Wół (rodzaj)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wół
Bubalus[1]
C.H. Smith, 1827[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – anoa nizinny (B. depressicornis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
Podrząd przeżuwacze
Infrarząd Pecora
Rodzina wołowate
Podrodzina bawoły
Plemię Bovini
Rodzaj wół
Typ nomenklatoryczny

Bos bubalis Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Wół[7] (Bubalus) – rodzaj ssaka z podrodziny bawołów (Bovinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji[8][9][10].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 122–300 cm, długość ogona 60–100 cm, wysokość w kłębie 60–190 cm; długość rogów 14,6–51 cm; masa ciała 200–1200 kg[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Bubalus: łac. bubalus „bawół”, od gr. βουβαλος boubalos „bawół”[11].
  • Anoa: rodzima, celebeska nazwa anoa dla anoa nizinnego[12]. Gatunek typowy: Anoa depressicornis C.H. Smith, 1827.
  • Buffelus: nowołac. buffelus „bawół”, od ang. buffalo „bawół”[13]. Gatunek typowy: Rütimeyer wymienił trzy gatunki: Bos palaeindicus Falconer, 1859, Bubalus antiquus Duvernoy, 1854 oraz Bos indicus Linnaeus, 1758.
  • Probubalus: gr. προ pro „blisko, w pobliżu”; rodzaj Bubalus C.H. Smith, 1827[14]. Gatunek typowy: Rütimeyer wymienił trzy gatunki: Probubalus sivalensis Rütimeyer, 1865, Bos (Amphibos) acuticornis Falconer & Cautley, 1868 oraz Probubalus celebensis Rütimeyer, 1865.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Niektóre ujęcia systematyczne dzielą anoa na formę nizinną B. depressicornis (anoa nizinny) i formę górską B. quarlesi (anoa górski)[10], jednak ogromna zmienność leżąca u ich podstaw (np. wygląd zewnętrzny, anatomia, chromosomy, białka i DNA) uniemożliwiają ostateczną klasyfikację i dlatego zachodzi potrzeba dalszych badań nad statusem tego taksonu[8].

Arni azjatycki i wół domowy bywają zaliczane do odrębnych podgatunków nadrzędnego gatunku Bubalus bubalis, jako kolejno Bubalus bubalis arnee i Bubalus bubalis bubalis.[15]

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[8][7]:

oraz wymarłe:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa nieważna, stłumiona przez ICZN.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bubalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Smith 1827 ↓, s. 371.
  3. J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüßigen Thiere in. Tabellen, darinnen alle Ordnungen, Geschlechte und Arten, nicht nur mit bestimmenden. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 1. (niem.)
  4. Smith 1827 ↓, s. 355.
  5. Rütimeyer 1865 ↓, s. 334.
  6. Rütimeyer 1865 ↓, s. 331.
  7. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 180. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  8. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 324–354. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  9. a b C. Groves, D. Leslie, B. Huffman, R. Valdez, K. Habibi, P. Weinberg, J. Burton, P. Jarman & W. Robichaud: Family Bovidae (Hollow-horned Ruminants). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 583–585. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.)
  10. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Bubalus (ang.). W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-04-10].
  11. Palmer 1904 ↓, s. 146.
  12. Palmer 1904 ↓, s. 104.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 147.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 565.
  15. Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder, Mammal species of the world : a taxonomic and geographic reference, wyd. 3rd ed, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005, ISBN 0-8018-8221-4, OCLC 57557352 [dostęp 2022-01-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]