Wacław Szperber
![]() Wacław Szperber (1935) | |
Data i miejsce urodzenia |
10 października 1891 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
26 maja 1960 |
Zawód, zajęcie |
dziennikarz, prawnik |
Narodowość | |
Tytuł naukowy |
doktor praw |
Alma Mater | |
Małżeństwo |
Krystyna z d. Naiemska |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Wac%C5%82aw_Szperber_-_passport_%282%29.jpg/240px-Wac%C5%82aw_Szperber_-_passport_%282%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Polowanie_na_dziki_w_maj%C4%85tku_ksi%C4%99cia_Micha%C5%82a_Radziwi%C5%82%C5%82a_w_Antoninie_%281933%29.jpg/240px-Polowanie_na_dziki_w_maj%C4%85tku_ksi%C4%99cia_Micha%C5%82a_Radziwi%C5%82%C5%82a_w_Antoninie_%281933%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Zjazd_absolwent%C3%B3w_Akademii_Eksportowej_w_Wiedniu.jpg/240px-Zjazd_absolwent%C3%B3w_Akademii_Eksportowej_w_Wiedniu.jpg)
Wacław Szperber, także Stanisław Wacław lub Wacław Włodzimierz[a] (ur. 10 października 1891 w Krakowie, zm. 26 maja 1960 w Londynie)[2] – polski prawnik, dziennikarz, oficer Wojska Polskiego, pochodzenia żydowskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Jego rodzicami byli Salomon Stefan i Franciszka z Barberów[3]. Miał starszego brata – Józefa, artystę-malarza i bohatera szarży pod Rokitną.
Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, kończąc naukę uzyskaniem tytuł doktora. Był także absolwentem Akademii Eksportu w Wiedniu.
W 1910 zadebiutował na łamach „Ilustrowanego Kuryera Codziennego” (IKC) jako dziennikarz. Początkowo zajmował się sportem, był m.in. inicjatorem corocznych biegów o puchar IKC. W 1918 wskutek konfliktu między konkurującymi wydawcami przeniósł się do powstałej wtedy gazety „Nowy Kuryer Krakowski”, wkrótce przemianowanej na „Gońca Krakowskiego”[4]. Relacjonując na jego łamach jeden z meczów rozgrywanych w ramach Pucharu Żeleńskiego (1912–1925) – Lwów kontra Kraków, podjął ostrą polemikę z przedstawicielem przeciwnego obozu oraz dziennikarzem lwowskiej „Gazety Wieczornej” – Rudolfem Wackiem. Prawdopodobnie był to jeden z pierwszych kibicowskich sporów sportowo-medialnych, powodowanych patriotyzmem lokalnym[5]. Jednocześnie redagował wydawane dwa razy w tygodniu pismo „Informator – Zawodowy Organ Przemysłu Gosp.–Szynk. w Krakowie”[6]. Z czasem swoje zainteresowania dziennikarskie przeniósł na zagadnienia ekonomiczno-gospodarcze. M.in. publikował i analizował ceduły giełdowe.
Po kilkuletniej pracy w „Gońcu” powrócił na łono IKC. W latach 1929–1933 kierował poznańskim oddziałem „Kuryera”. Następnie kolejny raz zmienił pracę, otrzymując angaż w „Gazecie Polskiej” w Warszawie. W 1935 ponownie wrócił do Krakowa, aby objąć stanowisko naczelnego sekretarza („dyrektora pracy”) w IKC[2], które piastował do 1939. Pisarz i dziennikarz Jalu Kurek tak opisał jego pozycję w redakcji: W. Szperber – o wyniosłej postawie i gładkiej wymowie – był może raczej sekretarzem (czy adiutantem) szefa. W samym dzienniku nic właściwie nie robił, tzn. nie pisał, reprezentował tylko pismo (czy koncern) na zewnątrz, w instytucjach, ambasadach, to lubił[7].
Mundur i pióro
[edytuj | edytuj kod]Był żołnierzem Legionów Polskich. W Roczniku oficerskim 1923 figuruje w stopniu kapitana rezerwy 2 Pułku Piechoty (LP)[8] ze starszeństwem od 1 czerwca 1919[9].
Po wybuchu II wojny światowej przekroczył 16 września 1939 granicę polsko–rumuńską w Zaleszczykach[10] i skierował się do Francji, gdzie przebywał do 1940. Kiedy Niemcy wkroczyli do Francji, ewakuował się do Wielkiej Brytanii. W 1940 ponownie założył mundur WP. Wstąpił w randze pułkownika do 10 Brygady Kawalerii Pancernej Polskich Sił Zbrojnych[2]. Od 1942 był członkiem sztabu naczelnego gen. Władysława Sikorskiego w Londynie. Za zasługi w okresie wojennym został kilkakrotnie odznaczony. Współpracował wówczas z „Dziennikiem Żołnierza”. Korespondencje o życiu żołnierza polskiego w Szkocji zamieszczał również w amerykańskiej prasie polonijnej. Ponadto publikował w „Polsce Walczącej – Żołnierzu Polskim na Obczyźnie” i później w „Wiadomościach”.
Po wojnie
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu wojny zajmował się głównie działalnością adwokacką i konsultacyjną[11]. M.in został prezesem sądu koleżeńskiego emigracyjnego Związku Dziennikarzy RP w Londynie.
Małżeństwo
[edytuj | edytuj kod]Był żonaty z Krystyną z d. Naiemską (1898–1992)[12]. Miał z nią syna – Adama Wacława (1920–1944), podporucznika 2 pułku pancernego, poległego podczas wyzwalania Belgii[13], pośmiertnie odznaczonego Orderem Virtuti Militari.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Złoty Krzyż Zasługi
- Kawaler Legii Honorowej (Francja)
- Kawaler Orderu Palm Akademickich (Francja)
- Krzyż Złoty Orderu Zbawiciela, 1931 (Grecja)
Uwaga
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Looking for info on Waclaw Szperber. warrelics.eu. [dostęp 2024-03-23]. (ang.).
- ↑ a b c Nekrologia – Wacław W. Szperber. „Zeszyty Prasoznawcze”. 5/6, s. 213–214, 1960. Warszawa.
- ↑ Józef Szperber – Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Adam Bańdo, „Ilustrowany Kurier Codzienny" w dziewięćdziesiątą rocznicę powstania (1910-2000). Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Paweł Gaszyński, Zanim powstała liga, tom II – recenzja. rfbl.pl. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ „Informator”. Internet Archive. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Jalu Kurek, Błyskawiczna lista wspomnień. „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, 19/4, 63-80, 1980. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Rocznik oficerski 1923, s. 129. Ministerstwo Spraw Wojskowych. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Lista starszeństwa oficerów pospolitego ruszenia – kapitanowie. Rocznik oficerski rezerw 1934, s. 253, Ministerstwo Spraw Wojskowych. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Paszport Witolda Szperbera
- ↑ Index. „The London Gazette”, 11 January, 1952. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ E–kartoteka. e-kartoteka.net. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Polish War Graves. polishwargraves.nl. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- „Zeszyty Prasoznawcze”, nr 5/6, 1960, mbc.malopolska.pl
- Rocznik oficerski 1923, s. 129, Ministerstwo Spraw Wojskowych, wbc.poznan.pl
- Lista starszeństwa oficerów pospolitego ruszenia – kapitanowie, Rocznik oficerski rezerw 1934, s. 253, Ministerstwo Spraw Wojskowych, wbc.poznan.pl
- Absolwenci Uniwersytetu Ekonomicznego w Wiedniu
- Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (władze RP na uchodźstwie)
- Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918
- Polscy dziennikarze emigracyjni
- Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej
- Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich
- Polacy odznaczeni Orderem Zbawiciela
- Polscy dziennikarze
- Polscy prawnicy
- Polscy Żydzi
- Polska emigracja polityczna w Wielkiej Brytanii 1939–1989
- Urodzeni w 1891
- Zmarli w 1960