Torpes z Pizy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Święty
Torpes
męczennik
Ilustracja
Święty Torpes na ikonie
Data i miejsce śmierci 68
Piza
Czczony przez Kościół katolicki
Cerkiew prawosławną
Wspomnienie 29 kwietnia
Atrybuty gałązka palmy, miecz, łódź
Patron żeglarzy, Pizy, Saint-Tropez
Szczególne miejsca kultu Piza, Saint-Tropez, Genua, Sines

Święty Torpes z Pizy (Torpete, Torpè) (zm. 29 kwietnia 68 w Pizie) – męczennik chrześcijański i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego, czczony szczególnie w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Życie i legenda[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze źródła opisujące historię świętego pochodzą z IX wieku. Zgodnie z tradycją, Torpes był strażnikiem bądź dowódcą straży przybocznej cesarza Nerona. Pochodził z Pizy, a jego pełne imię brzmiało Caïus Silvius Torpetius[1][2].

Miał przyjąć chrześcijaństwo pod wpływem nauczania św. Pawła, który przybył do Pizy w miejscu, gdzie później wzniesiono bazylikę San Piero a Grado. Swoją wiarę miał wyznać w świątyni Diany w Pizie, podczas ceremonii, w trakcie której cesarz ogłaszał ją stworzycielką świata. Po odmowie wyrzeczenia się swojej religii miał zostać ścięty. Według innej wersji przekazu, Torpes został rozpoznany jako wyznawca zakazanej religii przez prefekta miasta o imieniu Satellico[1][2][3][4][5].

Jego ciało, głowa oddzielona od tułowia, miało zostać załadowane na łódź razem z kogutem i psem, aby mogły je wyjeść. Łódź miała zostać spławiona rzeką Arno. Wedle najbardziej popularnego przekazu, łódź miała przebyć Morze Liguryjskie i dotrzeć nienaruszona do brzegów Prowansji, w miejsce obecnego cmentarza morskiego w Saint-Tropez. Tam dostrzec ją miała jedna z mieszkanek okolicy, Célèrine, której miejsce to miało ukazać się we śnie. Ciało męczennika miało być w stanie nienaruszonym, podczas gdy kogut miał dotrzeć na pole lnu w pobliskiej wiosce, nazwanej później Cogolin, a pies uciec do innej osady, nazwanej Grimaud[1][2][3][4][5].

Według innych przekazów, łódź z ciałem Torpesa miała dotrzeć do bliżej nierozpoznanego miasta Sino, które miało znajdować się we Francji, Hiszpanii lub nawet w Portugalii[3].

Kult[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne św. Torpesa obchodzone jest 29 kwietnia, w dniu, w którym miał zostać ścięty. W ikonografii przedstawiany jest w aureoli, jego atrybutami jest: gałązka palmy, miecz, łódź. Czczony jest szczególnie we Włoszech, Francji, Hiszpanii i Portugalii. Uważany jest za patrona żeglarzy[1][2][3].

W Pizie, mieście domniemanego pochodzenia i śmierci świętego, jego kult pozostał żywy. Pierwszą świątynię pod jego wezwaniem wzniesiono w XI wieku. Na jej miejscu wznosi się obecnie kościół San Torpé. Natomiast w 1284 kodeks cywilny Republiki Pizy ustanowił 29 kwietnia, dzień śmierci świętego, dniem świątecznym. Mieszkańcy miasta od 1633 przypisują również wstawiennictwu św. Torpesa zakończenie epidemii dżumy, która dotknęła wówczas Pizę[1][3].

Od imienia świętego swoją nazwę wzięło francuskie miasto Saint-Tropez. W mieście tym corocznie na cześć św. Torpesa od 16 do 18 maja obchodzone jest święto i festyn (Bravades de Saint-Tropez), w ramach którego odbywa się uroczysta procesja z popiersiem męczennika, na co dzień przechowywanym w kościele parafialnym[4][5].

Kult świętego rozwinął się również w Genui, gdzie został rozpowszechniony przez pizańskich kupców i handlarzy. W X wieku na cześć świętego została nazwana jedna z bram miejskich, a w XII wieku został zbudowany kościół San Torpete, przebudowywany w kolejnych wiekach[6].

Święty czczony jest również w portugalskim mieście Sines, gdzie według lokalnej tradycji mogła przypłynąć łódź z jego ciałem. Jego imię nosi miejscowa plaża (Praia de São Torpes), w pobliżu której w 1591 wykopano nagrobek, uważany przez część badaczy za mogiłę męczennika[7].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e San Torpete (Torpes, Torpè) Martire (wł.). santiebeati.it. [dostęp 2017-05-09].
  2. a b c d La Légende de Saint-Tropez ou l’histoire de San-Topès (fr.). saint-tropez-sam.skyrock.com. [dostęp 2017-05-09].
  3. a b c d e San Torpetes de Pisa, Mártir (wł.). vidas-santas.blogspot.com, 2013-04-29. [dostęp 2017-05-09].
  4. a b c Histoire de St Tropez (fr.). sainttropez.jardin.free.fr. [dostęp 2017-05-09].
  5. a b c L’histoire de Saint-Tropez (fr.). saint-tropez.fr. [dostęp 2017-05-09].
  6. Chiesa di San Torpete (wł.). irolli.it. [dostęp 2017-05-09].
  7. Memórias da Praia de São Torpes nos Jerónimos (port.). sines.pt, 2016-07-16. [dostęp 2017-05-09].