Stanisław Miedza-Tomaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Miedza-Tomaszewski
Data i miejsce urodzenia 20 stycznia 1913
Warszawa
Data i miejsce śmierci 15 grudnia 2000
Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Dziedzina sztuki grafika
Ważne dzieła
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi
Grób Stanisława Miedzy-Tomaszewskiego i rodziny
Płaskorzeźba Stanisława Tomaszewskiego Tygrys na fasadzie domu Wedla, Puławska 28, Warszawa
Obudowa komputera AKAT-1 (1959), współautorzy: Stanisław Miedza-Tomaszewski, Andrzej Jan Wróblewski, Olgierd Rutkowski, Stanisław Siemek

Stanisław Władysław Miedza-Tomaszewski, właściwie Stanisław Władysław Tomaszewski ps. Bartoszek, Malarz, Miedza, Wiśniewski (ur. 20 stycznia 1913 w Warszawie, zm. 15 grudnia 2000 tamże) – polski rysownik, plastyk, grafik, architekt wnętrz, żołnierz Armii Krajowej. Brat fotografa Jerzego Tomaszewskiego. Ojciec chrzestny prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1935–1939 studiował architekturę wnętrz u Wojciecha Jastrzębowskiego i malarstwo u Karola Tichego na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Dyplom uzyskał w czerwcu 1939[2].

Podczas okupacji hitlerowskiej pracował w Departamencie Informacji, dokumentował zbrodnie Niemców na ziemiach polskich. Podobnie jak jego brat, oprócz fotografowania robił odbitki ze zdjęć przyniesionych przez Niemców do wywołania w zakładzie, w którym pracował. Dokumentacja ta wkrótce została przerzucona do Londynu i stanowiła dowód w procesach norymberskich.

We współpracy z Józefem Walaszczykiem pomagał Żydom w getcie, przemycając żywność, leki i dokumenty[3]. We wrześniu 1941 Stanisław Miedza-Tomaszewski po aresztowaniu przez gestapo został osadzony w więzieniu na Pawiaku. Tam poddano go brutalnym torturom. Obawiając się, że nie wytrzyma dalszego śledztwa Miedza-Tomaszewski poprosił o przesłanie trucizny. Władze konspiracyjne jednak się na to nie zgodziły. Zapadła za to decyzja o jego odbiciu. Pewnego dnia został wezwany do więziennego ambulatorium dentystycznego, gdzie został celowo zarażony tyfusem przez więźniów z konspiracyjnej komórki[potrzebny przypis]. Pozwoliło to na przeniesienie go do szpitala zakaźnego, gdzie udał nagły atak wyrostka robaczkowego. W związku z tym został przetransportowany do szpitala na Woli, gdzie również działała komórka konspiracyjna. Prof. dr Józef Grzybowski i dr Leon Manteuffel-Szoege przeprowadzili pozorowaną operację, w trakcie której pacjent został zamieniony na przygotowane zwłoki niedawno zmarłego mężczyzny. Lekarze oznajmili dyżurnemu agentowi gestapo, że pomimo udanego zabiegu operowany zmarł. W mieście ukazały się klepsydry Stanisława Miedzy-Tomaszewskiego i odbył się jego pogrzeb – on sam ukrywał się przez resztę okupacji. Ta niezwykła ucieczka stanowiła podstawę scenariusza filmu Umarłem, aby żyć.

Przed i po aresztowaniu aż do 1946 roku Miedza był jednym z projektantów Grobów Pańskich w kościele św. Anny w Warszawie. Groby Pańskie i żłóbki bożonarodzeniowe w tym kościele, nawiązujące do aktualnej sytuacji kraju, projektował także podczas stanu wojennego i do końca lat 80.

Brał także udział w Akcji N. W czasie powstania warszawskiego tworzył plakaty i znaczki dla podziemia (m.in. Poczty Polowej AK). Był autorem winiety konspiracyjnego Biuletynu Informacyjnego oraz okładek i rysunków do broszur i książek drukowanych przez Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze. Projektował dywersyjne banknoty (najbardziej znana pięciomarkówka, podrzucana żołnierzom niemieckim jadącym na front wschodni, na pozór nieróżniąca się od oryginału, nosiła napis: 5 marek odszkodowania otrzyma twoja rodzina, gdy zginiesz na froncie wschodnim i podpis Hitlerowska rzeźnia).

Jako wuj Lecha i Jarosława Kaczyńskich złożył ich kandydatury na casting do głównych ról w filmie O dwóch takich, co ukradli księżyc z 1962[4].

Stanisław Miedza-Tomaszewski JEST w tym haśle błędnie podpisany jako autor plakiety „Tygrys” na fasadzie Domu Wedla Puławska 28; w rzeczywistości autorem tej pracy jest rzeźbiarz Stanisław Komaszewski[5]

Stanisław Miedza-Tomaszewski po wojnie wykładał na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz był jednym z autorów socrealistycznej przebudowy wnętrz Hotelu Bristol, przeprowadzonej w latach 1952–1954 przez zespół: Kazimierz Biernacki, Stanisław Miedza-Tomaszewski, Jerzy Świdliński, Zenon Różewicz (wystrój nie zach. usunięty podczas gruntownej renowacji Hotelu w latach 80[6] Opracował album Plakaty powstańczej Warszawy, wydany w Warszawie w 1989, opublikował też książkę Benefis konspiratora. Był współautorem z Andrzejem Janem Wróblewskim, Stanisławem Siemkiem i Olgierdem Rutkowskim obudowy komputera AKAT-1 w 1959, konstrukcji Jacka Karpińskiego[7][8].

Stanisław Miedza-Tomaszewski był ojcem chrzestnym prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego oraz mężem Ireny, siostry Jadwigi Kaczyńskiej. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 92-2-9)[9].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 57. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  2. a b c STANISŁAW TOMASZEWSKI ps. MIEDZA, muzeumkarykatury.pl [dostęp 2020-02-10].
  3. Józef Walaszczyk, Przywracanie pamięci, Warszawa: Fundacja Ośrodka KARTA, 2009, s. 49 [dostęp 2020-01-02] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-24].
  4. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 57-58. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  5. Biogram Stanisława Komaszewskiego: Słownik Artystów Polskich i w Polsce dzialających, t. IV, Wrocław-Warszawa 1986 ​ISBN 83-04-0493-3
  6. Marta Leśniakowska, "Architektura w Warszawie" , Warszawa 1998, 2000, 2005 s. 55., 1998.
  7. KOMPUTER AKAT-1. domzpomyslem.pl. [dostęp 2018-11-26].
  8. Tranzystorowy analizator równań różniczkowych AKAT-1 (pierwszy na świecie). fbc.pionier.net.pl. [dostęp 2018-11-26].
  9. Cmentarz Stare Powązki: ALEKSANDER JASIEWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-10-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]