Staroźreby

Staroźreby
	miasto w gminie miejsko-wiejskiej
	; Plac Bojowników w Staroźrebach
	Herb
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	płocki
Gmina	Staroźreby
Prawa miejskie	2026
Burmistrz	Kamil Groszewski
Powierzchnia	3,9414 km²
Populacja (2021); • liczba ludności; • gęstość	; 2154; 546,6 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 24
Kod pocztowy	09-440
Tablice rejestracyjne	WPL
	Położenie na mapie gminy Staroźreby Staroźreby
	Położenie na mapie Polski Staroźreby
	Położenie na mapie województwa mazowieckiego Staroźreby
	Położenie na mapie powiatu płockiego Staroźreby
	52°37′56″N 19°59′13″E/52,632222 19,986944
TERC (TERYT)	1419144
SIMC	0577060
	Urząd miejskiul. Płocka 8; 09-440 Staroźreby
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku
	Strona internetowa
	BIP

Staroźreby – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie płockim. Siedziba gminy Staroźreby^[5]^[6].

Położenie

Miasto znajduje się na 24 kilometrze drogi biegnącej z Płocka na północny wschód do Góry, ku trasie Bydgoszcz–Warszawa^[7].

Pod względem historycznym Staroźreby leżą na Mazowszu, w ziemi płockiej^[8].

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miasto położone jest na Wysoczyźnie Płońskiej^[9].

Nazwa

Nazwa miejscowości Staroźreby składa się z dwóch członów: „Stary” oraz „Źrzeb”. Staropolskie wyrażenie „źrzeb”, a nowopolskie „źreby” znaczyło dział ziemi, miarę roli, łan. Była to zatem nazwa kulturowa, oznaczająca wydzielony kawał ziemi dla pierwszego osadźcy^[7].

Historia

Herby: Pobóg

Jastrzębiec

W okresie piastowskim była to stara wieś książęca, stanowiąca niegdyś prawdopodobnie całość z kluczową barokową wsią Woźniki. Ślady stałej obecności człowieka w okolicach Staroźreb w granicach tutejszej gminy pochodzą z XI–XII wieku^[7].

Pod zaborem rosyjskim w guberni płockiej i utworzonym tam w 1867 roku powiecie płockim. W 1867 roku powstała zbiorowa gmina Staroźreby (Старожребы)^[10], jednak siedzibę władz umieszczono w Zdziarze Wielkim^[11]^[12].

W latach międzywojennych Staroźreby należały do województwa warszawskiego^[13]. Po II wojnie światowej w województwie warszawskim^[14]. Po zniesieniu gmin i utworzeniu gromad jesienią 1954, Staroźreby zostały siedzibą władz gromady Staroźreby, gdzie pozostały do końca 1972 roku^[15].

W związku z kolejną reformą gminną z początkiem 1973 roku, Staroźreby stały się siedzibą reaktywowanej gminy Staroźreby w powiecie płockim w województwie warszawskim^[16]. W latach 1975–1998 administracyjnie należały do województwa płockiego^[17]. 1 stycznia 2026 Staroźreby po raz pierwszy otrzymały status miasta^[18].

Do 2025 częścią Staroźreb była Staroźreby-Kolonia. Wraz z uzyskaniem statusu miasta przez Staroźreby 1 stycznia 2026 i określeniem granic miasta^[18] miejscowość Staroźreby-Kolonia nie weszła w skład miasta, stając się częścią wsi Nowe Staroźreby^[5].

Zabytki

Pałac w Staroźrebach – zbudowany w stylu klasycystycznym około 1800 roku przez architekta warszawskiego Hilarego Szpilowskiego. Fasadę wyróżnia czterokolumnowy portyk podtrzymujący fronton z herbami Pobóg (po lewej) właścicieli – Bromirskich i Jastrzębiec (po prawej) Porczyńskich. Rezydencja powstała dla Onufrego i Ludwiki Bromirskich. We wnętrzach zachowały się malowidła pędzla Władysława Bończy-Rutkowskiego. Pałac otacza zaniedbany park z licznymi stawami (teren gminny). Obecnie trwa rewitalizacja parku, w niedługim czasie również remont samego pałacu z przeznaczeniem na siedzibę urzędu gminy^[19].
Kościół parafialny pw. Aniołów Stróżów – pierwsza świątynia powstała już w XIV wieku. z fundacji Stanisława Grada ze Szreńska. Kolejne kościoły budowane lub odnawiane były w XVI, XVIII i XX wieku. Wewnątrz znajdują się m.in. barokowa chrzcielnica z XVII wieku, monstrancja z XIX wieku. Przy kościele XIX-wieczna dzwonnica.
Dawny zajazd z pierwszej połowy XIX wieku (ul. Płocka 5).
Stare młyny – pierwszy z 1936 roku, oraz dawny młyn parowy (obecnie elektryczny) z 1918 roku.

Kościół Aniołów Stróżów
Dzwonnica
Neogotycka brama

Pomniki przyrody

Na terenie miasta znajdują się trzy pomniki przyrody^[20]:

Jednostki publiczne

posterunek policji
jednostka ochotnicza straż pożarna
szkoła podstawowa
biblioteka
GOPS

Sport

Kluby sportowe

LKS Świt Staroźreby - piłka nożna (4 liga)
Klub Karate Tsunami Staroźreby

Obiekty sportowe

hala sportowo-widowiskowa
boisko Orlik 2012

Osoby związane ze Staroźrebami

Wojciech Staroźrebski Sobiejuski herbu Dołęga (ur. ok. 1517 roku, zm. 1 stycznia 1580 roku w Przemyślu) – kanonik płocki i włocławski, archidiakon dobrzyński i krakowski, sekretarz królewski, biskup chełmski; następnie przemyski
Onufry Bromirski (ur. 1740 roku w Miszewku, zm. 27.05.1834 w Warszawie) – dziedzic dóbr Staroźreby
Władysław Bończa-Rutkowski (ur. 18 lipca 1841 w Nowym Dworze Mazowieckim, zm. 21 sierpnia 1905 w Staroźrebach) – polski malarz-pejzażysta
Karol Andrzej Stadnicki herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 9 listopada 1885 w Radawcu, zm. 7 maja 1937) – polski ziemianin, ksiądz rzymskokatolicki, historyk i działacz społeczny.
Mariusz Unierzyski (ur. 5 marca 1974 w Płońsku) – polski piłkarz, obecnie trener i zawodnik Świtu Staroźreby
Emilia Mikołajewska (ur. 17 stycznia 1974 w Płocku) – polska fizjoterapeutka, doktor habilitowana, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Arkadiusz Mikołajczyk (ur. 5 lipca 1969 w Staroźrebach) – generał brygady Wojska Polskiego

Zobacz też

Staroźreby-Hektary

Przypisy

↑ Wieś Staroźreby w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-01-05] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-01-05] .
↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1201 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129626.
↑ ^a ^b ^c GUS. Wyszukiwarka TERYT
↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
↑ ^a ^b ^c Gmina - Portal - Staroźreby [online], starozreby.pl (pol.).
↑ Mapa: Województwo płockie na przełomie XV i XVI wieku, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, slownik.ihpan.edu.pl (pol.).
↑ Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach z 2018 r. [online], warmaz.pl, 2018 (pol.).
↑ Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
↑ Волости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1890. - (Статистика Российской империи).
↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
↑ Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136.
↑ Stanisław Srokowski (red.), Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1948 (Biblioteka Samorządowca 77)
↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).
↑ Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91.
↑ ^a ^b Dz.U. z 2025 r. poz. 1046.
↑ Uchwalenie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Staroźreby na lata 2025-2030
↑ Gmina Staroźreby [online], Starostwo Powiatowe w Płocku (pol.).

Linki zewnętrzne

Starożreby, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 267 .
Staroźreby, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 618 .
Staroźreby | Ciekawe Miejsca - Internetowy Przewodnik Turystyczny. ciekawe-miejsca.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-16)].

[pwl-1] Wieś Staroźreby w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-01-05] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

[nsp-2] NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-01-05] .

[poczta-3] Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1201 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .

[prng-4] Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129626.

[teryt-5] GUS. Wyszukiwarka TERYT

[roz-6] Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

[:0-7] Gmina - Portal - Staroźreby [online], starozreby.pl (pol.).

[8] Mapa: Województwo płockie na przełomie XV i XVI wieku, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, slownik.ihpan.edu.pl (pol.).

[9] Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach z 2018 r. [online], warmaz.pl, 2018 (pol.).

[10] Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)

[11] Волости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1890. - (Статистика Российской империи).

[gus-12] Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933

[13] Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136.

[14] Stanisław Srokowski (red.), Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1948 (Biblioteka Samorządowca 77)

[paprlsevenone-15] Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.

[start-1973-WW-16] Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).

[ustawa-17] Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91.

[dziennikdwasześć-18] Dz.U. z 2025 r. poz. 1046.

[rewit-19] Uchwalenie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Staroźreby na lata 2025-2030

[20] Gmina Staroźreby [online], Starostwo Powiatowe w Płocku (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

Na prawach powiatu	Ostrołęka Płock Radom Siedlce Warszawa
Powiatowe	Białobrzegi Ciechanów Garwolin Gostynin Grodzisk Mazowiecki Grójec Kozienice Legionowo Lipsko Łosice Maków Mazowiecki Mińsk Mazowiecki Mława Nowy Dwór Mazowiecki Ostrów Mazowiecka Ożarów Mazowiecki Otwock Piaseczno Płońsk Pruszków Przasnysz Przysucha Pułtusk Sierpc Sochaczew Sokołów Podlaski Szydłowiec Węgrów Wołomin Wyszków Zwoleń Żuromin Żyrardów
Gminne	Bieżuń Błonie Bodzanów Brok Brwinów Cegłów Chorzele Ciepielów Czerwińsk nad Wisłą Dobre Drobin Gąbin Gielniów Glinojeck Głowaczów Góra Kalwaria Halinów Iłża Jadów Jastrząb Jedlnia-Letnisko Józefów Kałuszyn Karczew Kazanów Kobyłka Konstancin-Jeziorna Kosów Lacki Latowicz Lubowidz Łaskarzew Łochów Łomianki Maciejowice Magnuszew Małkinia Górna Marki Milanówek Mogielnica Mordy Mrozy Mszczonów Myszyniec Nowe Miasto Nowe Miasto nad Pilicą Odrzywół Osieck Piastów Pilawa Pionki Podkowa Leśna Przytyk Raciąż Radzymin Różan Sanniki Serock Siennica Sienno Skaryszew Sochocin Solec nad Wisłą Sulejówek Stanisławów Staroźreby Tarczyn Tłuszcz Warka Wiskitki Wyszogród Wyśmierzyce Zakroczym Ząbki Zielonka Żelechów

Miasto	Staroźreby
Wsie	Aleksandrowo Begno Bromierz Bromierzyk Brudzyno Bylino Dąbrusk Dłużniewo Duże Goszczyno Góra Karwowo-Podgórne Krzywanice Krzywanice-Trojany Marychnów Mieczyno Mikołajewo Mrówczewo Nowa Góra Nowa Wieś Nowe Staroźreby Nowe Żochowo Nowy Bromierz Nowy Bromierzyk Opatówiec Ostrzykowo Ostrzykówek Piączyn Płonna Przeciszewo Przeciszewo-Kolonia Przedbórz Przedpełce Rogowo Rostkowo Rostkowo-Orszymowice Sarzyn Sędek Słomkowo Smardzewo Staroźreby-Hektary Stoplin Strzeszewo Szulbory Teodorowo Worowice-Wyroby Zdziar Mały Zdziar Wielki Zdziar-Las Żochowo Stare
Integralne części wsi	Błażejewice Dłużniewo Małe Falęcin Goszczyno-Czajki Goszczyno-Karpięcin Grabina Kiełbasy Kierz Kościółki Krawięczyn Mikołajewo za Traktem Nowa Wieś-Parcela Opatówiec (osada wsi) Piączyn-Chrapy Pieńki Bromierzyckie Plebanka Płonna Pańska Płonna Szlachecka Resztówka Rogówko Staroźreby-Kolonia Witkowice Włościany (Góra) Włościany (Smardzewo) Włosty Zdziar Gąsowski Zdziar-Łopatki Żochówek

Miasta	Bodzanów Drobin Gąbin Staroźreby Wyszogród
Gminy miejsko-wiejskie	Bodzanów Drobin Gąbin Staroźreby Wyszogród
Gminy wiejskie	Bielsk Brudzeń Duży Bulkowo Łąck Mała Wieś Nowy Duninów Radzanowo Słubice Słupno Stara Biała