Trufla letnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trufla letnia
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina truflowate
Rodzaj trufla
Gatunek trufla letnia
Nazwa systematyczna
Tuber aestivum Vittad
Monogr. Tuberac.: 38 (Mediolan, 1831)
Przekrój owocnika

Trufla letnia (Tuber aestivum Vittad.) – gatunek grzybów należący do rodziny truflowatych (Tuberaceae)[1].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tuber, Tuberaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi [1].

Tuber aestivum jest gatunkiem typowym rodzaju trufla (Tuber). Został po raz pierwszy zdiagnozowany taksonomicznie przez Carlo Vittadiniego w "Monographia Tuberacearum"[2] w 1831 r. Zaklasyfikowano tam rodzaj Tuber do sekcji Centrales rodziny Tubereae, należącej do podrzędu Angiogasrum w ówczesnej klasie Gasteromycetum. Gatunek ten został tam opisany m.in. jako "Rotundato-difforme, [...] polyedris exasperatum, nigro-brunneum, [...] Odor fermenti subaromaticus, vel Zeae immaturae subustae."[3]. W tej samej publikacji Vittadini opisał także Tuber mesentericum, obecnie nie rozróżnianą od Tuber aestivum.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Pokroju kulistawego, średnicy 2–7 (do 10) cm. Okrywa askokarpu jest gruba, czarnobrązowa, pokryta piramidkowymi, 5–6-bocznymi guzkami. Obłocznia początkowo biaława, potem żółtawa lub oliwkowobrązowa, z białawym, marmurkowatym wzorem na przekroju. Worki o wymiarach 67,5–87,5×65–72,5 μm, maczugowate lub niemal kuliste, zawierające od 2 do 4 (do 6) askospor każdy[4].

Zarodniki

Szerokoelipsoidalne, o wymiarach przeważnie 25–50×17–37 μm (rozmiary zależne od ich ilości w worku), z powierzchnią pokrytą siatkowatą ornamentacją o wysokości 2,5–3 μm , początkowo bezbarwne (hialinowe), po dojrzeniu żółte lub żółtobrązowe[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występowanie trufli letniej potwierdzono w: Austrii, Australii, Bułgarii, Danii, Francji, Hiszpanii, Niemczech, Portugalii, Słowenii, Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Węgrzech, Wielkiej Brytanii i Włoszech[5][6]. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski jest zaliczana do gatunków wymarłych ("Ex")[7]. Pomimo tego, w 2007 roku udało się jednak odnaleźć miejsce jej występowania na terenie południowej Polski[8][9].

Grzyb podziemny. Rozwija się w lasach liściastych (czasami iglastych), często pod bukami lub dębami, na wapiennych glebach. Wytwarza owocniki od sierpnia do grudnia (w Europie), przeważnie 10–15 cm pod powierzchnią gruntu[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Organizm mikoryzowy, rozwijający się w glebie i wytwarzający jadalne, bulwiaste, podziemne owocniki (askokarpy). Są one jadalne, jednak mają mniejsze walory smakowe od trufli białej (piemonckiej) czy czarnozarodnikowej (perygordzkiej)[10]. Obecnie określana jako „grzyb korzenny o średniej jakości”[11], chociaż w starszych publikacjach jako „bardzo smaczny grzyb jadalny, jeden z najcenniejszych gatunków”[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Carlo Vittadini: Monographia Tuberacearum. 1831, s. 38-39.
  3. "[Owocniki] kulistawo-niekształtne, [...] [pokryte] wielobocznymi guzkami, czarnobrązowe, [...] o nieco fermentacyjnym zapachu, przypominającym niedojrzałą kukurydzę."
  4. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 662. ISBN 83-7404-513-2.
  5. GBIF: Tuber aestivum – GBIF Portal (ang.). [dostęp 24 stycznia 2010].
  6. Evtimia Dimitrova, Melania Gyosheva. Hypogeous ascomycetes in Bulgaria. „Phytologia Balcanica”. 14, s. 312, 2008. ISSN 13107771. 
  7. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Lasy Państwowe: Głos Lasu: Polskie trufle (pol.). [dostęp 20 lipca 2011].
  9. Gazeta.pl: Wyhoduj sobie trufle (pol.). [dostęp 20 lipca 2011].
  10. Marcus Flück: Atlas grzybów – oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: 1995, s. 107. ISBN 83-7175-337-3.
  11. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 662. ISBN 83-7404-513-2.
  12. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: 1985, s. 149. ISBN 83-09-00714-0.