Spekulacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Spekulacja – jeden z motywów transakcji kupna-sprzedaży. Celem spekulacji jest osiągnięcie określonego dochodu poprzez wykorzystanie przewidywanych zmian cenowych. Przedmiotami tych transakcji są najczęściej instrumenty finansowe, dobra materialne lub nieruchomości.

Cechą spekulacji, w odróżnieniu od np. klasycznych strategii arbitrażu, jest podejmowanie ryzyka. Ponieważ podstawową funkcją rynków finansowych jest transfer ryzyka, istnienie inwestorów spekulacyjnych jest niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania. Przejmują oni bowiem ryzyko od uczestników rynku pragnących się go pozbyć (zabezpieczyć ryzyko).

Co do zasady, istnienie uczestników rynku o nastawieniu spekulacyjnym, dzięki ich pozytywnemu wpływowi na wielkość obrotów, poprawia jego płynność oraz efektywność wyceny (spekulacja stabilizująca). Okresowo, ze względu na czynniki behawioralne (takie jak chciwość i strach), spekulacja może jednak przyczyniać się do pogarszania efektywności wyceny (spekulacja destabilizująca).

Atak spekulacyjny[edytuj | edytuj kod]

Szczególną formą spekulacji są walutowe ataki spekulacyjne. Schemat udanego ataku tego rodzaju jest następujący:

  • inicjator ataku (spekulant) wyszukuje państwo, którego aktualna sytuacja makroekonomiczna lub polityczna jest źródłem istotnego ryzyka deprecjacji emitowanej waluty;
  • spekulant pożycza tę walutę, a następnie sprzedaje ją na rynku;
  • pozostali inwestorzy, obawiając się materializacji wspomnianego ryzyka, przyłączają się do sprzedaży waluty, doprowadzając do silnego spadku jej kursu;
  • wówczas spekulant odkupuje walutę po niższej cenie i zwraca uprzednio zaciągniętą pożyczkę;
  • różnicę inkasuje jako swój zysk.

Przeprowadzenie walutowego ataku spekulacyjnego wiąże się jednak z wieloma czynnikami ryzyka:

  • wspomniany kontekst makroekonomiczny lub polityczny może okazać się zbyt mało istotny, aby wywołać wyprzedaż danej waluty wśród dużego grona inwestorów;
  • bank centralny emitujący daną walutę może stanąć w jej obronie, kupując ją za posiadane rezerwy walutowe;
  • płynność rynku może być tak duża, że sprzedaż dużej ilości waluty może nie wywołać istotnego wpływu na jej kurs walutowy.

Regulacje prawne w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce w czasach PRL dnia 13 lipca 1957 roku sejm uchwalił ustawę o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz.U. 1957 nr 39 poz. 171)[1], która została uchylona ustawą z dnia 20 maja 1971 r. wprowadzającą Kodeks wykroczeń (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 115)[2]. W dniu 25 września 1981 r. uchwalono ustawę o zwalczaniu spekulacji (Dz.U. 1981 nr 24 poz. 124)[3]. Dopiero od 1990 roku wolno spekulować Polakom w myśl ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. o uchyleniu ustawy o zwalczaniu spekulacji (Dz.U. 1990 nr 44 poz. 258)[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch: Makroekonomia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2007. ISBN 9788320816440.
  • Rafał Bill: Atak spekulacyjny jako wyzwanie dla bezpieczeństwa ekonomicznego państwa. W: Anna Molenda (red.): Bezpieczeństwo w dobie globalizacji. Wpływ procesów globalizacyjnych i integracyjnych na bezpieczeństwo państw, organizacji i obywateli. Kraków: Katedra Nauk Politycznych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 2013, s. 8–19.
  • Aldona Zawojska. Spekulacja jako forma aktywności ekonomicznej – aspekty moralne i etyczne. „Zeszyty Naukowe SGGW - Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej”, s. 81–93, maj-czerwiec 2010. ISSN 2081-6979. 

Przypisy