SS Great Western

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SS Great Western
Ilustracja
SS Great Western
Bandera  Wielka Brytania
Port macierzysty Bristol
Operator Great Western Steamship Company
Dane podstawowe
Typ statek pasażerski
Historia
Stocznia Patterson & Mercer
Data budowy 1836
Data wodowania 19 lipca 1837
Data oddania do eksploatacji 1838
Data wycofania ze służby 1856
Dane techniczne
Długość całkowita (L) 65 m
Ożaglowanie
Liczba masztów 4
Napęd mechaniczny
Silnik Silnik parowy

SS Great Western – brytyjski transatlantyk, pierwszy statek parowy zbudowany specjalnie do żeglugi na Atlantyku i pierwsza jednostka armatora Great Western Steamship Company[1]. W latach od 1837 do 1839 był największym statkiem pasażerskim na świecie. Zaprojektowany przez Isambarda Kingdoma Brunela. Drugi zdobywca Błękitnej Wstęgi[2].

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

SS Great Western był żelazno-drewnianym parowcem z napędem bocznym kołowo-łopatkowym i czterema masztami z ożaglowaniem pomocniczym. Żagle miały nie tylko zapewniać napęd pomocniczy, ale były również używane na wzburzonym morzu, by utrzymać statek w równowadze i żeby oba koła łopatkowe miały kontakt z wodą, napędzając statek w linii prostej. Kadłub został zbudowany z drewna dębowego tradycyjnymi metodami[1].

Statek zabierał 120 pasażerów I klasy i 20 osób do II klasy (mógł ponadto zmieścić dodatkowo jeszcze 100 pasażerów). Załoga wynosiła 60 osób, razem więc statek płynął z maksymalną liczbą 300 osób na pokładzie[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja przedstawiająca statek

W 1836 roku Isambard Brunel, jego przyjaciel Thomas Guppy i grupa inwestorów z Bristolu założyli Great Western Steamship Company, firmę obsługującą linię statków parowych na trasie Bristol – Nowy Jork[1]. Pomysł wykorzystania parowców do regularnych rejsów transatlantyckich nie był niczym nowy, w tym samym czasie powstała konkurencyjna firma British and American Steam Navigation Company[4]. Projekt SS Great Western wzbudził kontrowersje, obawiano się że statek będzie za duży[1]. Zasada, którą rozumiał Brunel, polegała na tym, że nośność statku rośnie wraz z sześcianem jego wymiarów, podczas gdy opór wody wzrasta tylko proporcjonalnie do kwadratu jego wymiarów. Oznaczało to, że duże statki zużywały mniej paliwa, co jest bardzo ważne w przypadku długich podróży[5].

Great Western został zbudowany w stoczni Patterson & Mercer w Bristolu i zwodowany w 19 lipca 1837 roku, następnie przetransportowany do Londynu, gdzie wyposażono go w dwa silniki parowe firmy Maudslay, Sons & Field, o mocy 750 koni mechanicznych[1].

31 marca 1838 roku ruszył do Bristolu aby rozpocząć dziewiczy rejs do Nowego Jorku. Przed dopłynięciem w maszynowni wybuchł pożar, w czasie którego Brunel został ranny. Ogień został ugaszony, a uszkodzenia statku były minimalne, ale Brunel nie mógł uczestniczyć w dziewiczym rejsie[1]. Z powodu wypadku ponad 50 pasażerów anulowało rezerwacje na rejs do Stanów Zjednoczonych, a kiedy Great Western w końcu opuścił Bristol, na pokładzie było tylko 7 pasażerów[6].

Mnie więcej tym samym czasie firma British and American Steam Navigation Company, zbudowała i wyczarterowała swój pierwszy statek SS Sirius. Aby prześcignąć Great Western w wyścigu przez Atlantyk, usunięto z Siriusa część kabin pasażerskich, aby zrobić miejsce na dodatkowe magazyny z węglem[5]. Sirius opuścił Londyn trzy dni przed Great Western i wypłynął w swój dziewiczy rejs do Nowego Jorku z portu w Cork 4 kwietnia 1838 roku[7]. Great Western opóźniony z powodu pożaru i wyruszył dopiero 8 kwietnia[5].

Sirius dotarł do celu 22 kwietnia, pokonując statek rywala[4]. Great Western przypłynął następnego dnia z 200 tonami węgla na pokładzie[1]. Choć Sirius pierwszy zdobył Błękitną Wstęgę płynąc z prędkością 8,03 węzłów (14,87 km/h), to radość z ustanowionego rekordu nie trwała zbyt długo, gdyż podróż Great Western okazała się szybsza z prędkością 8,66 węzłów (16,04 km/h)[2].

Great Western okazał się całkowicie zadowalający w służbie i stał się wzorem dla przyszłych transatlantyckich parowców[2]. Statek wykonał 45 podróży dla swojego właściciela w ciągu kolejnych ośmiu lat służby[8].

W 1847 roku został sprzedany liniom Royal Mail Steam Packet Company. Po wybuchu wojny krymskiej został przebudowany na transportowiec wojska. W 1856 roku zużyty parowiec został wycofany ze służby i zezłomowany[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Ewan Corlett: The Iron Ship: the Story of Brunel's SS Great Britain. Conway, 1975.
  2. a b c d Charles Robert Vernon Gibbs: Passenger Liners of the Western Ocean: A Record of Atlantic Steam and Motor Passenger Vessels from 1838 to the Present Day. John De Graff, 1957.
  3. Chrobot 2012 ↓.
  4. a b American Heritage, 1991,The Annihilation of Time and Space.
  5. a b c Rolt, L.T.C., Victorian Engineering, 1970, Allen Lane The Penguin Press, ​ISBN 0-7139-0104-7
  6. MaritimeQuest.com about SS Great Western
  7. MaritimeQuest.com about SS Sirius
  8. Arnold Kludas: Das blaue Band des Nordatlantiks. Koehler, 1999. ISBN 3-7822-0742-4. (niem.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]