Ulica Franciszkańska w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Franciszkańska
Ligota-Panewniki
Ilustracja
ulica Franciszkańska
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Katowice

Długość

732 m[1]

Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0m ul. Panewnicka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kłodnicka
Ikona ulica z lewej.svg 305m ul. Grunwaldzka
Ikona ulica z lewej.svg 380m ul. Stefana Żeromskiego
Ikona ulica z lewej.svg 450m ul. Smolna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 520m ul. Piotrowicka
Ikona ulica z lewej.svg 590m ul. Zagroda
Ikona ulica z prawej.svg 645m do ul. ojca Karola Bika
Ikona ulica plac.svg 690m plac ojca Justyna Widucha
Ikona ulica z lewej.svg 732m ul. Emerytalna
Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „ulica Franciszkańska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Franciszkańska”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „ulica Franciszkańska”
Ziemia50°13′40,5″N 18°58′16,9″E/50,227915 18,971350

Ulica Franciszkańska w Katowicach − jedna z zabytkowych uliczek w katowickiej jednostce pomocniczej Ligota-Panewniki. Rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicą Panewnicką. Następnie krzyżuje się z ul. Grunwaldzką, ul. Stefana Żeromskiego, ul. Smolną, ul. Piotrowicką i ul. Zagroda. Kończy swój bieg przy skrzyżowaniu z ul. Emerytalną obok placu ojca Justyna Widucha. Swoją nazwę wzięła od panewnickiego Klasztoru Franciszkanów, do którego prowadzi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie XIX wieku przy ulicy, obok dzisiejszej stacji kolejowej Katowice Ligota, wzniesiono domy wypoczynkowe i sale teatralne, przygotowane do występów[2]. Pod numerem 27 w latach międzywojennych funkcjonował urząd pocztowo-telekomunikacyjny Katowice 6[3], a pod numerem 25 − Apteka Świętej Jadwigi[4]. W dwudziestoleciu międzywojennym droga także nazywała się ul. Franciszkańska[5][6]; w latach 1939−1945 Zeisig Straße[7][8] (ein Zeisig – czyżyk). Do 1991 w Miejskim Domu Kultury przy ul. Franciszkańskiej 33 swoją siedzibę miał Teatr GuGalander.

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy Franciszkańskiej znajdują się następujące historyczne obiekty[9]:

  • dawny budynek dworcowy (ul. Franciszkańska 1); wzniesiony na początku XX wieku; początkowo znajdowały się w nim kasy biletowe, hotel i przechowalnia bagażu; przebudowany w latach siedemdziesiątych XX wieku[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Franciszkańska 1a), wybudowana na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku w stylu modernistycznym[11];
  • kamienica mieszkalna − dawny kompleks „Leśny Zamek” (niem. Wald Schloss[12][13])/dawna restauracja dworcowa (ul. Franciszkańska 2), wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku w stylu modernistycznym, później przebudowana[11];
  • willa w ogrodzie (ul. Franciszkańska 2a), wybudowana w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[11];
  • modernistyczna willa w ogrodzie (ul. Franciszkańska 4)[11], wzniesiona w latach trzydziestych XX wieku, objęta ochroną konserwatorską[11];
  • dwa akademiki (ul. Franciszkańska 8, 10), wybudowane w latach pięćdziesiątych XX wieku w stylu socrealistycznym[11];
  • dwa bloki mieszkalne (ul. Franciszkańska 12−16, 22−26), wzniesione w latach pięćdziesiątych XX wieku w stylu socrealizmu[11];
  • dawny budynek stacyjny (ul. Franciszkańska 13a) i dawny obiekt do obsługi pasażerów (ul. Franciszkańska 13); wzniesione w drugiej połowie lat pięćdziesiątych XIX wieku[14], przebudowane na początku XX wieku[11];
  • kamienica mieszkalna w ogrodzie (ul. Franciszkańska 19), wybudowana na początku XX wieku[11];
  • dawny pensjonat − obecnie budynek biurowy (ul. Franciszkańska 25/27), wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu[11];
  • dawny pensjonat − obecnie Dom Kultury (ul. Franciszkańska 33), wybudowany na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu, przebudowany w latach dziewięćdziesiątych XX wieku[11];
  • kamienica mieszczańska w ogrodzie (ul. Franciszkańska 45), wzniesiona w latach trzydziestych XX wieku; objęta ochroną konserwatorską, ochronie podlegają: skala i forma historyczna, dach płaski, cechy stylowe i detale architektoniczne, ryzality, balkony, historyczna kolorystyka, kształt, wielkość, rozmieszczenie otworów okiennych i drzwiowych, kształt i podziały stolarki okiennej i drzwiowej, proste formy balustrad i ogrodzeń, starodrzew w ogrodzie; działka, na której znajduje się budynek, posiada niską intensywność zabudowy, z wysokim udziałem powierzchni biologicznie czynnej;
  • zabytkowe budynki − domy w ogrodach (ul. Franciszkańska 48, 49, 51, 53, 55, 63, 67); objęte ochroną konserwatorską, ochronie podlegają: skala i forma historyczna, geometria dachu, cechy stylowe i detale architektoniczne, historyczna kolorystyka, kształt, wielkość, rozmieszczenie otworów okiennych i drzwiowych, kształt i podziały stolarki okiennej i drzwiowej, starodrzew w ogrodach.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Ulica jest drogą publiczną klasy lokalnej[9]. Posiada długość 732 m i powierzchnię 3887 m2[1]. Pod nią zlokalizowany jest kanał zbiorczy do odprowadzania ścieków Ø 500/400 mm[9].

Przy ulicy Franciszkańskiej swoją siedzibę mają[15]: Kościół Wolnych Chrześcijan (ul. Franciszkańska 19)[16], Miejski Dom Kultury „Ligota” (ul. Franciszkańska 33)[16], przedsiębiorstwa handlowo-usługowe, niepubliczny zakład opieki zdrowotnej, redakcja czasopisma „Łaska i Pokój”, domy studenckie Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach (ul. Franciszkańska 8, 10), Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach − Filia nr 5 (Młodzieżowa), Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach − Filia nr 7. Ulicą kursują linie autobusowe Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (KZK GOP)[17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Urząd Miasta Katowice: Plan zimowego utrzymania dróg na sezon 2009/2010 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-18].
  2. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, s. 145. ISBN 83-905115-0-9.
  3. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 47. ISBN 978-83-7729-021-7.
  4. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 73. ISBN 978-83-7729-021-7.
  5. Plan miasta Wielkich Katowic i okolic www.mapywig.org [dostęp 2011-07-18]
  6. Andrzej Złoty: Ligota, Murcki... i inne szkice historyczne. Katowice: Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego, 2008, s. 16. ISBN 978-83-7593-014-6.
  7. Andrzej Złoty: Ligota, Murcki... i inne szkice historyczne. Katowice: Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego, 2008. ISBN 978-83-7593-014-6.
  8. Mapa Ligoty z czasów II wojny światowej www.ligota.info [dostęp 2011-07-18]
  9. a b c Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w obszarze fragmentu terenu górniczego Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. KWK „Wujek”. obejmującego obszar położony w rejonie ulic: Panewnickiej - Piotrowickiej w dzielnicy Ligota w Katowicach (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-07-18].
  10. Andrzej Złoty: Ligota, Murcki... i inne szkice historyczne. Katowice: Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego, 2008, s. 32. ISBN 978-83-7593-014-6.
  11. a b c d e f g h i j k Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-18].
  12. Historia. ligota.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-16)]. (pol.) www.ligota.info [dostęp 2011-07-18]
  13. Lech Szaraniec o historii katowickiej Ligoty. Cz. 1 (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-07-18]
  14. Andrzej Złoty: Ligota, Murcki... i inne szkice historyczne. Katowice: Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego, 2008, s. 30. ISBN 978-83-7593-014-6.
  15. Spis firm na ulicy Franciszkańska w mieście Katowice (pol.). www.katalog.pf.pl. [dostęp 2011-07-18].
  16. a b Urząd Miasta Katowice: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Cz. 1, Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-18].
  17. KZK GOP: Kursy dla przystanku Ligota Franciszkańska (pol.). www.rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2011-07-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996. ISBN 83-905115-0-9.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.