Sopot Miasto na prawach powiatu 35.827 17,31
POL Lębork COA.svg Lębork Powiat lęborski 35.333 17,86
POL Pruszcz Gdański COA.svg Pruszcz Gdański Powiat gdański 31.135 16,47
POL Reda COA.svg Reda Powiat wejherowski 26.011 34,96
POL Kościerzyna COA.svg Kościerzyna Powiat kościerski 23.776 15,83
POL Bytów COA.svg Bytów Powiat bytowski 16.918 8,72
POL Ustka COA 1.svg Ustka Powiat słupski 15.460 10,19
POL Kartuzy COA.svg Kartuzy Powiat kartuski 14.536 6,23
POL Człuchów COA.svg Człuchów Powiat człuchowski 13.649 12,48
POL Puck COA.svg Puck Powiat pucki 11.213 4,9
POL Miastko COA 1.svg Miastko Powiat bytowski 10.439 5,68
POL Sztum COA.svg Sztum Powiat sztumski 9.940 4,59
POL Władysławowo COA.svg Władysławowo Powiat pucki 9.930 12,59
POL Czersk COA.svg Czersk Powiat chojnicki 9.910 9,73
POL Nowy Dwór Gdański COA.svg Nowy Dwór Gdański Powiat nowodworski 9.905 5,06
POL Prabuty COA.svg Prabuty Powiat kwidzyński 8.695 7, 29
POL Pelplin COA.svg Pelplin Powiat tczewski 7.784 4,45
POL Skarszewy COA.svg Skarszewy Powiat starogardzki 6.994 9,43
POL Gniew COA.svg Gniew Powiat tczewski 6.707 6,23
POL Żukowo COA.svg Żukowo Powiat kartuski 6.691 5
POL Czarne COA.svg Czarne Powiat człuchowski 5.932 46,39
POL Dzierzgoń COA.svg Dzierzgoń Powiat sztumski 5.364 3,88
POL Brusy COA.svg Brusy Powiat chojnicki 5.188 5,1
POL Debrzno COA old.svg Debrzno Powiat człuchowski 5.096 7,52
POL Nowy Staw COA.svg Nowy Staw Powiat malborski 4.248 4,65
POL Łeba COA 1.svg Łeba Powiat lęborski 3.644 14,8
POL Skórcz COA.svg Skórcz Powiat starogardzki 3.625 3,67
POL Kępice COA.svg Kępice Powiat słupski 3.580 4,65
POL Hel COA.svg Hel Powiat pucki 3.267 21,27
POL Czarna Woda COA.svg Czarna Woda Powiat starogardzki 2.786 27,75
POL Jastarnia COA.svg Jastarnia Powiat pucki 2.704 8
POL Krynica Morska COA.svg Krynica Morska Powiat nowodworski 1.303 102,04

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Parki Narodowe:

Parki Krajobrazowe

Obszary chronione powiatu słupskiego

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w województwie pomorskim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku) [1].

Dane z 31 grudnia 2014 r.

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 2 302 077 100 1 180 090 51,3 1 121 987 48,7
Gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
125,7 64,4 61,3
  • Piramida wieku mieszkańców W. pomorskiego w 2014 roku[5].


Piramida wieku Pomorskie.png

Religia[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. pomorskiego wynosił 93,9 mld zł, co stanowiło 5,8% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 41,0 tys. zł (97,9% średniej krajowej), co plasowało pomorskie na 5. miejscu względem innych województw[6].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. pomorskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3646,08 zł, co lokowało je na 3. miejscu względem wszystkich województw[7].

W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 41,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 4,4% do aktywnych zawodowo[8].

W 2011 r. 9,1% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. pomorskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[9].

W 2018 dochody województwa wyniosły 1.040.835.988 zł (w tym 435 mln zł dotacji z budżetu państwa, 365,6 mln zł z podatku CIT i 100 mln zł z PIT), a wydatki 1.045.300.683 zł (z czego 578,8 mln zł pochłonęła organizacja transportu na obszarze województwa, 131,8 mln zł ochrona zdrowia i polityka społeczna, 112.6 mln zł kultura i ochrona dziedzictwa narodowego i 39,6 mln zł edukacja). W 2017 dochody województwa wynosiły nieco ponad 800 mln zł, a w 2016 ok. 730 mln zł[10].

Bezpieczeństwo publiczne[edytuj | edytuj kod]

W województwie pomorskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Gdańsku i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[11].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Tabor kolejowy[edytuj | edytuj kod]

W roku 2016 w województwie odprawiono 53,7 mln pasażerów korzystających z usług kolei. 94% z nich podróżowało w relacjach regionalnych i aglomeracyjnych. Statystyczny mieszkaniec województwa wykonał w ciągu roku 23,3 podróże, wobec 18,9 w woj. mazowieckim i przeciętnie 7,6 km w skali kraju[12].

Województwo pomorskie jest obecnie właścicielem 25 elektrycznych zespołów trakcyjnych i 27 autobusów szynowych, kupionych przez Urząd Marszałkowski. Stacjonują one w lokomotywowniach Gdynia Cisowa i Chojnice.

Tabor kolejowy należący do województwa
ozn. kolejowe ozn. producenta numery liczba producent przewoźnik
EN57 5B/6B 967, 986, 989, 1100, 1112, 1128, 1184 7 Pafawag Przewozy Regionalne
EN57AL 5B/6B 1324, 1464, 1531, 1550, 1786 5 Pafawag[a]
EN57AP 5B/6B 1435, 1507, 1603, 1618 4 Pafawag[b]
EN71 5Bg/6Bg 006, 009, 014, 018 4 Pafawag
EN90 Impuls 45WE 001–005 5 Newag
SA103 214Ma 006, 011 2 Pesa
SA109 212M 006 1 Kolzam
SA131 218M 001 1 Pesa
SA132 218Mb 005–007 3 Pesa
SA133 218Mc 025–028 4 Pesa
029–031 3 PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście
SA136 Atribo 219M 013–019 7 Pesa
SA137 220M 001–002 2 Newag Przewozy Regionalne
SA138 221M 001–004 4 Newag

Oświata[13][edytuj | edytuj kod]

Gmach główny, Politechnika Gdańska – najstarsza politechnika w kraju

Szkolnictwo wyższe:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Samorząd wojewódzki[edytuj | edytuj kod]

Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Pomorskiego, składający się z 33 radnych[14]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Gdańsk[15]. W Słupsku znajduje się także oddział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego[16].

Marszałkowie województwa[edytuj | edytuj kod]

Nr Marszałek województwa Okres urzędowania
od do
1 Jan Zarębski
01.01.1999
26.11.2002
2 Jan Kozłowski
26.11.2002
22.02.2010
3 Mieczysław Struk
22.02.2010

Zarząd województwa od 26 listopada 2018[edytuj | edytuj kod]

Marszałek Mieczysław Struk
Wicemarszałkowie Wiesław Byczkowski, Leszek Bonna
Pozostali członkowie Agnieszka Kapała-Sokalska, Józef Sarnowski

Wicemarszałkowie województwa pomorskiego:

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Pomorski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gdańsk[15], posiada on także delegaturę w Słupsku[19].

Wojewodowie pomorscy:

Wicewojewodowie pomorscy:

Logo województwa pomorskiego[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze logo województwa pomorskiego zostało wyłonione w konkursie i oficjalnie ogłoszone 22 czerwca 2007 roku. Autor logo to Wojciech Janicki, wykładowca poznańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Przedstawiało ono maszerującego człowieka, złożonego z trzech elementów: słońca (głowa postaci) symbolizującego radość, energię, rozwój, fali (tworzącej ręce) podkreślającej nadmorskie położenie województwa, wypoczynek oraz dynamikę oraz strzałki (przypominającej nogi), która z jednej strony wskazuje kurs, kierunek północny, a z drugiej przypomina namiot – oznaczający turystykę lub dach domu – symbol opieki i gościnności. Pod grafiką znajdowało się hasło promujące województwo: „Pomorskie – dobry kurs”, również wyłonione w drodze konkursu[20].

15 kwietnia 2015 zaprezentowano nowe logo województwa autorstwa grafika Andrzeja Pągowskiego. Składa się ono z żółto-czerwonego wykrzyknika i stylizowanego napisu „Pomorskie” w kolorze granatowym[21].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Modernizacja w ZNTK Mińsk Mazowiecki.
  2. Modernizacja w zakładach Newag.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d GUS (autor korporatywny), Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 czerwca 2019 roku [dostęp 2019-11-15] (pol.).
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  4. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  5. http://www.polskawliczbach.pl/pomorskie, w oparciu o dane GUS.
  6. Rocznik Statystyczny Województw 2014. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-01-12, s. 625. ISSN 1230-5820.
  7. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  8. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-11-21] (pol.).
  9. Ubóstwo w Polsce w 2011 r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  10. Gazeta Pomorskie nr 2/2019
  11. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  12. Sławomir Lewandowski W województwie pomorskim chętnie jeździmy koleją, Pomorskie – magazyn samorządu województwa pomorskiego nr 2/2017
  13. Polska w Liczbach: Poziom wykształcenia mieszkańców (w wieku 13 lat i więcej) w pomorskim (pol.). Polska w Liczbach. [dostęp 2015-05-18].
  14. Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594]).
  15. a b (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  16. Oddział Zamiejscowy Urzędu w Słupsku. W: Biuletyn Informacji Publicznej [on-line]. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego. [dostęp 2011-10-30].
  17. Mieczysław Struk ponownie wybrany marszałkiem województwa pomorskiego. Znamy też zarząd województwa. pomorskie.eu, 2018-11-26. [dostęp 2018-11-27].
  18. Leszek Bonna już oficjalnie nowym wicemarszałkiem województwa pomorskiego. pomorskie.eu, 2019-11-08. [dostęp 2018-11-08].
  19. Delegatura w Słupsku. Pomorski Urząd Wojewódzki. [dostęp 2011-10-30].
  20. Magazyn Pomorskie: Województwo Pomorskie ma swoje logo. s. 3.
  21. Nowa jakość w promocji regionu. 2015-04-15.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]