Ruda (dopływ Odry)
 Ruda we wsi Rudy | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Województwo | |
| Lokalizacja | |
| Rzeka | |
| Długość | 52,32 km |
| Powierzchnia zlewni |
504,06 km² |
| Średni przepływ |
0,88 m³/s Gotartowice |
| Źródło | |
| Miejsce | południowe tereny Żor |
| Wysokość |
ok. 240 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Odra |
| Miejsce |
na zachód od miejscowości Turze |
| Wysokość |
ok. 175 m n.p.m.[1] |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie województwa śląskiego  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Ruda (niem. Raude[potrzebny przypis]) – rzeka w Polsce, całkowicie na terenie województwa śląskiego. Prawy (wschodni) dopływ Odry[2] o długości 52,32 km[3].
Przebieg
[edytuj | edytuj kod]Źródła rzeki znajdują się w południowej części Żor, na terenie ogródków działkowych w pobliżu drogi prowadzącej do Jastrzębia-Zdroju (aleja Jana Pawła II, niedaleko skrzyżowania z ul. Spółdzielczą). Stąd płynie na północny zachód przez miejscowości: Rybnik, Rudy, Ruda Kozielska, Kuźnia Raciborska i Turze, gdzie uchodzi do Odry. Jej dopływami są Nacyna, Sumina i Rudka (która wcześniej oddziela się od Rudy, a potem do niej wpada), oraz cieki: Potok Woszczycki, Przegędza, Bejca (Młynówka), Potok z Kamienia, Rudka (niewielki potok, drugi dopływ Rudy o tej nazwie), Wierzbnik, Rzeczka, niebezpośrednio poprzez Jezioro Rybnickie: Gzel i Grabownia.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Swoją nazwę Ruda zawdzięcza występującym w jej okolicy rudom darniowym żelaza, wydobywanym od XVII w. przez cystersów z istniejącego w latach 1255–1810 opactwa w Rudach. Rzeka ma duże znaczenie dla historii regionu właśnie za sprawą rudzkich cystersów, którzy wykorzystywali jej wody do napędu kuźnic, młynów itp. i znacząco przyczynili się do rozwoju kulturalno-gospodarczego ziemi rudzkiej.
Rządy zaborcze pozostawiły rzekę w zupełnie dzikim stanie. Po roku 1918 oceniono, że niezbędna jest regulacja Rudy na długości 12 km. Tylko do 1928 r. kosztem 527,5 tys. złotych ze Skarbu Województwa Śląskiego uregulowano 4 km biegu rzeki[4].
Poprzez budowę w latach 60. XX w. zapory na rzece w Rybniku Stodołach utworzono Jezioro Rybnickie. Wody rzeki ze względu na zanieczyszczenia zaliczane są do wód pozaklasowych.[potrzebny przypis]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ruda na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Geodeta Kraju. [dostęp 2017-02-20].
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 240, ISBN 83-239-9607-5.
- ↑ Ruda na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2017-02-20].
- ↑ Roman Maryniarczyk: Roboty wodne i regulacyjne na terenie Województwa Śląskiego, w: Województwo Śląskie 1918–1928. Informator i przewodnik po wystawie Województwa Śląskiego na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, wyd. Śląska Rada Wojewódzka w Katowicach, Katowice 1929, s. 184