Stare miasto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy zabytkowej dzielnicy miasta. Zobacz też: Stare Miasto i starówka.
Stare Miasto w Warszawie – przykład starego miasta

Stare miasto[1] (także: starówka[2][3]) – historyczne centrum, najstarsza dzielnica miasta[1], często charakteryzująca się zwartą zabudową, a w przeszłości otoczona murami obronnymi. Typowymi budynkami w obrębie starego miasta są kamienice.

Stare miasto a starówka[edytuj]

Określenie stare miasto jest powszechnie stosowanym, neutralnym terminem w języku ogólnym. Funkcjonujący w języku potocznym wyraz starówka wywodzi się z wiechu i oznaczał początkowo Stare Miasto w Warszawie, przyjął się nawet jako zwyczajowa nazwa własna tej dzielnicy (zgodnie z zasadami ortografii zapisywany jest wówczas wielką literą)[2]. Co najmniej od połowy XX wieku wyraz ten – jako nazwa pospolita – używany jest rzadziej także w odniesieniu do zabytkowych dzielnic innych miast[2]. Określenie to jest odrzucane przez część mieszkańców niektórych miast, np. Gdańska[4], Krakowa[5], Lublina[6] czy Torunia[7].

W odniesieniu do dzielnicy Warszawy nazwa Starówka bywa również stosowana w kontekście emocjonalnym, gdy chodzi o podkreślenie tragedii i zniszczenia Starego Miasta podczas powstania warszawskiego i jego powojenną odbudowę. Tak np. w wierszu Antoniego Słonimskiego: Gdzieś na Starówce przeciw czołgom chłopak z butelką szedł benzyny.

W Gdańsku najokazalszą i najbardziej reprezentacyjną częścią historycznego zespołu urbanistyczne jest Główne Miasto. Gdańskie Stare Miasto, położone na północ od Głównego Miasta, jest znacznie skromniejsze, zwłaszcza wobec zniszczeń II wojny światowej i późniejszej odbudowy, która objęła tylko wybrane obiekty.

Historycznym centrum Lublina jest Stare Miasto. Tak też nazywa się dzielnica administracyjna, w której znajduje się ta część miasta. Lubelski wojewódzki konserwator zabytków stwierdził, że określanie jej mianem „starówki” jest błędne, ponieważ ta nazwa odnosi się do historycznego centrum odbudowanego ze zniszczeń wojennych, a Stare Miasto w Lublinie jest oryginalne[6].

W Toruniu całe historyczne centrum składa się ze Starego Miasta, Nowego Miasta i zamku krzyżackiego. Nazwa „starówka” jako synonim jedynie Starego Miasta byłaby więc błędna[7].


Przypisy

  1. a b Uniwersalny słownik języka polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe
  2. a b c Słownik języka polskiego, Witold Doroszewski (red.), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966
  3. Słownik języka polskiego PWN
  4. Gdzie jest gdańska starówka?
  5. Kraków nie ma starówki.
  6. a b Artur Jurkowski, Do kogo należy Stare Miasto w Lublinie?, plus.kurierlubelski.pl, 13 listopada 2016 [dostęp 2017-06-16].
  7. a b Stare Miasto w Toruniu - Atrakcje Torunia. Przewodnik po Toruniu, turystyka.torun.pl [dostęp 2017-06-16].