Torbik bambusowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Torbik bambusowy
Dromiciops gliroides[1]
Thomas, 1894[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Nadgromada

żuchwowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Nadrząd

torbacze

Rząd

torbikowce

Rodzina

torbikowate

Rodzaj

Dromiciops
Thomas, 1894[3]

Gatunek

torbik bambusowy

Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Torbik bambusowy[6], beztorbik bambusowy[7] (Dromiciops gliroides) – gatunek południowoamerykańskiego ssaka z rodzinie torbikowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju torbik[6] (Dromiciops) i jedyny współcześnie żyjący przedstawiciel rzędu torbikowców (Microbiotheria).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Torbik bambusowy występuje w gęstych, górskich lasach kontynentalnego Chile (Maule, Biobío, Araukania, Los Ríos i Los Lagos) i przyległej Argentyny (Neuquén, Río Negro i Chubut) oraz na wyspie Chiloé[8]. Zasiedla lasy waldiwijskie, czyli umiarkowane lasy deszczowe, w których podszyciu występuje bambus[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek określa się jako żyjącą skamieniałość[10]. Badania wykazały, że torbik bambusowy jest bliżej spokrewniony z torbaczami australijskimi (Australidelphia) niż amerykańskimi (Ameridelphia). Jego pojawienie się na kontynencie Ameryki Południowej nie zostało bezsprzecznie wyjaśnione. Po odkryciu w Australii skamieniałości Djarthia murgonensis, który mógł być najprymitywniejszym przedstawicielem Australidelphia, najbardziej prawdopodobne wydawało się, że ta linia pochodzi z Australii, a przodkowie torbika trafili do Ameryki Południowej przez Antarktydę z Australii[11]. Badania oparte na insercji retropozonów (przy której nie powinny występować homoplazje), przeprowadzone w 2010, wskazują jednak, że najbardziej bazalne klady torbaczy, Didelphimorphia (dydelfokształtne), Paucituberculata (skąpoguzkowce) i Microbiotheria (torbikowce), żyją w Ameryce Południowej, więc prawdopodobne jest też, że przodkowie innych torbaczy mogli trafić do Australii w wyniku jednej migracji[12].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Zwierzę to nie należy do dużych torbaczy. Wielkością ciała dorównuje myszy[9]. Długość ciała (bez ogona) 8,3–13 cm, długość ogona 9–13,2 cm; masa ciała 16–32 g[8], maksymalnie 50 g[9].

Jego ciało pokrywa krótkie, jedwabiste futro, od grzbietu w odcieniu szarego brązu, od strony brzusznej białawe, czerwonobrązowe na torbie samicy[9].

Zwierzę cechuje się niewielkimi uszami, zaokrąglonymi w kształcie. Zwraca uwagę powiększona część słuchowa kości skroniowej. Występuje 50 zębów, siekacze górne i dolne kły przybierają kształt szpatułki. Na brzuchu samicy występuje torba (marsupium), a także 4 sutki. W obrębie ręki zwraca uwagę przeciwstawny kciuk, któremu w stopie odpowiada przeciwstawny paluch. Ogon torbik bambusowy wykorzystuje jako magazyn tłuszczu[9].

Tryb życia i pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Jest to zwierzę nocne, wiodące samotny nadrzewny tryb życia, relacje społeczne nawiązuje tylko podczas rozrodu. Na wysokości 1-2 m nad ziemią sporządza sobie gniazdo z mchu i liści. W razie spadku temperatury poniżej 4 °C popada w odrętwienie, które może trwać do 2 miesięcy. Jest ono głębokie, ale nie musi koniecznie występować. W jego trakcie serce torbika zwalnia z około 230 do 30 uderzeń na minutę[13]. Temperatura ciała zwierzęcia waha się też w ciągu dnia, a jeszcze bardziej nocą[10].

Torbik bambusowy jest wszystkożerny. Spożywa głównie owady (najczęściej chrząszcze, świerszcze, motyle w stadium poczwarki), owoce czy nasiona, niekiedy jaja i pisklęta niewielkich ptaków[9]. Co jest rzadkie wśród torbaczy, torbik prawdopodobnie odgrywa istotną rolę w rozsiewaniu nasion. Badania przeprowadzone w niewoli wykazały, że przepuszczenie nasion przez układ pokarmowy torbika sprzyjało kiełkowaniu. Może to wiązać się z ubogą owocożerną ornitofauną lasów zamieszkiwanych przez torbacza[14].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samica torbika bambusowego wydaje na świat jeden miot rocznie. Liczy on od dwóch do czterech młodych. Po krótkiej ciąży młode przedostają się do torby, w której przebywają kolejne dwa miesiące. W sumie opieka na młodymi po porodzie może rozciągnąć się na cztery miesiące i jest najdłuższa wśród dzisiejszych torbaczy Ameryki Południowej. Samiec tymczasem nie bierze udziału w wychowywaniu potomstwa[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dromiciops gliroides, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Thomas 1894 ↓, s. 187.
  3. Thomas 1894 ↓, s. 186.
  4. F. Philippi. Ein neues Beutelthier Chiles. „Verhandlungen Deutsches Wissenschaft Verein zu Santiago de Chile”. 5, s. 318, 1893 (niem.). 
  5. G.M. Martin, D. Flores, P. Teta, Dromiciops gliroides, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.1 [dostęp 2015-06-27] (ang.).
  6. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 6. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 70. ISBN 83-01-14344-4.
  8. a b E. Palma & A. Valladares-Gómez: Family Microbiotheriidae (Monito del Monte). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 207–208. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  9. a b c d e f Błaszak 2020 ↓, s. 77.
  10. a b Francisco Bozinovic, Gricelda Ruiz, Mario Rosenmann, Energetics and torpor of a South American “living fossil”, the microbiotheriid Dromiciops gliroides, „Journal of Comparative Physiology B”, 174 (4), 2004, s. 293-297, DOI10.1007/s00360-004-0414-8 (ang.).
  11. Robin M. D. Beck, Godthelp, Henk; Weisbecker, Vera; Archer, Michael; Hand, Suzanne J.. Australia's Oldest Marsupial Fossils and their Biogeographical Implications. „PLoS ONE”. 3 (3), s. e1858, 2008-03-26. Public Library of Science. DOI: 10.1371/journal.pone.0001858. PMID: 18365013 (ang.). 
  12. M. A. Nilsson, Churakov, G.;, Sommer, M.; Van Tran, N.; Zemann, A.; Brosius, J.; Schmitz, J.. Tracking Marsupial Evolution Using Archaic Genomic Retroposon Insertions. „PLoS Biology”. 8 (7), s. e1000436, 2010-07-27. Public Library of Science. DOI: 10.1371/journal.pbio.1000436. PMID: 20668664 (ang.). 
  13. Błaszak 2020 ↓, s. 78.
  14. Guillermo C. Amico, Mariano A. Rodrıguez-Cabal, Marcelo A. Aizen, The potential key seed-dispersing role of the arboreal marsupial Dromiciops gliroides, „Acta oecologica”, 35, Elsevier, 2009, s. 8–13 (ang.).
  15. Błaszak 2020 ↓, s. 77-78.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czesłąw Błaszak, Gromada: Ssaki – Mammalia, [w:] Czesław Błaszak, Zoologia, t. Tom 3, część 3. Ssaki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2020, ISBN 978-83-01-17337-1 (pol.).