Stefan Arczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Arczyński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 31 lipca 1916
Essen
Zawód, zajęcie fotograf
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka Honorowa Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
Brazylijka

Stefan Arczyński (ur. 31 lipca 1916 w Essen) – polski fotograf.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w Niemczech w rodzinie emigrantów z Wielkopolski, syn Wiktora (zm. 1940), urzędnika państwowego, aktywnego działacza Związku Polaków w Niemczech i Heleny z d. Adamska (zm. 1918).

Fotografią zainteresował się już w młodości, w szczególności fotografią sportową. Od 1934 uczył się zawodu, a później podjął pracę w usługowym zakładzie fotograficznym w Essen. Wykonywał zdjęcia podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936. W 1937 pracował w Mönchengladbach – w firmie, dla której wykonywał fotografie sportowe i teatralne.

Po wybuchu II wojny światowej został wcielony do Luftwaffe[1] i skierowany do Francji; tam zajmował się opracowywaniem fotografii lotniczych. Później przeniesiony do piechoty trafił na front wschodni na Ukrainę. Także i tam nie rozstawał się z aparatem fotograficznym i robił zdjęcia podczas wojny z ZSRR. Ranny pod Stalingradem trafił do sowieckiego lazaretu i do niewoli na Łotwie. W zwolnieniu go stamtąd dopomogła działalność ojca w Związku Polaków w Niemczech[2].

W 1946, po przebyciu polskiego obozu przejściowego, uzyskał obywatelstwo polskie, najpierw trafił do dolnośląskiej Lubawki[3], a następnie osiedlił się w Kamiennej Górze[4][5], gdzie od 1948 prowadził zakład fotograficzny. W 1950 przeprowadził się do Wrocławia, gdzie przy ul. Łokietka otworzył fotograficzny zakład usługowy. W 1952 poznał Lidię Cichocką, artystkę baletu Opery Wrocławskiej; dwa lata później wziął z nią ślub.

Uczył fotografii we Wrocławskim Towarzystwie Fotograficznym, w 1951 został członkiem ZPAF[6]. Jego fotografie dokumentujące odbudowę Wrocławia i Dolnego Śląska publikowane były m.in. przez wydawnictwo Ossolineum.

Wykonywał zdjęcia na okładki czasopism i do widokówek; fotografował także sztukę – balet i teatr. Przez wiele lat współpracował z reżyserem Henrykiem Tomaszewskim[7], liczne są też portrety, szczególnie żony Lidii. Dużo podróżował po świecie, obok zdjęć z różnych regionów Polski ma w swym dorobku także fotografie z licznych krajów Europy oraz m.in. z Chin, Indii, Afryki i USA.

Wystawy indywidualne (wybór):

  • Festiwal warszawski – Warszawa; Wrocław; Katowice; Szwecja – Wrocław (1956)
  • Moskwa-Leningrad – Wrocław; Chińskie Dachy – Wrocław (1959)
  • Italia – Wrocław; Chicago, USA (1958–1960)
  • Polska – Chicago, USA; Wystawa retrospektywna – Los Angeles, USA (1960)
  • Martwe drzewa – Wrocław (1961)
  • Drzewa – Wrocław; Ludzie – Wrocław (1962)
  • Tak widziałem Amerykę – Wrocław (1963)
  • Drzewa i ludzie – Galeria Kordegarda, Warszawa (1964)
  • Drzewa – Wrocław (1971)
  • Fotografia – Freital, NRD (1972)
  • Dolny Śląsk – Drezno, NRD (1973)
  • Dzieci na fotografiach Stefana Arczyńskiego – Muzeum Miejskie Wrocławia (2004)
  • Stefan Arczyński, fotografie z lat 1940–1996 – Sokołowsko (2004)
  • Wrocław dziękuje Stulatkom – Wrocław (2008)
  • Ulice świata – Muzeum Miejskie Wrocławia (2010)
  • Europa na fotografiach Stefana Arczyńskiego – Muzeum Miejskie Wrocławia (2011)
  • Migawki sprzed półwiecza – Galeria „Wydawnictwo”, Wrocław 2012
  • 100 na 100 – Muzeum Miejskie, Wrocław (2016)
  • Arczyński#100. Fotografie wrocławskieMuzeum Pana Tadeusza Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wrocław (2016)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda Artystyczna Miasta Wrocławia (1959),
  • Nagroda Kulturalna Śląska – przyznana przez rząd Dolnej Saksonii (1992),
  • Nagroda Wrocławia (2000).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jego starszy brat Tadeusz w tym samym czasie służył w Wojsku Polskim i jako oficer brał udział w kampanii wrześniowej.
  2. Jego ojciec członek ZPwN, został oskarżony przez Niemców o przekazywanie informacji Polakom; skazany i stracony w 1940.
  3. Stefan Arczyński. 103. rocznica urodzin wrocławskiego fotografika, www.wroclaw.pl [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  4. [1] Miasto Langhansa; nr 3(50) V-VI 2013, str.1 – 2
  5. [2] Miasto Langhansa; nr 5(52) XI-XII 2013, str.5.
  6. Obecnie członek honorowy ZPAF Okręgu Dolnośląskiego z legitymacją nr 119.
  7. Stefan Arczyński o Henryku Tomaszewskim. teatry.art.pl, 2001-10-25. [dostęp 2012-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-10-28)].
  8. "Chiny" w obiektywie Arczyńskiego, Culture.pl [dostęp 2020-02-25] (ang.).
  9. Złota Gloria Artis dla Stefana Arczyńskiego. mkidn.gov.pl, 2011-09-09. [dostęp 2012-11-21].
  10. MKiDN – Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  11. Złota Odznaka dla Stefana Arczyńskiego, www.umwd.dolnyslask.pl, 18 listopada 2016 [dostęp 2020-02-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]