Tuhaj-bej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tuhaj-bej
Arğın Doğan Toğay bey
Ilustracja
Tuhaj-bej na obrazie Jana Matejki Bohdan Chmielnicki z Tuhaj-bejem pod Lwowem (1885)
Data urodzenia ok.1601
Data śmierci czerwiec 1651
Przebieg służby
Lata służby przed 1642-1651
Siły zbrojne Tatarzy krymscy

Tuhaj-bej (Toğay bey, ukr. Тугай-бей, ros. Тугай-бей), właściwie Arğın Doğan Toğay bey (ur. ok.1601, zm. w czerwcu 1651) – przywódca polityczny i wojskowy Tatarów krymskich.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny Arğınów o znaczącej pozycji. Po raz pierwszy wzmiankowany w źródłach w 1642, gdy był jeszcze mirzą. Tytuł beja uzyskał wraz z urzędem szefa administracji sandżaku Or Qapı (dziś: Perekop).

Pod Ochmatowem 30 stycznia 1644 wziął udział w nieszczęsnej dla Tatarów bitwie z wojskami koronnymi, w której stracił ok. 4 tysięcy ludzi[1][2].

Godność beja utracił podczas buntu arystokratów przeciw chanowi. Odzyskał ją po objęciu przez Sefera Gazi agę urzędu wezyra (listopad 1647). Stał się zaufanym współpracownikiem chana Islama III Gireja, który w liście do cara w marcu 1648 domagał się soboli dla Tugaj beja, bliskiego sługi swojego, co noc i dzień przy jego (chana) boku, na usługach jego zostaje.

W 1648 wziął udział w powstaniu Chmielnickiego po stronie powstańców przeciw Rzeczpospolitej, prowadząc armię ocenianą na od 6 do 20 tysięcy żołnierzy[3].

Według Pamiętnika... Mikołaja Jemiołowskiego (żołnierza lekkiej chorągwi, ziemianina województwa bełskiego), opisującego dzieje Polski od roku 1648 do 1679, Tuhaj-bej padł w potyczce pod Zamościem. Jednak badacze podają, że tatarski wódz zginął pod Beresteczkiem[4].

Tuhaj-bej w kulturze[edytuj]

Przypisy

  1. Bitwa pod Ochmatowem (30 stycznia 1644) Portal historyczny Histmag.org [dostęp 2017-02-06]
  2. Rozbicie Tatarów pod Ochmatowem. Muzeum Historii Polskiej [dostęp 2017-02-06]
  3. Powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie w latach 1648 - 1654 www.konflikty.pl [dostęp 2007-02-03]
  4. L. Podhorodecki, Chanat krymski i jego stosunki z Polską w XV-XVIII w., Warszawa 1987, s. 193; W.A. Serczyk, Na płonącej Ukrainie. Dzieje Kozaczyzny 1648-1651, Warszawa 1998, s. 339.
  5. Do źródeł trylogii www.wilanow-palac.pl [dostęp 2017-02-03]
  6. Bohdan Chmielnicki z Tuhaj-bejem pod Lwowem. Cyfrowe MNW [dostęp 2017-02-06]

Bibliografia[edytuj]

  • Leszek Podhordecki – Chanat krymski i jego stosunki z Polską w XV-XVIII w., Warszawa 1987
  • Witold Biernacki – Żółte Wody – Korsuń 1648, Warszawa 2004
  • Kacper Śledziński – Zbaraż 1649, Warszawa 2005
  • Romuald Romański – Beresteczko 1651, Warszawa 2007