Stróża (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°54′19.7″N 22°16′17.1″E

- błąd

4 m

WD

50°51'N, 22°13'E

- błąd

19792 m

Odległość

732 m

Stróża
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

kraśnicki

Gmina

Kraśnik

Liczba ludności (2007)

753[1]

Strefa numeracyjna

81

Kod pocztowy

23-206

Tablice rejestracyjne

LKR

SIMC

0383998

Położenie na mapie gminy wiejskiej Kraśnik
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kraśnik, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Stróża”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Stróża”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Stróża”
Położenie na mapie powiatu kraśnickiego
Mapa konturowa powiatu kraśnickiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Stróża”
Ziemia50°54′19,7″N 22°16′17,1″E/50,905472 22,271417

Stróżawieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Kraśnik.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie urzędowskim województwa lubelskiego[2]. Za Królestwa Polskiego istniała gmina Stróża. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie lubelskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o parafii w Stróży pojawiają się w rejestrach parafii archidiakonatu lubelskiego w 1325 roku. Kościół w Stróży miał zapewne charakter obronny, a osada pełniła funkcje strażnicze. Cechy te zawarte są w nazwie osady i usytuowaniu w pobliżu szlaków handlowych od Zawichostu do Lublina i Grodów Czerwieńskich. W rachunkach świętopietrza i dziesięciny papieskiej parafia w Stróży występuje w latach 1325-13742. Następne wzmianki o Stróży to rok 1377, w którym to król Ludwik Węgierski nadaje miasto królewskie Kraśnik z przyległymi wsiami, między innymi Stróżą dwóm braciom Iwanowi i Dymitrowi z Goraja. W 1403 r. wzmiankowany jest kościół parafialny św. Pawła w Kraśniku, który zapewne przejął parafię w Stróży, ponieważ nie odnajdujemy już wzmianek o tej parafii. W 1405 r. poprzez małżeństwo córki Dymitra Anny z Andrzejem Tęczyńskim dobra te przechodzą na własność rodu Tęczyńskich i pozostają w ich posiadaniu do poł. XVI w. Po Tęczyńskich właścicielami Kraśnika i Stróży byli Słuccy, Radziwiłłowie i Ossolińscy, a w 1604 r. dobra kraśnickie przeszły na własność Jana Zamoyskiego, hetmana wielkiego koronnego, który włączył je do kompleksu Ordynacji Zamoyskiej. W Stróży powstał dwór i folwark Ordynacji Zamoyskiej, jeden z najlepiej prosperujących i często odwiedzany przez kolejnych ordynatów.

W dworze w 1739 r. przyszedł na świat Ordynat Klemens Zamoyski. Ordynat Klemens Zamoyski zachorował i w 1766 r. matka Klemensa, Teresa Aniela z Michałowskich Zamoyska ufundowała w pobliżu dworu, w obrębie folwarku w Stróży „oratorium hoc triangulum muratum” pod wezwaniem Św. Trójcy. W obliczu choroby syna powstała w szybkim tempie kaplica wotywna poświęcona Opatrzności Bożej, którą erygowano już 9 stycznia 1767 r., jednak ordynat niebawem zmarł 15 maja 1767 r.

Wezwanie kaplicy Św. Trójcy wiąże się symbolicznie z rozplanowaniem na rzucie trójkąta równobocznego. Inspiracją do powstania kaplicy w takim kształcie był znany fundatorce z autopsji kościół bonifratrów w Munster (1745), którego patronem był święty Klemens. Zamysł fundatorki zrealizował działający na Lubelszczyźnie austriacki architekt Józef Horsch. Murowana kaplica Św. Trójcy w Stróży założona na rzucie trójkąta równobocznego, powstała jako element układu przestrzennego założenia dworsko-folwarcznego Ordynacji Zamoyskiej. Pierwotnie kaplica Św. Trójcy wyposażona była w ołtarz główny p.w. św. Trójcy i dwa ołatrze boczne św. Walentego oraz św. Jana Nepomucena. Obecnie stanowi jeden z pięciu obiektów o tym charakterze na terenie Polski zbudowanym na planie trójkąta.

Folwark i budynki dworskie obecnie nie istnieją, a od 1977 roku teren ten zajmuje cmentarz parafialny.

Zachował się dworski starodrzew z pomnikowymi okazami lipy drobnolistnej, jawora i białych kasztanowców.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Stróży działa klub piłki nożnej LKS Stróża, występujący w 5 lidze (liga okręgowa) w piłce nożnej, grupa [Lublin](sezon [2019]/[2020]). W Stróży działa również klub tenisa stołowego LUKS Stróża obecnie nie występujący w żadnej lidze.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość leży przy drodze krajowej nr 19 łączącej Białystok z Lublinem i Rzeszowem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Według danych na dzień 31.12.2007 r.
  2. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]