Sokół skalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sokół skalny
Falco eleonorae[1]
Gené, 1839
Sokół skalny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Rodzaj Falco
Gatunek sokół skalny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

Sokół skalny (Falco eleonorae) – gatunek średniego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae), zamieszkujący basen Morza Śródziemnego, atlantyckie wybrzeże Afryki oraz brzegi Morza Czerwonego. Zimuje na Madagaskarze. Do Polski zalatuje wyjątkowo (do 2003 stwierdzony 10 razy)[3].

Cechy gatunku 
Obie płci ubarwione jednakowo, ale samice są nieco większe od samców. Wierzch ciała łupkowoszary, spód brązowy z ciemnymi podłużnymi plamkami. Dziób czarny, nogi żółte. Ogon dłuższy niż u innych sokołów, skrzydła długie i smukłe. Występują dwie odmiany barwne: ciemna, prawie czarna, oraz znacznie częstsza jasna - z ciemnym "wąsem" na jasnych policzkach i wyraźnie kreskowanym spodem ciała.
Wymiary średnie 
dł. ciała ok. 36–42 cm[4]
rozpiętość skrzydeł 84 - 105 cm[4]
masa ciała samca 350–390 g, samicy 340–460 g[4]
Stosunek długości czaszki do d. dzioba (u 1 okazu): 49 mm do 20 mm[5]
Zasięg występowania 
Gniazduje na wyspach i wybrzeżach od Wysp Kanaryjskich i północno-zachodniego Maroko na wschód przez basen Morza Śródziemnego po Sporady, Limnos, Cyklady, Dodekanez, Kretę i Cypr. Zimuje głównie na Madagaskarze, jednak niektóre osobniki migrują na [Maskareny]] lub do Mozambiku. Opuszcza kolonie lęgowe w środku października lub w listopadzie[4].
Biotop 
Podczas rozrodu głównie wyspy i mniejsze wysepki, na zimowiskach na Madagaskarze również otwarte lasy[6]. W okresie lęgowym na większych wyspach, np. Sardynii i Sycylii, oraz w Afryce i Turcji gnieździ się na nadbrzeżnych klifach[7].
Gniazdo 
Na półce skalnej lub na ziemi[6]. Często w zagłębieniu lub pod krzewem[7].
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg w roku, składając od 1 do 4 jaj[7] w lipcu-sierpniu; dzięki temu wylęganie się młodych przypada na okres jesiennych migracji wróblowych[4]. Inkubacja trwa 28–30 dni, a młode opierzają się po 35–40 dniach życia. Młode samce zwykle pozostają zwykle w okolicach kolonii, za to młodociane samice bardziej się oddalają[7].
Pożywienie 
Owady i małe ptaki[4]. W sezonie lęgowym specjalizuje się w polowaniu na migrujące ptaki wróblowe. Niekiedy kilka sokołów skalnych współpracuje ze sobą, tworząc „barierę” w odstępach kilkuset metrów, dzięki której każdy przelatujący ptak zostanie dostrzeżony[7].

Ochrona[edytuj]

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Falco eleonorae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Falco eleonorae. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 261. ISBN 83-919626-1-X.
  4. a b c d e f Orta, J., Kirwan, G.M., Garcia, E.F.J. & Marks, J.S.: Eleonora's Falcon (Falco eleonorae). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 2 lutego 2016].
  5. 9. Czaszki. W: Roy Brown, John Ferguson, Michael Lawrence, David Lees: Tropy i ślady ptaków. MUZA SA, 2006, s. 313. ISBN 83-7319-860-1.
  6. a b Eleonora's Falcon Falco eleonorae. BirdLife International. [dostęp 2 lutego 2016].
  7. a b c d e D. Lorenz: Falco eleonorae. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 2002. [dostęp 2 lutego 2016].
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r. poz. 1348)