Sandala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sandala
סנדלה
Widok na wioskę Sandala
Widok na wioskę Sandala
Państwo  Izrael
Dystrykt Dystrykt Północny
Poddystrykt Poddystrykt Jezreel
Samorząd Regionu Samorząd Regionu Gilboa
Wysokość 111 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności

1514
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Sandala
Sandala
Ziemia 32°31′22″N 35°19′26″E/32,522778 35,323889
Portal Portal Izrael

Sandala (hebr. סנדלה; arab. صندلة; ang. Sandala) - arabska wieś położona w Samorządzie Regionu Gilboa, w Dystrykcie Północnym, w Izraelu.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wioska Sandala jest położona na wysokości od 100 do 128 metrów n.p.m. na zachodnich zboczach Wzgórz Gilboa, na północy Izraela. Po stronie wschodniej wioski teren wznosi się ku szczytowi Har Giborim (400 m n.p.m.). Ze wzgórz Gilboa spływa strumień Gilboa, który przepływa na wschód od wioski i po stronie południowej łączy się ze strumieniem Hohit. Okoliczny teren opada łagodnie w kierunku północno zachodnim do intensywnie użytkowanej rolniczo Doliny Jezreel. W otoczeniu wioski Sandala znajdują się moszawy Magen Sza’ul, Metaw i Perazon, wioska komunalna Gan Ner, oraz arabska wioska Mukajbila. W odległości niecałego 1 km na południe od wioski przebiega mur bezpieczeństwa oddzielający terytorium Izraela od Autonomii Palestyńskiej[1]. Po stronie palestyńskiej są wioski Arabbuna, Dajr Ghazala, Arrana i Dżalama.

Sandala jest położona w Samorządzie Regionu Gilboa, w Poddystrykcie Jezreel, w Dystrykcie Północnym Izraela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Meczet we wsi Sandala

Według lokalnej tradycji, wioska została założona w XVIII wieku przez dwóch braci z sąsiedniej wsi Arabbuna (obecnie w Autonomii Palestyńskiej)[2]. Pod koniec XIX wieku Sandala została opisana jako mała wioska położona na skraju równiny, zbudowana z kamieni i błota pozyskiwanego z cysterny. W jej otoczeniu znajdowały się pola uprawne[3]. Po I wojnie światowej w 1918 roku cała Palestyna przeszła pod panowanie Brytyjczyków, który w 1921 roku utworzyli Brytyjski Mandat Palestyny. W owym czasie Sandala była małą wioską, w której znajdowało się zaledwie 36 domów i 189 mieszkańców[4].

W poszukiwaniu skutecznego rozwiązania narastającego konfliktu izraelsko-arabskiego w dniu 29 listopada 1947 roku została przyjęta Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181. Zakładała ona między innymi, że wioska Sandala miała znaleźć się w granicach nowo utworzonego państwa arabskiego, tuż przy granicy państwa żydowskiego[5]. Arabowie odrzucili tę Rezolucję i dzień później doprowadzili do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. Od samego początku wojny okoliczne wioski były wykorzystywane przez arabskie milicje, które sparaliżowały żydowską komunikację w całym regionie. W samej wiosce Sandala stacjonowały siły Arabskiej Armii Wyzwoleńczej, a na samym początku I wojny izraelsko-arabskiej w maju 1948 roku zajęły ją wojska irackie. W dniu 30 maja 1948 roku izraelska armia rozpoczęła operację "Erez", w trakcie której 30 maja zajęto wioskę Sandala. W przeciwieństwie do wielu innych arabskich wiosek, Sandala nie została wysiedlona. Po wojnie wioska pozostała na terytorium Izraela i zachowała swój arabski charakter[6]. We wrześniu 1957 roku izraelski pocisk artyleryjski przypadkowo spadł na wioskę, zabijając 15 uczniów tutejszej szkoły. Okoliczności tego wypadku do tej pory nie zostały wyjaśnione[7].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy wioski są Arabami, pod względem wyznaniowym są to muzułmanie[8][9][10]:

Gospodarka i infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka wioski opiera się na rolnictwie, sadownictwie i hodowlach w szklarniach. Część mieszkańców pracuje poza wioską. We wsi jest przychodnia zdrowia i sklep wielobranżowy[11].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Z wioski wyjeżdża się w kierunku zachodnim na drogę nr 60, którą jadąc na północ dojeżdża się do skrzyżowania z drogą nr 675 przy kibucu Jizre’el i dalej do miasta Afula. Natomiast jadąc na południowy zachód dojeżdża się do moszawu Magen Sza’ul, wioski Mukajbila i przejścia kontrolnego Dżalama, umożliwiającego wjazd do Autonomii Palestyńskiej i dojechanie do miasta Dżanin.

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

W wiosce jest szkoła podstawowa. Starsze dzieci są dowożone do gimnazjum w arabskiej wiosce Na’ura. Wioska posiada własny meczet, ośrodek kultury z biblioteką, oraz boisko sportowe[12].

Przypisy

  1. The Separation Barrier Map (ang.). W: B´Tselem [on-line]. 2008. [dostęp 2012-05-29].
  2. Alexandre Jardenna: Sandala. Final Report (ang.). W: Israel Antiquities Authority [on-line]. 2009-09-29. [dostęp 2011-06-15].
  3. Conder 1881 ↓, s. 87.
  4. Mills 1932 ↓, s. 70.
  5. Oficjalna mapa podziału Palestyny opracowana przez UNSCOP (ang.). W: United Nations [on-line]. 1948. [dostęp 2015-06-02].
  6. Sandala (hebr.). W: Bet Alon [on-line]. [dostęp 2012-05-29].
  7. 51 lat później: Ofiary Sandala wymagają śledztwa (hebr.). W: Maariv [on-line]. 2008-09-18. [dostęp 2012-05-29].
  8. Dane statystyczne z lat 1948-1995 (hebr.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2012-05-29].
  9. Dane statystyczne z lat 2001-2009 (hebr.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2012-05-29].
  10. Welcome To Sandala (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2011-06-15].
  11. Sandala (hebr.). W: Galil Net [on-line]. [dostęp 2012-05-29].
  12. Sandala (hebr.). W: Rom Galil [on-line]. [dostęp 2012-05-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]