Islam III Girej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Islam III Girej
ilustracja
Islam III Girej – portret
chan krymski
Okres panowania od 1644
do 1654
Poprzednik Mehmed IV Girej
Następca Mehmed IV Girej
Dane biograficzne
Dynastia Girejów
Data urodzenia 1604
Data śmierci 10 lipca 1654
Miejsce spoczynku Cmentarz Chanów w Bachczysaraju
Ojciec Selâmet I Girej
Rodzeństwo Mehmed IV Girej
Islam III Girej na koniu.

Islam III Girej, w literaturze także Islam Gerej III (III İslâm Geray) (160410 lipca 1654[1]) – chan krymski w latach 1644-1654, syn chana Selameta I Gireja.

W 1644 sułtan turecki Ibrahim Osmanli wyznaczył go chanem krymskim w miejsce jego młodszego brata Mehmeda IV.

W latach 40. XVII wieku Władysław IV wraz z najbliższymi współpracownikami (kanclerz Jerzy Ossoliński, hetman Stanisław Koniecpolski) planował wojnę Rzeczypospolitej przeciw Chanatowi Krymskiemu, której celem miała być likwidacja chanatu. W planowanej wojnie istotną rolę mieli odegrać Kozacy zaporoscy i Carstwo Rosyjskie, z którym Rzeczpospolita zawarła skierowany przeciw Chanatowi układ sojuszniczy. Fiasko planów wojennych króla w wyniku sprzeciwu sejmu 1646 roku było jedną z przyczyn wybuchu powstania kozackiego przeciw Rzeczypospolitej.

Ujawnienie przez Bohdana Chmielnickiego chanowi Islamowi III Girejowi posiadanych dokumentów przygotowań do wojny było motywem poparcia przez chana powstania Chmielnickiego. Było to trwające w latach 1648-1654 przymierze Chanatu z dotychczasowym śmiertelnym wrogiem – Kozaczyzną Zaporoską, skierowane przeciw Rzeczypospolitej. Wojska tatarskie pod wodzą Islama III wspierały powstanie kozackie, biorąc udział w oblężeniu Zbaraża, bitwie pod Zborowem (1649), bitwie pod Beresteczkiem (1651). Islam III był w 1649 mediatorem przy zawarciu ugody zborowskiej pomiędzy Kozaczyzną a Rzecząpospolitą. W 1654 po zawarciu ugody w Perejasławiu i podporządkowaniu w jej konsekwencji Hetmanatu carowi Rosji, dokonał odwrócenia sojuszy, sprzymierzając Chanat z Rzecząpospolitą przeciw Kozaczyźnie i Moskwie. Zmarł nagle (po 17 czerwca 1654), według tradycji otruty przez pochodzącą z Ukrainy nałożnicę.

Został pochowany na Cmentarzu Chanów w Bachczysaraju. Jego grób nie zachował się.

Przypisy

  1. Mykhailo Hrushevsʹkyi, History of Ukraine-Rus': The Cossack Age, 1626-1650, Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 2002. p. 322.

Bibliografia, literatura[edytuj]