Żeglarstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żeglarstwo
Sailing pictogram.svg
US Sailing Team1.jpg
Dyscyplina olimpijska  w roku 1900 i od 1908 roku do dziś
Typ dyscypliny zasadniczo sport wodny powierzchniowy
Skoncentrowany na poruszaniu się na jednostkach napędzanych siłą wiatru
Strona oficjalna: www.sailing.org
"Ster na Bydgoszcz", międzynarodowa, cykliczna impreza żeglarska na Brdzie
Bojer na tafli lodu

Żeglarstwo – niegdyś odmiana transportu, dziś dyscyplina sportów wodnych, oraz rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży. Żeglarstwo uprawiane jest na jednostkach pływających napędzanych siłą wiatru za pośrednictwem żagli.

Historia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Żeglarstwo zaczęto wyodrębniać jako zjawisko od ok. XVII w. Początkowo w Holandii i Anglii.
  • W 1718 roku w Rosji powstaje Flotylla Newska uważana za pierwszy klub żeglarski.
  • Od 22 sierpnia 1851 rozgrywana jest najstarsza impreza sportowa - Regaty o Puchar Ameryki.
  • Żeglarstwo od 1900 roku jest dyscypliną olimpijską (II Letnie Igrzyska Olimpijskie Paryż 1900).
  • W Paryżu w październiku 1907 r. powstaje Międzynarodowa Unia Jachtingu Regatowego (IYRU – International Yacht Racing Union) obecnie Międzynarodowa Federacja Żeglarska (ISAF - International Sailing Federation).
  • od 1917 roku[1] datuje się działalność polskiego żeglarstwa we Władywostoku i Charbinie dający podwaliny do powstania żeglarstwa harcerskiego i żeglarstwa w wolnej Polsce po 1918 roku. Od 1917 roku harcerskie żeglarstwo realizowali Antoni Gregorkiewicz i Eustachy Czuma, skupiając młodzież w "Pierwszej Polskiej Drużynie Harcerskiej" im. Tadeusza Kościuszki. Inny wymiar harcerskiej działalności żeglarskiej nadał w 1918 roku Józef Jakóbkiewicz, realizując tam skautowe szkolenie o charakterze morskim. Większość młodzieży stanowiły polskie sieroty Dalekiego Wschodu. Dr psychologii J.Jakóbkiewicz, realizując misję ratowania polskich sierot na Dalekim Wschodzie, wprowadził idee skautingu wodnego w resocjalizacji dzieci. Skuteczność przygotowania młodzieży do życia była bardzo owocna. Z braku sprzętu żeglarskiego tymczasem położono nacisk na naukę pływania i wiosłowania. Od listopada 1918r. pod jego kierunkiem pracują żeglarskie drużyny harcerskie na Dalekim Wschodzie w Charbinie i Władywostoku, przekształcone kolejno w Żeglarski Hufiec Syberyjski[2]. Sprzęt pływający był pożyczony od kolonii japońskiej. Łodzie były dziesięciowiosłowe a jedna z nich - FALA, jako jedyna miała lugrowy żagiel - szkolenia prowadzono od kwietnia do listopada w niedzielnych wyprawach po Zatoce Złoty Róg. W wakacje młodzież uczestniczyła w obozach zlokalizowanych na Wyspie Rosyjska. Animatorami obozów byli dr Jakóbkiewicz i drużynowy Gregorkiewicz. Były to pierwsze polskie obozy żeglarskie. Dzieci Żeglarskiego Hufca Syberyjskiego via Japonia i Stany Zjednoczone zostają szczęśliwie przetransportowane do wolnej Polski. Generał Mariusz Zaruski, który od 1894 roku był zesłańcem carskim do Archangielska jest kolejnym filarem żeglarstwa, w tym żeglarstwa harcerskiego[3]. W Archangielsku ukończył Szkołę Morską z tytułem Szturmana Żeglugi Wielkiej. W rejsie na żaglowcu „Derżawa” przebył Ocean Arktyczny do Norwegii; pływał po morzach arktycznych jako kapitan na statku „Nadieżda”. Druh harcmistrz Witold Bublewski ( 1904-2007) do końca swojego życia związany był z harcerskim żeglarstwem[4]. Od czasów pobytu w Carycynie (Stalingrad, aktualnie Wołgograd), gdzie mieszkał i uczył się w gimnazjum a w 1917r wstąpił do tajnego skautingu - zastępu polskich chłopców pod wodzą Jerzego Naumana uprawiających żeglowanie i „burłaczenie” , aż do 2007r. był aktywnym propagatorem harcerstwa żeglarskiego. W latach 1924 – 1928 członkowie Hufca Syberyjskiego organizują obozy żeglarskie na Helu pod kierownictwem A.Gregorkiewicza. W 1929 roku Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego zorganizował z udziałem harcerzy pierwszy kurs żeglarski w Jastarni. Generalnym instruktorem był gen. Mariusz Zaruski a harcmistrz Witold Bublewski opiekował się młodzieżą harcerską, która stanowiła ok. 80% stanu kursantów. Obaj stanowili siłę twórczą dla działalności harcerskiego żeglarstwa i żeglarstwa w Polsce. W 1934 roku hm W.Bublewski i porŻP Jan Kuczyński sprowadzili do Polski żaglowiec dla harcerzy. Zbudowany w Szwecji drewniany żaglowiec "Petrea" został zakupiony przez ZHP w 1934 roku w Danii i pod tymczasowym imieniem "Harcerz" został sprowadzony do budowanego portu w Gdyni w czerwcu. Zakupiony w całości ze składek społecznych, wyremontowany i przerobiony systemem gospodarczym (m.in. przez cieśli góralskich , harcerzy i studentów ) na statek szkolny. Przygotowany przez por.J.Kuczyńskiego i W. Bublewskiego, na wniosek generała M.Zaruskiego, pod zmienionym imieniem „Zawisza Czarny” wypłynął 29 czerwca 1935 r. w pierwszy rejs do Kopenhagi, Londynu, Antwerpii i Amsterdamu. W odwiedzanych portach „Zawisza Czarny” był ambasadorem Polski - budził podziw, uznanie a w Londynie - i zazdrość brytyjskich skautów. Komendantem żaglowca aż do wybuchu II wojny światowej był gen. Mariusz Zaruski. "Zawisza Czarny" był wówczas największym skautowym żaglowcem. Program morskiego wychowania młodzieży propagowany i rozwijany przez W.Bublewskiego w całym kraju był bardzo skuteczny - w 1937roku podczas ogólnopolskiej konferencji w Komisariacie Rządu w Gdyni, w sprawie rozwoju programu, zdecydowano o zakupie kolejnych 10 jednostek i budowie „Domu Żeglarza”, przy nowym Basenie Jachtowym w Gdyni. W czasie wojny, "Zawisza Czarny" do 1943 r. używany przez hitlerowców jako "Schwarzer Husar", został przez nich w końcu porzucony i niszczał. Po odnalezieniu po wojnie, sprowadzony do Gdyni wg ówczesnych władz nie nadawał się do remontu. Pod nadzorem komunistycznej Służby Bezpieczeństwa w 1949 r. został odholowany i zatopiony na wodach Zatoki Puckiej [5]. Po II wojnie światowej i reaktywowaniu harcerstwa po 1956 roku dh Witold Bublewski był twórcą kolejnego s/y"Zawisza Czarny" oraz harcerskiej flotylli „Czerwoniaków”[6] - jachtów przebudowanych z szalup ratunkowych m/s Batory. Następcą pierwszego żaglowca został również s/y "Zawisza Czarny" - stalowy, trzymasztowy szkuner z ożaglowaniem typu Va Marie[7]. Pod bukszprytem znajduje się galion - rzeźba przedstawiająca głowę rycerza z Garbowa - Zawiszy Czarnego. Jednostkę zbudowano na bazie kadłuba statku rybackiego (lugotrawlera) Cietrzew, zwodowanego w 1952 r. Stoczni Północnej w Gdańsku. Statek został przekazany ZHP przez Ministerstwo Żeglugi i przebudowany na żaglowiec. Po dwóch kapitalnych remontach szkuner w dalszym ciągu służy harcerskim żeglarzom[8]
  • W Polsce pierwszym klubem żeglarskim był Chojnicki Klub Żeglarski[9], założony w 1922 przez Ottona Weilanda.
  • 1 stycznia 1959 roku Zarząd Główny Polskiego Związku Żeglarskiego powołał do istnienia Centralny Ośrodek Żeglarstwa Polskiego Związku Żeglarskiego im. Andrzeja Benesza w Trzebieży nad Zalewem Szczecińskim.

Klasyfikacja żeglarstwa[edytuj | edytuj kod]

W swoim głównym znaczeniu dotyczy pływania po wodzie. Jednak oprócz typowego żeglarstwa na żaglówkach, jachtach i żaglowcach istnieje również specyficzna odmiana żeglarstwa wodnego na deskach z żaglem, zwana windsurfingiem oraz kiteboarding, czyli rodzaj deski przypiętej do nóg, z jednostką napędową w postaci latawca.

Elementem żeglarstwa jest jachting, który obejmuje tylko pływanie turystyczne i sportowe na jachtach.

Odmiany żeglarstwa poza wodą, to żeglarstwo lodowe, a także dość mało popularne żeglarstwo lądowe pod postacią różnych eksperymentalnych pojazdów kołowych napędzanych żaglami, które ogólnie nazywa się żaglowozami.

Typową klasyfikację można przeprowadzić wg następujących kryteriów:

Żeglarstwo sportowe[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Regaty żeglarskie.

Klasa w żeglarstwie to kategoria jachtów, łodzi lub desek windsurfingowych o zbliżonych parametrach startujących w regatach. Klasa olimpijska to klasa jachtu, na której ścigają się zawodnicy na igrzyskach olimpijskich. 39 klas jachtów jest lub było klasami olimpijskimi.

Obecne klasy olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

  • 470 (w konkurencjach mężczyzn i kobiet)
  • 49er (w konkurencji mężczyzn)
  • 49er FX (w konkurencji kobiet)
  • Nacra 17 (załogi mieszane kobiet i mężczyzn)
  • Finn (w konkurencji mężczyzn)
  • Laser (w konkurencji mężczyzn)
  • Laser Radial - odmiana standardowej klasy Radial (w konkurencji kobiet)
  • Star (w konkurencji mężczyzn)
  • RS:X (windsurfing) (w konkurencjach mężczyzn i kobiet)

Daje to w sumie 10 konkurencji rozgrywanych podczas igrzysk olimpijskich:

Jachty jednokadłubowe

  • jednoosobowe
  1. Sailing laser.svg Laser - mężczyzn
  2. Sailing laser.svg Laser Radial - kobiet
  3. Finn blue.svg Finn - mężczyzn
  • dwuosobowe
    1. 470 black.svg 470 - kobiet i mężczyzn
    2. 49er black.svg 49er - mężczyzn
    3. 49er FX - kobiet
    4. Star red.svg Star - mężczyzn

Jachty wielokadłubowce (katamaran)

  1. Nacra 17

Windsurfing

  1. RS:X - kobiet i mężczyzn.

Byłe klasy olimpijskie (między innymi)[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. hm Wojciech Kuczkowski: Żeglarz całym życiem. Vortal harcerzy wodnych http://woda.jestekstra.pl/.+[dostęp 27.06.2004].
  2. Wiktor Wróblewski: Doktor Jakóbkiewicz i Hufiec Syberyjski. [dostęp 2003.08.08].
  3. Mariusz Zaruski - Wikipedia.
  4. Witold Bublewski - Wikipedia.
  5. s/y " Zawisza Czarny" d. "Petrea" pozycja wraku - 4°40′42″N 18°34′06″E/54,678333 18,568333, na głębokości ok. 8 metrów.
  6. Czerwone żagle.
  7. SY Zawisza Czarny.
  8. Włodzimierz Głowacki: Wspaniały świat żeglarstwa. Warszawa: Wydawnictwo Morskie, 1972. ISBN 08796.
  9. Początkowko funkcjonował jako Klub Żeglarski Chojnice

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Żeglarstwa, Red. Jacek Czajewski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, ISBN 83-01-11914-4

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]