Szkorbut

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Cynga”. Zobacz też: film pod tym tytułem.
Szkorbut
Scorbutus
Dziąsła w szkorbucie
Dziąsła w szkorbucie
ICD-10 E54
Niedobór kwasu askorbinowego
Dziewczynka ze szkorbutowym językiem

Szkorbut (gnilec, cynga, łac. scorbutus) – choroba wielonarządowa, wywołana niedoborem kwasu askorbinowego w pożywieniu.

Główne objawy dotyczą tkanki łącznej, ponieważ witamina C jest koenzymem hydroksylazy prolinowej i lizynowej, które katalizują powstanie poprzecznych wiązań kowalencyjnych między cząstkami tropokolagenu. Brak kwasu askorbinowego oznacza brak aktywności tych enzymów, a co za tym idzie, brak dojrzewania kolagenu.

Objawy wynikające z upośledzenia syntezy kolagenu:

  • samoistne krwawienia (niedobór kolagenu w ścianach naczyń krwionośnych);
  • bóle mięśni, stawów i kości (wynik krwawień);
  • patologiczne złamania;
  • ogólne osłabienie;
  • zapalny przerost dziąseł, chwianie się i wypadanie zębów;
  • słabe gojenie ran.

Pozostałe objawy:

Wśród ssaków jedynie naczelne i świnka morska nie ma oksydazy L-gulonolaktonowej katalizującej utlenienie L-gulonolaktonu do L-askorbinianu, dlatego gnilec występuje tylko u tych gatunków. U człowieka objawy tej awitaminozy pojawiają się po około 70 dniach diety, pozbawionej kwasu askorbinowego. W dawnych czasach zapadali na nią marynarze, mieszkańcy obleganych twierdz oraz więźniowie, m.in. łagrów rosyjskich i sowieckich, w których chorobę tę nazywano "cyngą". Takie przypadki opisuje m.in. polska literatura wspomnieniowa okresu zsyłek na Syberię[1]. Obecnie dotyczy najczęściej małych dzieci i niemowląt, karmionych sztucznie pokarmami pozbawionymi dostatecznej ilości witaminy C, na którą mają większe zapotrzebowanie (intensywny wzrost wymaga większej syntezy kolagenu). Leczenie polega na podawaniu witaminy C.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Franciszek Król Białe noce, czarne dni. Wilno, Workuta, Warszawa 1939-1993, Oficyna Literatów i Dziennikarzy "Pod Wiatr", Warszawa 1993, ISBN 83-900616-2-7, s. 104

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]