Stefan Moszczeński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Stefan Moszczeński (ur. 24 maja 1871 w Broniszach, zm. 10 lipca 1946 w Żelaznej) – polski ekonomista rolny i działacz społeczny. Twórca szkoły matematycznej w ekonomice rolnictwa, profesor zwyczajny SGGW w Warszawie.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie właściciela ziemskiego Bolesława Moszczeńskiego z Moszczonnego herbu Nałęcz (ur. 1831 w Żychlinie, zm. 1900 w Broniszach)[1]. Edukację rozpoczął od gimnazjum w Krakowie, a kontynuował na Wydziale Filozoficzno-Matematycznym Uniwersytetu w Wiedniu. Równolegle studiował w Hochschule fur Bodenkultur na Wydziale Rolnym. Praktykę rolną odbywał w Licheniu, w majątku rodziny Gocłowskich po której wrócił do Wiednia, gdzie ukończył studia w 1893. Był jednym z nielicznych dyplomowanych rolników, zatrudnienie znajdował w dużych gospodarstwach w Wielkopolsce, a także w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego. Po śmierci ojca w 1900 powrócił do Broniszy i tu zamieszkiwał aż do śmierci. Był aktywnie zaangażowany w działalność związaną z rozwojem rolnictwa. W 1901 otrzymał propozycję objęcia katedry na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale odmówił, co nie było równoznaczne z rezygnacją z pracy pedagogicznej. Od 1908 przez trzy lata wykładał administrację, organizację gospodarstw i taksację rolną na prowadzonym przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie Wydziale Rolniczym Towarzystwa Kursów Naukowych. Po pierwszym roku założył tam Zakład Ekonomiki Gospodarstw Wiejskich, któremu przewodniczył przez 37 lat. W 1911 Kursy Naukowe przekształcono w Kursy Przemysłowo-Rolnicze, a w 1916 przekształcono je w Wyższą Szkołę Rolniczą, a wkrótce w Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego. Stefan Moszczeński był członkiem Rady Naukowej Wyższej Szkoły Rolniczej, a następnie SGGW. 17 marca 1919 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego SGGW, kierował katedrą Wydziału Ogrodniczego, którego był dziekanem. Uczestniczył w pracach Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Czechosłowackiej Akademii Rolniczej, Rady Naukowej Międzynarodowego Instytutu Rolnictwa w Rzymie oraz pełnił funkcję delegata Związku Organizacji Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej do Głównej Rady Statystycznej. Zmarł nagle podczas pobytu w Żelaznej. Pochowany na tamtejszym cmentarzu po roku został ekshumowany i przeniesiony na cmentarz w Żbikowie. Nie pozostawił po sobie potomstwa[2] i cały majątek pozostawił w testamencie do dyspozycji SGGW.

Osiągnięcia naukowe[edytuj]

Zainicjował i wdrożył matematyczne i statystyczne metody wyceny gruntów, które opierał na dochodowości gospodarstwa rolnego, a także metodę racjonalizacji pracy w rolnictwie jako efekt zastosowania optymalnej organizacji pracy i siły roboczej. Jego dążenie do wdrożenia określania dochodowości gospodarstw rolnych poprzez prowadzenie rachunkowości rolnej zaowocowało powstaniem nowej dziedziny nauki jaką jest agroekonometria.

Dorobek dydaktyczny[edytuj]

Pozostawił po sobie liczny dorobek dydaktyczny, pierwsza publikacja miała miejsce w Gazecie Rolniczej tuż po ukończeniu przez Stefana Moszczeńskiego studiów. Tworzył przez pozostałą część życia, spod jego pióra wyszło ok. 100 prac i rozpraw naukowych. Swoje artykuły publikował w czasopismach związanych z rolnictwem, były to Gazeta Rolnicza, Rocznik Nauk Rolniczych, Rolnictwo, Rolnik-Ekonomista i Przegląd Organizacji.

Uczniami Stefana Moszczeńskiego byli m.in. Ryszard Manteuffel-Szoege, Wacław Pytkowski, Nora Krusze, Jan Dłużewski, Hanna Paszkowiczowa.

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Wycenianie wartości majątków ziemskich przy kupnie i sprzedaży - zarys teorii i praktyki (1913),
  • Gdzież są granice intensywności (1913),
  • Podstawy organizacji gospodarstw wiejskich, cz.1 (1924),
  • Nauka urządzania i prowadzenia gospodarstw wiejskich, cz.1 (1924),
  • Nowy sposób ujmowania kształtu ziemi oraz położenia zabudowań w posiadłościach wiejskich dla celów organizacji, komasacji i wyceniania (1927),
  • Wycenianie gospodarstw i posiadłości ziemskich (1933),
  • Racjonalizacja pracy w gospodarstwie wiejskim (1947).

Bibliografia[edytuj]

Przypisy