Dydelfokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dydelfokształtne
Didelphimorphia[1]
Gill, 1872
Przedstawiciel rzędu – dydelf wirginijski (Didelphis virginiana)
Przedstawiciel rzędu – dydelf wirginijski (Didelphis virginiana)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd amerykotorbowe
Rząd dydelfokształtne
Rodziny

zobacz opis w tekście

Dydelfokształtne (Didelphimorphia) – rząd niewielkich ssaków ze szczepu torbaczy (Metatheria), obejmujący około 60 gatunków występujących w Ameryce Południowej i Środkowej oraz jeden gatunek (dydelf wirginijski) szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej. Najmniejsze osiągają rozmiary myszy, a największe są zbliżone wielkością do domowego kota. Didelphimorphia są uważane za ewolucyjnie najstarsze wśród współcześnie żyjących ssaków. Pojawiły się w późnej kredzie.

Większość gatunków ma wydłużony pysk i długi, chwytny, pokryty łuskami ogon. W uzębieniu dydelfokształtnych występuje 50 zębów. Kły są silne i duże, siekacze małe, zęby trzonowe trójguzkowe. Pozbawiony pazura pierwszy palec stopy jest przeciwstawny pozostałym. U większości dydelfokształtnych występuje torba lęgowa.

Wzór zębowy I C P M
50 = 5 1 3 4
4 1 3 4

Zajmują różnorodne siedliska od suchych terenów trawiastych po lasy deszczowe, na wysokościach od poziomu morza do 3000 m n.p.m. Dydelf wirginijski spotykany jest w osiedlach ludzkich.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do rzędu dydelfokształtna zaliczane jest jedna występująca współcześnie rodzina[2][3]:

wymarłe rodziny gatunków znanych z pokładów górnej kredy:

oraz rodzaje o niepewnej pozycji taksonomicznej (incertae sedis):

  • Szalinia
  • Peratotherium
  • Paradidelphys

W literaturze spotykane jest równoważne określenie Didelphoidea.

Przypisy

  1. Didelphimorphia, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Didelphimorphia. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-06-21]
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 1-6. ISBN 978-83-88147-15-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Myers, P.: Didelphimorphia (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2001. [dostęp 6 kwietnia 2008].