Letnie Igrzyska Olimpijskie 1936

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Olympic rings without rims.svg
XI Letnie Igrzyska Olimpijskie

1936 berlin logo.jpg
IO 1932 IO 1940
Stolica igrzysk  III Rzesza
Berlin
Liczba ekip 49
Liczba sportowców 4066 (3738 mężczyzn i 328 kobiet)
Liczba konkurencji 129 w 19 dyscyplinach
Otwarcie 1 sierpnia 1936
Oficjalne otwarcie Adolf Hitler (wódz Rzeszy)
Zamknięcie 16 sierpnia 1936
Przysięga olimpijska Rudolf Ismayr (sportowcy)
Znicz olimpijski Fritz Schilgen
Stadion Stadion Olimpijski
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ceremonia otwarcia. Na pierwszym planie, od lewej: hrabia de Baillet-Latour (przewodniczący MKOl), A. Hitler (Führer III Rzeszy), Theodor Lewald (przedstawiciel komitetu organizacyjnego)

XI Letnie Igrzyska Olimpijskie (oficjalnie Igrzyska XI Olimpiady) odbyły się w dniach 1–16 sierpnia 1936 w Berlinie (III Rzesza).

Okoliczności wyboru[edytuj | edytuj kod]

Już w 1916 w Berlinie miały się odbyć igrzyska olimpijskie, jednak z powodu I wojny światowej zostały odwołane. Decyzję o ponownym przyznaniu Berlinowi prawa do organizacji Igrzysk Olimpijskich podjęto 26 kwietnia 1931 roku podczas dwudziestego ósmego spotkania Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego[1]. Oprócz Berlina i Barcelony o prawo organizacji Igrzysk ubiegały się Rzym i Budapeszt[2]. Hrabia Bocanossa wycofał kandydaturę Rzymu, a senator Jules de Musa poparł kandydaturę Berlina[2].

Mimo protestów opinii publicznej i środowisk sportowych i wcześniejszej krytyki ze strony Hitlera, który określił igrzyska jako wymysł Żydów i masonów[3], igrzyska w nazistowskich Niemczech doszły do skutku.

Przed ich rozpoczęciem część krajów rozważała zbojkotowanie imprezy i rozegranie konkurencyjnych zawodów. Gdy okazało się, że organizację powierzono Niemcom, w Barcelonie również ubiegającej się o prawo organizacji igrzysk, chciano zorganizować Olimpiadę Ludową[4]. Zjechało się wielu sportowców. Jednak na dzień przed rozpoczęciem zaczął się zamach stanu generała Francisco Franco.

Represje antysemickie[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze przed rozpoczęciem igrzysk władze III Rzeszy zakazały Żydom uczestnictwa w organizacjach sportowych[5]. 1 kwietnia Żydów wykluczono ze związku bokserskiego. 8 maja tego samego roku Żydzi zostali wykluczeni z turniejów tenisowych. W tym samym miesiącu podobne przepisy przyjęto w wioślarstwie[5].

Po zapewnieniach organizatorów berlińskich igrzysk, że zawody zostaną przeprowadzone w myśl zasad Karty Olimpijskiej, oraz przy jednoczesnych gwarancjach złagodzenia polityki antysemickiej w reprezentacji Niemiec wystąpiła florecistka Helene Mayer, a na czele komitetu organizacyjnego stanął Theodor Lewald (obydwoje pochodzenia żydowskiego)[6].

Ceremonia otwarcia[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia z aren olimpijskich były filmowane oraz transmitowane w telewizji

Ceremonia otwarcia odbyła się 1 sierpnia na stadionie olimpijskim w Berlinie o godzinie 16. Pięć minut po rozpoczęciu ceremonii został zagrany hymn Niemiec[7]. Podczas parady reprezentacji sportowcy z kilku krajów, m.in. Francji i Grecji, wykonali salut olimpijski[8]. Ceremonię uświetniły: wypuszczenie 20 tysięcy gołębi[9] i Hymn Olimpijski Richarda Straussa. Po raz pierwszy w historii olimpiad nowożytnych znicz olimpijski zapalono od ognia przyniesionego z Grecji[10]. Zapalenia znicza dokonał Fritz Schilgen[11]. W imieniu sportowców przysięgę olimpijską złożył Rudolf Ismayr[11]. Po raz pierwszy wydarzenia z aren olimpijskich były filmowane oraz transmitowane w telewizji – czarno-biały obraz telewizyjny docierał do 19 kablowych odbiorników, znajdujących się w Berlinie[12]. Była to pierwsza olimpiada, którą także sfotografowano i sfilmowano w kolorze dzięki powstaniu w tym samym roku kolorowej fotografii Agfacolor.

Rywalizacja[edytuj | edytuj kod]

Jesse Owens na igrzyskach olimpijskich w Berlinie
Reprezentacja Indii w hokeju na trawie
Zawodniczki uczestniczące w konkurencji skoku wzwyż. Od lewej: Ibolya Csák, Elfriede Kaun, Dorothy Odam

Pierwszy tydzień[edytuj | edytuj kod]

Dzień pierwszy[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą konkurencją olimpijską był bieg na 100 m. Złoty medal zdobył Jesse Owens. Czasem 10,2 sekundy ustanowił nowe rekord świata i olimpijski[13]. Jego występ wywołał żywiołową owację niemieckiej publiczności[14]. Tego samego dnia niemiecka oszczepniczka Tilly Fleischer zdobyła złoty medal ustanawiając nowy rekord olimpijski rezultatem 45,18 m[13], a Hans Woellke wynikiem 16,20 m ustanowił rekord olimpijski w pchnięciu kulą[13]. Pierwszego dnia rozegrano także bieg na 10 000 metrów. Wszystkie medale w tej konkurencji przypadły reprezentantom Finlandii Ilmari Salminen. Arvo Askola i Volmari Iso-Hollo.Fińscy medaliści odebrali gratulacje bezpośrednio od Adolfa Hitlera[13]. W finale skoku wzwyż faworytami do medali byli Afroamerykanie Cornelius Johnson i David Albritton[13]. Do finału awansowało trzech reprezentantów Japonii oraz Mistrz Europy Kotkas Rywalizację wygrał Cornelius Johnson wynikiem 2,03 m[15]. Zwycięzca nie odebrał gratulacji od Adolfa Hitlera, gdyż ten wyszedł zanim konkurencja się zakończyła[16]. Reakcją na zachowanie Hitlera była prośba Baillet Latoura o jednakowe traktowanie wszystkich sportowców[16].

Kolejne dni[edytuj | edytuj kod]

Drugiego dnia rywalizacji o 15:30 Jesse Owens wystartował w biegu eliminacyjnym uzyskując czas 10,4 s[17]. Nad drugim zawodnikiem miał jedną dziesiątą przewagi[17]. W drugim biegu półfinałowym Afroamerykanin Ralph Metcalfe pokonał Martina Osendarpa z czasem 10,5[17]. Po półtorej godziny Owens pokonał wszystkich rywali i z czasem 10,4 sekundy zdobył złoty medal[17]. Tego samego dnia rozegrano pierwszą konkurencję pięcioboju nowoczesnego – jazdę konną na 5 km. Zwycięzcą z czasem 9:02:5 został Silvano Abba[18]. W kolejnych dniach rozegrano zawody strzeleckie. Tę konkurencje z wynikiem 200 punktów wygrał Charles Leonard[19]. 6 sierpnia rozegrano finał biegu na 1500 m. Głównymi rywalami byli Jack Lovelock i Glenn Cunningam[20]. Podczas finałowego biegu obaj zawodnicy poprawili rekord świata, zaś Becalli, San Romani i Edwards pobili rekordy olimpijskie[21].

Drugi tydzień[edytuj | edytuj kod]

Drugi tydzień rywalizacji rozpoczął się od rywalizacji w sztafecie 4 × 100 metrów[22]. Głównymi faworytami do medalu były reprezentacje. Stanów Zjednoczonych i Niemiec[23]. Z powodu żydowskiego pochodzenia, z reprezentacji Niemiec zostali usunięci Glickmann i Stoller[24]. W finałowym biegu sztafetowym wystartowały reprezentacje Argentyny, Niemiec, Włoch, Kanady, Holandii i Stanów Zjednoczonych[25]. W sztafecie Stanów Zjednoczonych na pierwszej zmianie pobiegł Jesse Owens[25]. Wyprzedził biegnącego przed nim Włocha Mariniego[25]. Na drugiej zmianie pobiegł Metcalfe, który utrzymał Pierwsze miejsce. Kolejny zmiennik Draper utrzymał przewagę. Na ostatniej zmianie Wykoff zwiększył ją do 11 metrów ustanawiając rekord czasem 39,8 sekundy[26]. Następną konkurencją był bieg sztafetowy 4 × 100 m kobiet[27]. W finałowym biegu pierwszy tor zajęły Brytyjki, drugi Amerykanki, kolejny Kanadyjki, a czwarty Niemki[27]. Podczas ostatniej zmiany reprezentantki Niemiec upuściły pałeczkę[28]. Wyścig wygrały reprezentantki Stanów Zjednoczonych z czasem 46,9 sekundy, na drugim miejscu przybiegły Brytyjki z czasem 47,6 sekundy, a trzecie Kanadyjki 47,8 sekundy[29]. W tym samym czasie był rozgrywany konkurs skoku wzwyż[30].

Symbol[edytuj | edytuj kod]

Dzwon – symbol igrzysk w 1936

Symbolem igrzysk olimpijskich był dzwon[31].

Program igrzysk poszerzono o nowe dyscypliny: kajakarstwo, koszykówkę oraz piłkę ręczną (baseball i szybownictwo były konkurencjami pokazowymi).

Motto igrzysk[edytuj | edytuj kod]

Wzywam młodzież świata (ang. I call the youth of the world, niem. Ich rufe die Jugend der Welt an)

Państwa uczestniczące[edytuj | edytuj kod]

Państwa uczestniczące

Film Leni Riefenstahl „Olympia”[edytuj | edytuj kod]

Kwestia pojawienia się na igrzyskach telewizji, która pokazywała zmagania olimpijskie na żywo, to nie jedyny przejaw postępu technicznego. Niemiecka reżyser Leni Riefenstahl – autorka słynnego Triumfu Woli nakręconego na zjeździe NSDAP w Norymberdze na przełomie roku 1935 – stworzyła na podstawie materiałów, które nakręciła na igrzyskach z pomocą ogromnej ekipy, dwuczęściowy film pt. Olimpiada, mający upamiętniać to wydarzenie i jednocześnie być propagandową apoteozą możliwości organizacyjnych i finansowych Rzeszy. Po wybuchu II wojny światowej nie zorganizowano następnych igrzysk w 1940 (z których zrezygnowało Tokio na rzecz Helsinek (Finlandia), które ostatecznie organizowały Igrzyska w 1952), ani w 1944 aż do roku 1948, tak więc znakomity dokument Riefenstahl to wielki skarb światowej kinematografii – zwłaszcza że pokazuje niemilitarną stronę życia w III Rzeszy, dokumentuje wielonarodowy pokaz umiejętności sportowych w czasach nazistowskiego reżimu, a także dowodzi świetnego, nowatorskiego warsztatu filmowego reżyserki. Film wszedł na ekrany w 1938 i składa się z dwóch części, przy czym adekwatność tytułów do zawartości tematycznej jest dość umowna: Fest der VölkerŚwięto Narodów (115 min) i Fest der SchönheitŚwięto Piękna (88 min)

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Tablica z wynikami
... i w roku 2004

Dyscypliny pokazowe[edytuj | edytuj kod]

Statystyka medalowa[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja medalowa
Lp. Państwo złoto srebro brąz razem
1  III Rzesza 33 26 30 89
2  Stany Zjednoczone 24 20 12 56
3  Węgry 10 1 5 16
4  Włochy 8 9 5 22
5  Finlandia 7 6 6 19
5  III Republika Francuska 7 6 6 19
7  Szwecja 6 5 9 20
8  Japonia 6 4 8 18
9  Holandia 6 4 7 17
10  Wielka Brytania 4 7 3 14
Zobacz pełną klasyfikację medalową


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Walters 2008 ↓, s. 17.
  2. a b Walters 2008 ↓, s. 18.
  3. Walters 2008 ↓, s. 28.
  4. Walters 2008 ↓, s. 153.
  5. a b Walters 2008 ↓, s. 31.
  6. Walters 2008 ↓, s. 46.
  7. Walters 2008 ↓, s. 216.
  8. Walters 2008 ↓, s. 217.
  9. Walters 2008 ↓, s. 220.
  10. Walters 2008 ↓, s. 221.
  11. a b Walters 2008 ↓, s. 223.
  12. Walters 2008 ↓, s. 211.
  13. a b c d e Walters 2008 ↓, s. 227.
  14. Walters 2008 ↓, s. 226.
  15. Walters 2008 ↓, s. 228.
  16. a b Walters 2008 ↓, s. 229.
  17. a b c d Walters 2008 ↓, s. 230.
  18. Walters 2008 ↓, s. 237.
  19. Walters 2008 ↓, s. 239–240.
  20. Walters 2008 ↓, s. 254.
  21. Walters 2008 ↓, s. 256.
  22. Walters 2008 ↓, s. 297.
  23. Walters 2008 ↓, s. 298.
  24. Walters 2008 ↓, s. 299.
  25. a b c Walters 2008 ↓, s. 300.
  26. Walters 2008 ↓, s. 301.
  27. a b Walters 2008 ↓, s. 302.
  28. Walters 2008 ↓, s. 303.
  29. Walters 2008 ↓, s. 304.
  30. Walters 2008 ↓, s. 305.
  31. Walters 2008 ↓, s. 27.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]