Ulica Stefana Okrzei w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Stefana Okrzei
Praga-Północ
Ilustracja
Ulica widziana ze skrzyżowania
z Wybrzeżem Szczecińskim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Targowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Jagiellońska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Wrzesińska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Sierakowskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Krowia
Ikona ulica z prawej.svg ul. Panieńska
Ikona ulica koniec T.svg ul. Wybrzeże Szczecińskie
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Stefana Okrzei
ulica Stefana Okrzei
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Stefana Okrzei
ulica Stefana Okrzei
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Stefana Okrzei
ulica Stefana Okrzei
Ziemia52°14′59,9″N 21°01′57,4″E/52,249970 21,032608
Ulica Stefana Okrzei przy Sierakowskiego, widok w kierunku wschodnim

Ulica Stefana Okrzei – ulica na warszawskiej Pradze-Północ biegnąca od Wybrzeża Szczecińskiego do ul. Targowej. Jej przedłużeniem w kierunku wschodnim jest ulica Ząbkowska.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawna droga narolna, oddzielająca grunty Pragi od gruntów Skaryszewa[1].

Pierwotnie, ze względu na nawierzchnię, nazywana Brukowaną, a po 1815 – Brukową[2]. Obecną nazwę nadano w 1948[1].

W 1792 przy ulicy znajdowało się 18 drewnianych domów. Ulica prowadziła do przeprawy przez Wisłę, u jej wylotu budowano w II połowie XVIII i na początku XIX wieku sezonowe mosty łyżwowe (w tym w 1775 most Ponińskiego). Po 1809 funkcję ulicy przelotowej przejęła jednak równoległa ulica Szeroka (nazywana również Brukową, obecnie ks. I.Kłopotowskiego), przy której mosty łyżwowe wznoszono aż do 1864 tj. wybudowania Mostu Kierbedzia[2].

W XIX wieku w okolicy zaczęły powstawać zakłady przemysłowe m.in. Warszawskie Towarzystwo Wyrobów Metalowych i Emaliowanych „Wulkan”, przeniesione tutaj w 1864 z lewobrzeżnej Warszawy. W 1881–1882 spółka zbudowała nowe budynki produkcyjne przy obecnej ul. Jagiellońskiej. W fabryce „Wulkan” pracował obecny patron ulicy, Stefan Okrzeja[3].

W ostatnich latach XIX wieku przy ulicy rozpoczęła działalność manufaktura pończoszniczo-trykotowa Augusta Marschela, przebudowana po 1915 na młyn Fiszela Fuchsa. Obiekt został przejęty w 1930 przez Przetwórczą Spółdzielnię Pracy „Warmłyn”, a jego relikty (ceglana elewacja magazynu) zostały w 1999 wkomponowane w kompleks apartamentowo-usługowy „Symfonia” (nr 23)[4].

We wrześniu 1885 w Kamienicy Mintera rozpoczęło działalność Gimnazjum Praskie.

Od lat 90. XIX wieku przy Brukowej zaczęły powstawać wielkomiejskie eklektyczne kamienice, wśród nich wniesiona w 1906 narożna kamienica Pod Sowami (kamienica księcia Witolda Massalskiego i Kruga, nr 26), uważana za najcenniejszą pod względem architektury i klasy wystroju kamienicę czynszową na Pradze[5].

W 1925 po południowej stronie Brukowej powstały nowoczesne obiekty rzeźni miejskiej. W latach 1924–1926 przy ulicy (z frontem do ulicy Sierakowskiego) wzniesiono monumentalny gmach Żydowskiego Domu Akademickiego, przeznaczony dla studiujących w Warszawie studentów żydowskich. Po 1944 w budynku mieściła się m.in. siedziba NKWD oraz Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego[6].

Zabudowa ulicy została częściowo zniszczona podczas II wojny światowej. Szczególnie ucierpiała podczas walk o Pragę we wrześniu 1944 oraz niemieckiego ostrzału artyleryjskiego z lewego brzegu Wisły[7].

W związku z uciążliwością dla otoczenia po wojnie podjęto decyzję o stopniowej rozbiórce rzeźni[8]. W latach 1997–1999 pod nr 1a wzniesiono neomodernistyczny budynek biurowy Dominanta Praska[9].

Na osi ulicy Okrzei i Karowej ma powstać kładka na Wiśle[10]. Planowane jest również wprowadzenie zmian mających poprawić sytuację pieszych na ulicy Okrzei[11].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 570. ISBN 83-01-08836-2.
  2. a b Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 15. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2011, s. 234. ISBN 978-83-88372-42-1.
  3. Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Tom III Praga. Warszawa: Wydawnictwo VEDA, 2004, s. 111. ISBN 978-83-61932-03-1.
  4. Michał Krasucki: Warszawskie dziedzictwo postindustrialne. Warszawa: Fundacja Hereditas, 2011, s. 153. ISBN 978-83-931723-5-1.
  5. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 15. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2011, s. 267. ISBN 978-83-88372-42-1.
  6. Michał Pilich: Warszawska Praga. Warszawa: Fundacja "Centrum Europy", 2005, s. 47. ISBN 83-923305-7-9.
  7. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 15. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2011, s. 238. ISBN 978-83-88372-42-1.
  8. Jerzy Kasprzycki: Warszawa sprzed lat. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1989, s. 23. ISBN 83-7005-201-0.
  9. Jarosława Zieliński: Złota 44 i inne warszawskie niebotyki. Warszawa: EKBIN, 2015, s. 181. ISBN 978-83-940941-0-2.
  10. Krzysztof Śmietana. Pod Łazienkowskim podwieszą dwie kładki. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 13 kwietnia 2016. 
  11. Martyna Śmigiel: Praga robi miejsce na kładkę. Zwężą ulicę, będzie więcej miejsca dla pieszych. tvnwarszawa.tvn24.pl, 2018-07-09. [dostęp 9 lipca 2018].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 570. ISBN 83-01-08836-2.
  • Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 15. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2011, s. 233–277. ISBN 978-83-88372-42-1.