Stefan Baczewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Baczewski
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1892
Lwów
Data śmierci 1940
Przyczyna śmierci zbrodnia katyńska
Zawód, zajęcie przemysłowiec
Narodowość  Polska
Rodzice Leopold
Małżeństwo Małgorzata
Krewni i powinowaci Józef (dziadek),
Henryk (wujek),
Adam (kuzyn)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości

Stefan Baczewski (ur. 1 grudnia 1892 we Lwowie, zm. 1940) – polski prawnik, przemysłowiec, honorowy konsul Republiki Austriackiej we Lwowie, radny Rady Miasta Lwowa, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wieża Baczewskiego na terenie Targów Wschodnich
Wyroby alkoholowe firmy J. A. Baczewski

Urodził się 1 grudnia 1892 roku[1] we Lwowie[2]. Uczęszczał do gimnazjum we Lwowie oraz w Wiedniu-Kalksburgu[2]. Studiował prawo[1] na Uniwersytecie Wiedeńskim i na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[2]. Od 1916 roku był urzędnikiem konceptualnym w c. k. Namiestnictwie we Lwowie[2]. W 1920 roku został komisarzem okręgowym, a w następnym wystąpił ze służby państwowej[2].

W okresie II Rzeczypospolitej od 1920 roku[2] on i Adam Baczewski (ur. 1895, syn Henryka, brata Leopolda)[3] kierowali rodzinną firmą J. A. Baczewski (nazwa od Józef Adam Baczewski)[2], którą w przeszłości tworzył jego dziadek Józef (1829–1911) i ojciec Leopold (1859–1924, chemik, wykładowca na Akademii Rolniczej w Dublanach)[4]. Stefan Baczewski był współwłaścicielem i naczelnym dyrektorem firmy[5], dokonał rozbudowy fabryki i jej infrastruktury[6][7]. Firma prowadziła zakrojoną na dużą skalę akcję reklamową, m.in. w latach 20. na terenie Targów Wschodnich we Lwowie została wzniesiona „wieża Baczewskiego”[6] zaprojektowana w kształcie karafki[8] (architektem był Erwin Wieczorek). W latach 30. firma Baczewskiego dostarczała swoje wyroby alkoholowe do statków pasażerskich SS Polonia i MS Piłsudski[7], a jej produkty były zbywane na eksport do krajów Europy Zachodniej[9], w tym Paryża, Pragi i Wiednia[6].

Dekretem z 4 stycznia 1924 roku został mianowany konsulem honorowym Republiki Austriackiej w RP, urzędującym we Lwowie[2]. Początkowo sprawował urząd w pierwotnej siedzibie konsulatu, a latem tego samego roku przeniósł go do swojej własnej, nowo wybudowanej rezydencji przy ulicy Pełczyńskiej 35[2][4][10]. W kwietniu 1929 został mianowany przez prezydenta Austrii Wilhelma Miklasa na urząd honorowego konsula generalnego i kierownikiem Konsulatu Republiki Austriackiej na obszar województw lwowskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego z siedzibą we Lwowie[11][12]. W 1932 konsulat został przeniesiony pod adres Ossolińskich 4[12][1]. Po dokonanym przyłączeniu Austrii do III Rzeszy z 12/13 marca 1938 roku i delegowaniu do Lwowa oberinspektora Sprinka w celu likwidacji konsulatu Austrii, Stefan Baczewski bezzwłocznie ustąpił z urzędu konsula[1].

Piastował mandat radnego Rady Miasta Lwowa[1]. Pełnił funkcję radcy Izby Przemysłowo-Handlowej we Lwowie[1]. 12 lipca 1927 został wybrany członkiem komisji rozjemczej Giełdy Pieniężnej we Lwowie[13]. W kwietniu 1928 Stefan Baczewski został prezesem Związku Wielkich Fabryk Wódek Gatunkowych[14][15].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD[1][16]. Na wiosnę 1940 został zamordowany w ramach zbrodni katyńskiej. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 71/2-50 oznaczony numerem 122)[17]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

W ramach zbrodni katyńskiej na terenach ukraińskich został zamordowany także Adam Baczewski[7][6]. Według innych źródeł Stefan i Adam Baczewscy zostali przewiezieni do kopalni w Donbasie, gdzie ponieśli śmierć[3], a także jakoby Stefan Baczewski miał zostać zamordowany w ramach zbrodni katyńskiej w Charkowie[1][18] (jednakże zarówno nie wskazała go lista jeńców przetrzymywanych od 1939 do 1940 w obozie w Starobielsku[19], jak też lista ofiar zamordowanych w Charkowie[20]).

Jego żoną była Małgorzata z domu Kuncewicz[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Grzegorz Hryciuk. Stosunki polsko-ukraińskie w ocenie konsulatu niemieckiego we Lwowie w 1939 roku. „Toruńskie Studia Międzynarodowe”, s. 20, nr 1 (2) z 2009. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. 
  2. a b c d e f g h i j Die Konsulate der Republik Österreich (1. Republik). W: Rudolf Agstner: Von Kaisern, Konsuln und Kaufleuten Österreich und die Ukraine 1785–2010. Wiedeń: LIT Verlag, 2011, s. 195. ISBN 978-3-64350335-0.
  3. a b Ojczyzną wódki jest Polska. kuriergalicyjski.com. [dostęp 23 marca 2015].
  4. a b Irina Kotłobułatowa: Baczewski, Baczewski.... lwow.com.pl. [dostęp 23 marca 2015].
  5. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 8, nr 283 z 8 grudnia 1928. 
  6. a b c d Nasze dziedzictwo. baczewski-vodka.pl. [dostęp 23 marca 2015].
  7. a b c Jak wódka, to tylko we Lwowie - Leszek Muszczyński. portal.swiat-alkoholi.pl. [dostęp 23 marca 2015].
  8. Ewa Steinhardt: Od butelki do karafki. polonika.at. [dostęp 24 marca 2015].
  9. Fabryka J. A. Baczewskiego we Lwowie. „Gazeta Handlowa”, s. 6, nr 197 z 28 sierpnia 1930. 
  10. Przemysław Włodek, Adam Kulewski: Lwów. Przewodnik. Pruszków: Rewasz, 2006, s. 280. ISBN 83-89188-53-8.
  11. Komunikat. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 17, s. 210, 20 września 1929. 
  12. a b Die Konsulate der Republik Österreich (1. Republik). W: Rudolf Agstner: Von Kaisern, Konsuln und Kaufleuten Österreich und die Ukraine 1785–2010. Wiedeń: LIT Verlag, 2011, s. 196. ISBN 978-3-64350335-0.
  13. Komunikat Biura Giełdy Pieniężnej. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 158 z 14 lipca 1927. 
  14. Organizacje gospodarcze. Związek Wielkich Fabryk Wódek Gatunkowych. „Gazeta Handlowa”, s. 1, nr 62 z 4 kwietnia 1928. 
  15. Kartek fabrykantów wódek. „Nowy Dziennik”, s. 6, nr 122 z 7 maja 1928. 
  16. Włodzimierz Bonusiak: Polityka ludnościowa i ekonomiczna ZSRR na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939-1941 („Zachodnia Ukraina” i „Zachodnia Białoruś”). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2006, s. 127. ISBN 978-83-7338-249-7.
  17. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 3. [dostęp 2015-03-23].
  18. Zuzanna Gajowniczek: Ukraiński ślad Katynia. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 1995, s. 217.
  19. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 288. ISBN 83-7001-294-9.
  20. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. s. 10. [dostęp 13 marca 2015].
  21. Dekoracja zasłużonych obywateli Krzyżami Zasługi. „Gazeta Lwowska”, s. 6, Nr 102 z 5 maja 1932. 
  22. Lwowianie odznaczeni Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Wschód. Prasowa Agencja Informacyjna”, s. 2, Nr 424 z 8 listopada 1933. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]