Stanisław Lubomirski (wojewoda krakowski)
![]() Szreniawa bez Krzyża | |
Rodzina | |
---|---|
Data urodzenia |
1583 |
Data śmierci |
17 czerwca 1649 |
Ojciec | |
Matka | |
Żona | |
Dzieci |
Jerzy Sebastian Lubomirski |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Nowy_Wi%C5%9Bnicz.jpg/220px-Nowy_Wi%C5%9Bnicz.jpg)
Stanisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 1583 roku – zm. 17 czerwca 1649 roku) – wojewoda krakowski od 1638 roku, ruski w latach 1629-1638, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1625 roku[1], podczaszy wielki koronny w 1620 roku, krajczy wielki koronny w 1619 roku, starosta generalny krakowski w latach 1638-1646, starosta spiski w 1605 roku, starosta sandomierski w 1613 roku, starosta lelowski w 1620 roku, starosta białocerkiewski w 1620 roku, starosta zatorski w 1633 roku, starosta krzepicki w 1634 roku, starosta niepołomicki w 1635 roku, starosta grybowski w 1638 roku.[2]
Obrońca Chocimia przed Turkami (1621), uważany za jednego z najbardziej wpływowych ludzi w Polsce. Właściciel 18 miast, 313 wsi i 163 folwarków.
Pochodzenie i rodzina
Syn Sebastiana i Anny z Branickich. W wieku jedenastu lat został wysłany na naukę do Monachium, by uczyć się w tamtejszym kolegium jezuitów. Towarzyszyli mu znajomi ojca, wyznaczeni na preceptorów Józef Kępiński i Jan Gębczyński. Po dwóch latach nauki opuścił Monachium by kontynuować studia w Padwie.
Mąż Zofii Ostrogskiej[3]. Ojciec Jerzego Sebastiana (1616-1667), (marszałka wielkiego koronnego i hetmana polnego), Konstantego Jacka (1620-1663) – krajczego i podczaszego koronnego oraz Aleksandra Michała (ok. 1614-1677) – wojewody krakowskiego.
Jego córkami były: Konstancja i Anna Krystyna Lubomirska, którą poślubił Albrycht Stanisław Radziwiłł.
Działalność wojskowa i polityczna
Dowodził jako regimentarz w 1621 wojskami koronnymi i litewskimi w bitwie pod Chocimiem po śmierci Jana Karola Chodkiewicza. W 1625 został wojewodą ruskim, w 1638 krakowskim, a w 1647 r. otrzymał od cesarza Ferdynanda III tytuł książęcy.
Był najpotężniejszym magnatem w Małopolsce, pomnożył majątek swego rodu. Cieszył się wielką popularnością wśród szlachty, był też szczodrym dobrodziejem kościołów.
Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa ruskiego w 1632 roku[4].
W 1633 roku wszedł w skład komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska[5].
Fundacje
- klasztor i kolegium pijarów w Podolińcu na Spiszu.
- Inicjator rozbudowy zamku w Łańcucie i pierwszy z tego rodu pan na Łańcucie. Wybudował tam też potężne fortyfikacje bastionowe.
- rozbudowa zamku w Nowym Wiśniczu
- klasztor i kościoła Karmelitów Bosych w Nowym Wiśniczu
- kościół parafialny w Nowym Wiśniczu
- kaplica św. Karola Boromeusza w kościele pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników w Niepołomicach
- kościół w Berdyczowie
- rozbudowa zamku w Sandomierzu (zachował się barokowy portal z herbem Szreniawa)
- przebudował w stylu barokowym Willę Decjusza w Krakowie
- rezydencja w Kolbuszowej
- kościół w Szczepanowie
Bibliografia
- Andrzej Bruździński "Stanisław Lubomirski (1583-1649) fundator wiśnickiego klasztoru Karmelitów bosych" wyd. Kraków 2013
- Piotr S. Szlezynger "Fundacje architektoniczne Stanisława Lubomirskiego, wojewody i starosty generalnego krakowskiego" Tom 168 z Monografia (Politechnika Krakowska) Seria Architektura, Politechnika Krakowska, 1994
- ↑ Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 379.
- ↑ Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 238.
- ↑ Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa . Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin 2010, ISBN 978-83-89976-40-6 , s. 254
- ↑ Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., [b.n.s.]
- ↑ Andrzej Korytko, Sejm koronacyjny Władysława IV Wazy wobec problemów na Ukrainiew: Echa Przeszłości t. XVI, Olsztyn 2015, s. 74.
- Członkowie komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska (1633)
- Elektorzy Władysława IV Wazy
- Elektorzy władców Polski (województwo ruskie)
- Krajczowie wielcy koronni
- Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża
- Marszałkowie Trybunału Głównego Koronnego
- Podczaszowie wielcy koronni
- Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego
- Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej
- Starostowie białocerkiewscy
- Starostowie generalni krakowscy
- Starostowie grybowscy
- Starostowie krzepiccy
- Starostowie lelowscy
- Starostowie niepołomiccy
- Starostowie sandomierscy
- Starostowie spiscy
- Starostowie zatorscy
- Wojewodowie krakowscy
- Wojewodowie ruscy
- Regimentarze wojsk koronnych
- Regimentarze wojsk litewskich
- Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1620-1621 (strona polska)
- Ludzie związani z Jarosławiem
- Urodzeni w 1583
- Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej
- Zmarli w 1649