Tubbataha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Morski Rafy Tubbataha[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo  Filipiny
Spełniane kryterium VII, IX, X
Numer ref. 653
Region[b] Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1993
na 17. sesji
Dokonane zmiany 2009
Tubbataha Reefs Natural Park na banknocie o nominale 1000 peso

Tubbataharafa koralowa na Morzu Sulu w prowincji Palawan na Filipinach. Rafę tworzą dwa atole – North Atoll i South Atoll, które wraz z oddaloną o ok. 20 km na północ Jessie Beazley Reef objęte są ochroną w ramach Parku Morskiego Rafy Tubbataha (ang. Tubbataha Reefs Natural Park; filip. Bahurang Tubbataha). Park morski zajmuje powierzchnię prawie 100 tys. ha i charakteryzuje się wielką bioróżnorodnością. Występuje tu m.in. 360 gatunków koralowców, 600 gatunków ryb (w tym 11 gatunków rekinów), 100 gatunków ptaków, a jaja składają żółwie szylkretowe i zielone.

W 1993 roku park został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

„Tubbataha” w języku sama oznacza „długą rafę narażoną na odpływ[1]. Mieszkańcy sąsiedniej wyspy Cagayancillo nazywają rafę „Gusong”[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Rafa Tubbataha znajduje się pośrodku Morza Sulu, ok. 150 km od Puerto Princesa w prowincji Palawan na Filipinach[2]. Rafę tworzą dwa atole – North Atoll i South Atoll, które wraz z oddaloną o ok. 20 km na północ Jessie Beazley Reef objęte są ochroną w ramach Parku Morskiego Rafy Tubbataha (ang. Tubbataha Reefs Natural Park; filip. Bahurang Tubbataha)[2]. Rafy wykształciły się na podmorskim grzbiecie Cagayan Ridge utworzonym przez wygasłe wulkany[3]. Między listopadem a marcem rafy narażone są na sztormy tropikalne związane z monsunami północno-wschodnimi, a między lipcem i październikiem południowo-zachodnimi[1].

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Rafa znajduje się w tzw. Trójkącie Koralowym – obszarze wód tropikalnych obejmujących wody Indonezji, Malezji, Papui-Nowej Gwinei, Filipin, Wysp Salomona i Timoru Wschodniego, gdzie występuje 76% wszystkich gatunków koralowców budujących rafy koralowe i 37% wszystkich gatunków ryb koralowych[4].

Występuje tu m.in. 360 gatunków koralowców, 600 gatunków ryb (w tym 11 gatunków rekinów), 100 gatunków ptaków, 13 gatunków delfinów i wielorybów a jaja składają żółwie szylkretowe i zielone[5]. Na dwóch wysepkach rafy gniazduje m.in. endemit Anous minutus worcestri oraz zagrożony wyginięciem Fregata andrewsi[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z uwagi na izolację geograficzną i niesprzyjające warunki, przez wieki rafa pozostawała poza zasięgiem systematycznej działalności człowieka[1]. Jedynie w okresie letnim przypływali tu na połów ryb mieszkańcy sąsiedniej wyspy Cagayancillo[1]. W latach 80. XX wieku bogata w ryby rafa stała się atrakcyjnym obszarem dla rybaków, którzy często używali drastycznych metod, stosując dynamit i cyjanek, by zagwarantować jak największy połów[1]. Na skutek protestów nurków i aktywistów na rzecz ochrony przyrody, w 1988 roku utworzono tu narodowy park morski – pierwszy tego typu na terenie Filipin[1].

W 1993 roku park został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a w 2009 roku wpis został poszerzony[7]. W 1999 roku park został wypisany na listę konwencji ramsarskiej mokradeł o szczególnym znaczeniu[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Tubbataha Reefs Natural Park: History (ang.). [dostęp 2016-04-10].
  2. a b Tubbataha Reefs Natural Park: Location (ang.). [dostęp 2016-04-10].
  3. Tubbataha Reefs Natural Park: Formation (ang.). [dostęp 2016-04-10].
  4. Hoegh-Guldberg, O., Hoegh-Guldberg, H., Veron, J.E.N., Green, A., Gomez, E. D., Lough, J., King, M., Ambariyanto, Hansen, L., Cinner, J., Dews, G., Russ, G., Schuttenberg, H. Z., Peña fl or, E.L., Eakin, C. M., Christensen, T. R. L., Abbey, M., Areki, F., Kosaka, R. A., Tew fi k, A., Oliver, J.: The Coral Triangle and Climate Change: Ecosystems, People and Societies at Risk. Brisbane: WWF Australia, 2009, s. 5. ISBN 978-1-921031-35-9. [dostęp 2016-04-10].
  5. Tubbataha Reefs Natural Park: Biodiversity (ang.). [dostęp 2016-04-10].
  6. a b Tubbataha Reefs Natural Park: Global and ecological significance (ang.). [dostęp 2016-04-10].
  7. UNESCO: Tubbataha Reefs Natural Park (ang.). [dostęp 2016-04-10].