Stanisław Chałupa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Chałupa
3 i 2/3 zwycięstwa
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia 1915
Zalas
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 2004
Katowice
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svglotnictwo Wojska Polskiego
French-roundel.svgAéronautique Militaire
RAF roundel.svgRAF
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
kampania francuska
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941) Medal Lotniczy (dwukrotnie) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)

Stanisław Chałupa (ur. 14 stycznia 1915 w Zalasiu, zm. 24 kwietnia 2004 w Katowicach) – kapitan pilot Wojska Polskiego (ang. flight lieutenant) Królewskich Sił Powietrznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1935 r. zdał maturę w IX Gimnazjum im. Hoene-Wrońskiego, po której zgłosił się do wojska. Początkowo otrzymał przydział do Szkoły Podchorążych Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, ale po trzech miesiącach poprosił o przeniesienie do lotnictwa[1]. Został przyjęty do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył 15 października 1938 r. (XI promocja, 26 lokata)[2] i został promowany na podporucznika pilota z przydziałem do 123 eskadry myśliwskiej. W składzie tej jednostki bał udział w zajęciu Zaolzia.

W czasie kampanii wrześniowej jego jednostka weszła w skład Brygady Pościgowej. 5 września po południu Chałupa wraz z ppor. Erwinem Kawnikiem i pchor. Tadeuszem Kratke zestrzelili nierozpoznany niemiecki bombowiec (z dokumentów Luftwaffe wynika, że był to He 111)[3].

Przez Rumunię i Maltę przedostał się do Francji, 17 listopada wylądował w Marsylii. Przebywał w bazie w Lyon, następnie trafił na przeszkolenie do Montpellier. Po jego ukończeniu trafił do Klucza Frontowego Nr 5 „Br” walczącego przy Groupe de Chasse I/2 w Xaffévillers[1]. W kampanii francuskiej strącił 2 i 2/3 samolotu.

27 czerwca 1940 dotarł do Anglii. Otrzymał numer służbowy RAF P-1300[4] i 23 lipca został przydzielony do 302 dywizjonu „Poznańskiego”. Podczas bitwy o Anglię wykonał 19 lotów operacyjnych[1]. 20 września lądował przymusowo i odniósł obrażenia. Przeszedł operację chirurgiczną nosa, po której już nie latał bojowo.

W czerwcu 1941 r. został przesunięty do personelu naziemnego i służył w Dywizjonie 315, w czerwcu 1943 r. powrócił do Dywizjonu 302. W czerwcu 1944 r. ukończył kurs instruktorski w 16 Service Training Flying School w Newton, w 1945 r. ukończył kurs nawigacyjny.

Został zdemobilizowany w 1946, pozostał na emigracji w Anglii, później w Kanadzie. Powrócił do Polski w 1995 roku. Zmarł 24 kwietnia 2004 r. w Katowicach, miał 89 lat. Spoczął na Cmentarzu Prokocim w Krakowie.

Zwycięstwa powietrzne[edytuj | edytuj kod]

Na liście Bajana zajmuje 60. pozycję z wynikiem zestrzeleń 3 i 2/3 pewnych i 2 prawdopodobnych.

Zestrzelenia pewne[edytuj | edytuj kod]

  • 1/3 He 111 – 6 września 1939[3]
  • 1/3 x He 111 - 2 czerwca 1940
  • Me 109 – 8 czerwca 1940
  • Ju 87 – 8 czerwca 1940
  • 1/3 x Ju 87 - 8 czerwca 1940
  • Do 17 – 15 września 1940 (pilotował Hurricane I, WX-U nr P3923)

Zestrzelenia prawdopodobne[edytuj | edytuj kod]

  • Ju 88 – 21 sierpnia 1940 (pilotował Hurricane I, WX-T nr P3934)
  • Do 215 – 15 września 1940 (pilotował Hurricane I, WX-U nr P3923)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Krzysztof Kubala: Stanisław Józef Chałupa 1915-2004. „Lotnictwo”. 5/2004, s. 61, maj 2004. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1505-1196. 
  2. XI promocja Szkoły Podchorążych Lotnictwa - 1938 r. (pol.). polishairforce.pl. [dostęp 2019-03-22].
  3. a b zwycięstwo nie zostało uznane przez „komisję Bajana”
  4. a b Chałupa Stanisław Józef. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-02-20].
  5. Według cieldegloire - nr 9033

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]