Tasznik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tasznik
Ilustracja
Tasznik pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj tasznik
Nazwa systematyczna
Capsella Medik.
Pflanzen-Gatt. 85, 99. 22 Apr 1792
Typ nomenklatoryczny
Capsella bursa pastoris (L.) Medik[2]

Tasznik (Capsella Medik.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje trzy gatunki – tetraploidalny tasznik pospolity C. bursa-pastoris i dwa diploidyC. rubella i C. grandiflora[3]. Według niektórych ujęć w obrębie rodzaju wyróżniany jest tylko jeden gatunek (C. bursa-pastoris)[4], cztery[5] lub nawet 8[6]. Zasięg gatunków diploidalnych obejmuje południową Europę (C. rubella rośnie w jej części środkowo-południowej, a C. grandiflora w zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego), natomiast C. bursa-pastoris rośnie naturalnie w niemal całej Europie, w południowo-wschodniej Azji i w północnej Afryce, poza tym zawleczony został na wyspy Atlantyku, na kontynenty amerykańskie, na wyspy Pacyfiku i do Australii, do Azji wschodniej[5][4]. Do flory Polski należy jeden gatunek – tasznik pospolity (C. bursa-pastoris)[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zielne rośliny jednoroczne i dwuletnie o pędach prosto wzniesionych lub podnoszących się, rozgałęzionych lub pojedynczych, pokrytych włoskami gwiazdkowatymi, siedzącymi, czasem z udziałem także włosków pojedynczych i rozwidlonych[5].
Liście
Odziomkowe skupione w rozetę przyziemną, siedzące lub ogonkowe, zwykle pierzasto wcinane, lirowate, rzadziej ząbkowane lub całobrzegie. Liście łodygowe skrętoległe, siedzące o nasadzie obejmującej łodygę, strzałkowatej. Blaszka całobrzega, ząbkowana lub zatokowo wcinana[5][4].
Kwiaty
Zebrane w grona, wyraźnie wydłużające się podczas owocowania. Szypułki kwiatowe odstające, cienkie. Działki kielicha jajowate do owalnych, prosto wzniesione lub podnoszące się, nie rozszerzone woreczkowato u nasady. Płatki korony białe lub różowe, rzadko żółtawe, wyraźnie dłuższe lub krótsze od kielicha, czasem silne zredukowane. Pręcików sześć, czterosilnych, z 4 miodnikami u nasady. Zalążnia górna z 20–40 zalążkami, szyjka słupka poniżej 1 mm długości, znamię główkowate[4][5].
Owoce
Trójkątne, silnie spłaszczone łuszczynki z sercowatym wycięciem na wierzchołku[4][5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Bursa Boehmer in C. G. Ludwig, Bursa-pastoris Seguier, Nasturtium A. W. Roth, Rodschiedia P. G. Gaertner

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae) (w obrębie której należy do blisko spokrewnionych z rodzajem rzodkiewnik Arabidopsis[3]), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1][8].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), plemię Capselleae Horan., podplemię Capsellinae Prantl in Engl. & Prantl, rodzaj tasznik (Capsella Medik.)[9].

Wykaz gatunków[10][3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
  3. a b c Slotte T., Ceplitis A., Neuffer B., Hurka H., Lascoux M.. Intrageneric phylogeny of Capsella (Brassicaceae) and the origin of the tetraploid C. bursa-pastoris based on chloroplast and nuclear DNA sequences. „Am J Bot.”. 93, 11, s. 1714-24, 2006. 
  4. a b c d e Capsella Medikus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-11].
  5. a b c d e f Ihsan A. Al-Shehbaz: Capsella Medikus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-11].
  6. Capsella. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-06-11].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. Brassicaceae Genera. [dostęp 2010-11-20].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Capsella (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
  10. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].