Stanisław Gieysztor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Gieysztor (ur. 15 września 1891 w Warszawie, zm. w listopadzie 1940 w KL Auschwitz) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, podpułkownik pożarnictwa, komendant Warszawskiej Straży Ogniowej, zastępca komendanta głównego Strażackiego Ruchu Oporu „Skała”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczał do gimnazjum im. Jana Zamoyskiego w Warszawie. Działał wówczas w tajnych organizacjach szkolnych, a następnie w Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. W latach 1908-1911 studiował w Szkole Mechaniczno-Technicznej im. Wawelberga i Rotwanda w Warszawie. W 1911 podjął studia w Instytucie Elektrotechniczno-Mechanicznym w Nancy we Francji. W 1914 powrócił do Polski.

Po wybuchu I wojny światowej 6 sierpnia 1914 wymaszerował z Krakowa w składzie 3. plutonu 1 Kompanii Kadrowej. Uczestniczył w walkach z Rosjanami w składzie Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego; został ranny pod Uściskami. Pod koniec wojny został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Jednocześnie w 1918 objął funkcję naczelnika Ochotniczej Straży Pożarnej w Janowie Lubelskim.

Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 jako oficer artylerii. Od września 1922 do kwietnia 1925 pełnił obowiązki komendanta Wojskowej Straży Pożarnej w 2 pułku artylerii polowej Legionów w Kielcach, kończąc równocześnie kurs dla instruktorów pożarniczych w wojsku. Następnie pełnił służbę w 1 pułku artylerii najcięższej i Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie.

31 stycznia 1935 został przeniesiony z KOP w stan nieczynny na okres trzech miesięcy, bez prawa do poborów[1]. Odbył w tym czasie praktykę pożarniczą w Warszawskiej Straży Ogniowej na stanowisku dowódcy oddziału. W 1935 przeszedł do rezerwy. W tym samym roku ukończył uzupełniające kursy pożarnicze, odbywając jednocześnie praktykę pożarniczą w Straży Pożarnej w Łodzi. Został następnie kierownikiem referatu wyszkoleniowego w Związku Straży Pożarnych RP. W kolejnych latach przeszedł praktyki pożarnicze w Berlinie i Dreźnie.

Grób Stanisława Gieysztora na Powązkach

1 stycznia 1939 objął stanowisko komendanta Warszawskiej Straży Ogniowej. W związku ze zbliżającą się wojną z Niemcami kierował pracami przygotowawczymi do obrony Warszawy.

Podczas oblężenia stolicy we wrześniu 1939 kierował obroną przeciwpożarową, współpracując z dowództwem obrony przeciwlotniczej i Komendą Obrony Miasta. Wchodził wówczas w skład biura Komisarza Cywilnego Obrony Warszawy, Stefana Starzyńskiego. Za obronę Warszawy został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

23 grudnia 1939 był jednym ze współzałożycieli Strażackiego Ruchu Oporu „Skała”, zostając zastępcą komendanta głównego organizacji. W 1940 został aresztowany przez Gestapo, osadzony na Pawiaku[2]. 15 sierpnia osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, gdzie został zamordowany w listopadzie tego roku. Jego grób znajduje się na cmentarzu wojskowym na Powązkach.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • PL Epolet por.svg porucznik – ze starszeństwem z dniem 1 sierpnia 1920
  • PL Epolet kpt.svg kapitan – 27 stycznia 1930 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 54 lokatą w korpusie oficerów artylerii

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 lutego 1935 roku, s. 6.
  2. Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 375.
  3. M.P. z 1932 r. nr 140, poz. 172.
  4. 6 sierpień: 1914 - 1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 19.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 640, 753.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 419, 477.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 196, 453.