Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Marcina Kasprzaka
w Warszawie
Czyste, Odolany
Ilustracja
Ulica Marcina Kasprzaka na wysokości ul. Brylowskiej, widok w kierunku wschodnim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Długość 2,3 km
Przebieg
Ikona ulica z lewej.svg 2370 m ul. Wolska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1830 m ul.Ordona
Ikona ulica z lewej.svg 1640 m ul.Grabowska
Ikona ulica rondo.svg światła 1450 m al. Prymasa Tysiąclecia/rondo Tybetu
Ikona wiad kolejowy.svg 1400 m stacja kolejowa Warszawa Wola
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1300 m ul. J. Bema
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 750 m ul. Płocka, ul. S. Krzyżanowskiego
Ikona ulica z prawej.svg 680 m ul. Brylowska
Ikona ulica z lewej.svg światła 590 m ul. Skierniewicka
Ikona ulica z lewej.svg 490 m ul. Rogalińska
Ikona ulica z prawej.svg 440 m ul. E. Zegadłowicza
Ikona ulica z lewej.svg 300 m ul. Giełdowa
Ikona ulica z prawej.svg 120 m ul. J. Korczaka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 0 m ul. Karolkowa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie
Ulica Marcina Kasprzaka
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie
Ulica Marcina Kasprzaka
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie
Ulica Marcina Kasprzaka
w Warszawie
Ziemia52°13′41,2″N 20°57′33,5″E/52,228111 20,959306

Ulica Marcina Kasprzaka – ulica w warszawskiej dzielnicy Wola.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica rozpoczyna swój bieg na skrzyżowaniu z ulicą Karolkową jako zachodnie przedłużenie ul. Prostej. Biegnie na zachód krzyżując się od południa z ulicami Janusza Korczaka i Emila Zegadłowicza, by dalej od północy napotkać ulicę Skierniewicką, od południa Brylowską oraz z jednej strony Płocką, a z drugiej Seweryna Krzyżanowskiego. Następnie przecina ją ul. gen. Józefa Bema i dalej nad Kasprzaka znajduje się wiadukt kolejowy linii 20. Tuż za wiaduktem kolejowym ulica tworzy rondo Tybetu z aleją Prymasa Tysiąclecia (główny ciąg drogowy al. Prymasa Tysiąclecia poprowadzony jest bezkolizyjnie wiaduktem nad ul. Kasprzaka). Następnie krzyżuje się od północy z ul. Grabowską, później z obu stron z ul. Juliana Konstantego Ordona i wpada w ciąg ulicy Wolskiej.

Ulica na całej długości jest fragmentem drogi wojewódzkiej 719.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica jest dawną drogą prowadzącą od granicy pól warszawskich i wsi Wielka Wola w kierunku zachodnim[1]. Była nazywana Drogą Dworską od dworu na Czystem (podmiejskiej rezydencji bankiera Karola Szchultza)[2], obok którego przechodziła[1]. Jej początkowy odcinek uregulowano przed rokiem 1787[2]. W 1875 roku została ona przecięta torami kolei obwodowej[1]. Powstanie Gazowni Warszawskiej (1888) i Szpitala Starozakonnych na Czystem (1902) spowodowała połączenie dwóch części ulicy, która wtedy została również wybrukowana kamieniami polnymi[3].

W 1916 roku ulica Dworska wraz z Wolą została włączona do Warszawy[4].

W latach 30. XX wieku odcinkiem ulicy kursowały tramwaje, położone tory były drogą dla tramwajów z pobliskiej zajezdni „Wola”.

W 1950 roku, w 45. rocznicę śmierci, nazwę ulicy zmieniono na Marcina Kasprzaka[1]. W miejscu domu, w którym znajdowała się drukarnia, gdzie stawił opór rosyjskim żandarmom, ustawiono kamień pamiątkowy[1]. Tego patrona otrzymały również Zakłady Radiowe w Warszawie, których kompleks produkcyjno-biurowy wzniesiono w latach 1949–1951 między ulicą Kasprzaka, Karolkową i Skierniewicką[5].

W 1954 roku ulicą pojechał tramwaj linii 11, niedługo potem dojeżdżały składy linii 5 bis; pętla dla tych dwóch linii znajdowała się na skrzyżowaniu Kasprzaka i Skierniewickiej. Autobus dotarł na Kasprzaka 13 stycznia 1964 roku, była to linia 163, łącząca Górce ze Śródmieściem. W 1963 roku otwarto nową trasę tramwajową w ciągu ulic: Prosta (od obecnego ronda Daszyńskiego) – Kasprzaka – aleja Prymasa Tysiąclecia (wówczas: Nowo-Bema, później al. Rewolucji Październikowej) wraz z tymczasowym krańcem u zbiegu al. Prymasa Tysiąclecia z Kasprzaka. Jednocześnie z otwarciem nowej trasy odcięto niewielki fragment trasy wzdłuż ulicy Skierniewickiej na południe od Kasprzaka. Oficjalnie przebicie 4-kilometrowej ulicy miało miejsce 4 grudnia 1964 roku i połączyła ona Wolę ze Śródmieściem.

W 1968 roku na pasie zieleni między jezdniami ulicy ustawiono rzeźby powstałe na I Biennale Rzeźby w Metalu[6]. Ideą biennale było zbliżenie środowisk artystycznych i robotniczych. Materiał i zaplecze techniczne artystom zapewniły wolskie zakłady przemysłowe, a powstałe w ten sposób rzeźby wystawiono na widok publiczny. Jednym z miejsc ekspozycji była ulica Kasprzaka, gdzie powstała trzykilometrowa Ekspozycja Dużych Rzeźb, tzw. Galeria samochodowa. W miarę upływu czasu rzeźby niszczały i były usuwane ze względu na przebudowę infrastruktury. Część z nich trafiła na równoległą ulicę Górczewską. Rzeźby na ulicy Kasprzaka poddano renowacji w 2009. Są to: Melodia, Baza, Żagle, Totem, Awangarda, Stalowa etiuda, Kompozycja, Biennal i Drogowskazy. Podlegają Zarządowi Oczyszczania Miasta jako część Publicznej Kolekcji m. st. Warszawy[7]. W związku z planowaną budową linii tramwajowej na całej długości ulicy rzeźby mają zostać przeniesione na pobliski skwer płk. Zdzisława Kuźmirskiego-Pacaka, gdzie wcześniej przeniesiono już osiem prac[8].

W 1990 roku odcinek trasy tramwajowej między Skierniewicką a al. Prymasa Tysiąclecia został całkowicie zlikwidowany, do dzisiaj jednak nie rozebrano torowiska i części sieci trakcyjnej. W 2015 roku Tramwaje Warszawskie wystąpiły o decyzję środowiskową niezbędną dla odbudowy trasy i połączenia jej z ulicą Wolską – przy czym konkretny przebieg na odcinku zachodnim podlega wariantowaniu[9].

Na początku lat 90. XX wieku Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka zostały zlikwidowane. Przebudowane budynki pełnią funkcje biurowe. W dawnym budynku biurowym, na rogu ul. Skierniewickiej, mieści się Teatr na Woli.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Biennal – rzeźba Macieja Szańkowskiego znajdująca się na pasie zieleni między jezdniami ul. Kasprzaka

Obiekty nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 76.
  2. a b Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1999, s. 276. ISBN 83-909794-6-2.
  3. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1999, s. 277. ISBN 83-909794-6-2.
  4. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1999, s. 278. ISBN 83-909794-6-2.
  5. Stefan Sosnowski: 500 zagadek o Warszawie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965, s. 208.
  6. Paweł Giergoń: Warszawa. I Biennale Rzeźby w Metalu. sztuka.net, 2006. [dostęp 21 października 2014].
  7. Wola>Rzeźby metalowe>Awangarda (pol.). Fundacja Bęc Zmiana. [dostęp 2013-01-22].
  8. Martyna Śmigiel. Rzeźby do przeprowadzki. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 25 lipca 2016. 
  9. (osa): Tramwaje na dwóch poziomach. blox.pl. [dostęp 2014-05-16].
  10. a b Szpital Wolski oraz Instytut Matki i Dziecka są przypisane do ul. Kasprzaka, ale leżą ok. 200 m na południe od ulicy. Oddzielają je od ul. Kasprzaka budynki mieszkalne oraz Zespół Szkół nr 36. Północną granicą terenu Szpitala i Instytutu jest ul. Szarych Szeregów.