Toshimichi Ōkubo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Toshimichi Ōkubo
大久保 利通
Toshimichi Ōkubo
Data urodzenia 10 sierpnia 1830
Data śmierci 14 maja 1878

Toshimichi Ōkubo (jap. 大久保 利通 Ōkubo Toshimichi?, ur. 10 sierpnia 1830, zm. 14 maja 1878) - japoński mąż stanu, samuraj z Satsumy, jeden z trzech wielkich mężów restauracji Meiji. Jest uważany za jednego z twórców współczesnej Japonii.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Ōkubo urodził się w 1830 r. w Kagoshimie (wówczas prowincja Satsuma, obecnie prefektura Kagoshima) jako najstarszy syn Juemona Ōkubo, niskiej rangi samuraja na służbie u Nariakiry Shimazu, daimyō Satsumy. Miał czworo rodzeństwa. Uczęszczał do lokalnej szkoły razem ze starszym o trzy lata Takamorim Saigō. W 1846 r. otrzymał stanowisko pomocnika archiwisty.

Młody Ōkubo

Samuraj z Satsumy[edytuj | edytuj kod]

Nariakira Shimazu poznał się na zdolnościach młodego Ōkubo i w 1858 r. wyznaczył go na stanowisko zarządcy podatkowego. Po śmierci Nariakiry w sierpniu tego samego roku Ōkubo przyłączył się do spisku mającego na celu obalenie siogunatu Tokugawów. W przeciwieństwie do większości przywódców z Satsumy przedkładał koncepcję obalenia bakufu (tōbaku) ponad unię siogunatu z dworem cesarskim (kōbu-gattai), a ideę opozycji wobec siogunatu (hanbaku) ponad ruch "czcić cesarza, wypędzić barbarzyńców" (sonnō-jōi).

Afera Richardsona, wojna Satsumy z brytyjską Royal Navy (Satsu-Ei sensō), zakończona bombardowaniem Kagoshimy w 1863 r. oraz zamach stanu w Kioto z września tego samego roku, przekonały Ōkubo, że ruch tōbaku jest skończony. Skłoniło go to do działań w kierunku uformowania sojuszu skierowanego przeciw bakufu. W 1866 r. spotkał się z Takamorim Saigō i Takayoshim Kido (Kōinem Kido) z domeny Chōshū w celu zawarcia przymierza pomiędzy Chōshū a Satsumą (tzw. sojusz Satchō, Satsuma-Chōshū dōmei), stawiającego sobie za cel obalenie siogunatu Tokugawów.

Toshimichi Ōkubo

Restauracja Meiji[edytuj | edytuj kod]

W dniu 3 stycznia 1868 r. połączone siły Satsumy i Chōshū zajęły Pałac Cesarski w Kioto i ogłosiły restaurację Meiji (Meiji ishin, dosł. odnowa Meiji). Triumwirat Ōkubo, Saigō i Kido stworzył rząd tymczasowy. Ōkubo został ministrem spraw wewnętrznych, co dało mu kontrolę nad nominacjami lokalnych urzędników i nowo utworzoną służbą policyjną.

Z początku nowy rząd musiał opierać się na środkach finansowych płynących z ziem odebranych Tokugawom. W gestii Ōkubo leżało mianowanie urzędników na tych terenach. Na wakujące stanowiska wyznaczał głównie młodych ludzi, czasem swoich przyjaciół (np. Masayoshiego Matsukatę), częściej tych, którzy odbyli edukację w Ameryce lub Europie. Ōkubo wykorzystał władzę, jaką dawało mu stanowisko ministra, aby wspierać rozwój przemysłu, budowę dróg, mostów, portów etc., a więc tych dziedzin, od których reżim Tokugawów się uchylał.

Jako minister finansów Ōkubo przeprowadził reformę podatku ziemskiego w 1873 r. oraz wprowadził zakaz noszenia mieczy (haitō-rei) w 1876 r. Doprowadził również do oficjalnego zakończenia dyskryminacji najniższej, odizolowanej kasty eta[a]. W dziedzinie stosunków zagranicznych pracował nad rewizją traktatów nierównoprawnych, zawartych z państwami Zachodu przez bakufu i wziął udział w dyplomatycznej misji Tomomiego Iwakury[b] do Stanów Zjednoczonych i Europy w latach 1871-1873.

Zrozumiawszy, że Japonia w ówczesnym stanie nie mogła rywalizować z zachodnimi potęgami, Ōkubo wrócił do kraju 13 września 1873 r. i natychmiast przyjął twarde stanowisko, sprzeciwiając się inwazji na Koreę w reakcji na koreańską odmowę uznania cesarza Meiji. Wziął też udział w konferencji w Ōsace w nadziei przywrócenia zgody między członkami oligarchii Meiji.

Nie mógł jednak dojść do porozumienia z dawnym towarzyszem, Takamorim Saigō, co do drogi, którą powinna podążać Japonia. Saigō nabrał przekonania, że polityka modernizacji nowego rządu jest błędna i w 1877 r. stanął na czele rebelii wznieconej przez grupę samurajów z Satsumy (seinan-sensō, dosł. wojna na południowym zachodzie). Doszło do starcia z wojskami rządowymi. Jako minister spraw wewnętrznych, Ōkubo objął kontrolę nad armią i walczył przeciwko dawnemu przyjacielowi. Po stłumieniu rebelii wielu samurajów z Satsumy uznało Ōkubo za zdrajcę. 14 maja 1878 r. w drodze do Tokio Ōkubo został zamordowany przez Ichirō Shimadę i sześciu samurajów z Kanazawy.

Dziedzictwo[edytuj | edytuj kod]

Tarō Asō, były, 92. premier Japonii, jest praprawnukiem Toshimichiego Ōkubo.

Uwagi

  1. Kasta społeczna zajmująca się pracami "nieczystymi" (skażonymi śmiercią): pochówkiem ludzi, ubojem zwierząt, garbarstwem.
  2. Głównym celem misji było zapoznanie się z osiągnięciami Zachodu pod kątem dokonania szybkiej modernizacji Japonii. Delegacja odwiedziła m.in. Stany Zjednoczone, Londyn, Paryż, Brukselę, Sztokholm, Rzym, Wiedeń, Szwajcarię. Zapoznała się m.in. z: przemysłem, edukacją, instytucjami życia publicznego, kulturą i sztuką

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Beasley W. G, The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850, St. Martin's Press, 1990, 10-ISBN 0-312-04078-4
  • Iwata Masukazu, Okubo Toshimichi: The Bismarck of Japan, University of California Press, 1964, ASIN B000FFQUIG
  • Jansen Marius B. and Gilbert Rozman, Japan in Transition: From Tokugawa to Meiji, Princeton University Press, 1986, 10-ISBN 0-691-05459-2
  • Reischauer Haru Matsukata, Samurai and Silk: A Japanese and American Heritage, Cambridge, 1986, ISBN 0-674-78800-1
  • R.H.P. Mason, J.G.Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Company, Tokyo 1977, 0221-000349-4615 ISBN 978-0-8048-2097-4
  • Jolanta Tubielewicz, Historia Japonii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1984, ISBN 83-04-01486-6
  • Ewa Pałasz-Rutkowska, Japonia, Wydawnictwo TRIO, Wraszawa 2004, ISBN 83-88542-84-2
  • J.W. Hall, Japonia od czasów najdawniejszych do dzisiaj, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979, ISBN 83-06-00205-9