Wasil Bykau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wasil Bykau
Васіль Быкаў
Ilustracja
Wasil Bykau w Rumunii, 1944
Imię i nazwisko Wasil Uładzimierawicz Bykau
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1924
Byczki, Białoruska SRR
Data i miejsce śmierci 22 czerwca 2003
Mińsk, Białoruś
Narodowość Białorusin
Język białoruski, rosyjski
Dziedzina sztuki literatura
Epoka powieść, opowiadanie, publicystyka, esej
Ważne dzieła
  • Trzecia rakieta
  • Pójść i nie wrócić
  • Ballada alpejska
  • Sotnikow
  • Ściana
  • Krzyk żurawi
  • Obelisk
Faksymile
Podpis Wasila Bykawa wykonany 17 czerwca 2003 r.
Odznaczenia
Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1984) Nagroda Leninowska (1986) Nagroda Państwowa ZSRR (1974)
Order LeninaOrder Czerwonego Sztandaru PracyOrder Wojny Ojczyźnianej I klasyOrder Czerwonej GwiazdyOrder Przyjaźni Federacji Rosyjskiej
Strona internetowa

Wasil Uładzimirawicz Bykau (biał. Васіль Уладзіміравіч Быкаў, ros. Василь Владимирович Быков, Wasil Władimirowicz Bykow, ur. 19 czerwca 1924 w Byczkach, zm. 22 czerwca 2003 w Mińsku) – pisarz białoruski, uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy współczesnej literatury białoruskiej, choć wiele jego utworów ukazywało się równolegle także w wersji rosyjskiej. Bykau był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. Przekładał na język białoruski twórczość m.in. Adama Mickiewicza oraz Karola Wojtyły.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wasil Bykau urodził się w 1924 we wsi Byczki, niedaleko Witebska. Po ataku Niemiec na ZSRR w 1941, mając siedemnaście lat zaciągnął się jako ochotnik do Armii Czerwonej. Po wojnie pracował jako dziennikarz w czasopiśmie Grodzieńska Prawda. Zadebiutował w 1960 tomem opowiadań Krzyk żurawi. Następnie wydał szereg powieści, które szybko zdobyły rozgłos i popularność, także dzięki filmom, kręconym na ich podstawie. Jest autorem m.in. powieści Trzecia rakieta (1961), Ballada alpejska (1964), Sotnikow (1970), Obelisk (1971), Pójść i nie wrócić (1978), większość z nich ukazała się w przekładzie na język polski. W latach 1972–1978 pełnił funkcję sekretarza grodzieńskiego oddziału Związku Pisarzy Białoruskich.

Bykau aktywnie angażował się w kwestie polityczne, co czasem prowadziło do silnego rozdźwięku między jego poglądami a oficjalną linią sprawującej władzę partii politycznej. W 1968 protestował np. wobec okupacji Czechosłowacji, a w 1980 – przeciwko wojnie w Afganistanie. Po upadku komunizmu brał udział w życiu politycznym niepodległej Białorusi, zakładając m.in. Białoruski Komitet Helsiński. W 1996 roku został redaktorem naczelnym miesięcznika „Mastackaja Literatura”. W latach 1990–1999 sprawował funkcję prezesa białoruskiego PEN Clubu. Po objęciu władzy przez Alaksandra Łukaszenkę ze względu na swą twórczość stał się na Białorusi persona non grata, wobec czego w 1997 udał się na emigrację, najpierw do Finlandii, a potem do Niemiec. Na Białoruś wrócił krótko przed swoją śmiercią w 2003.

Główną tematyką jego dzieł jest okres wielkiej wojny ojczyźnianej, którą opisuje posługując się metodą realistyczną, czasem nawet bliską naturalizmowi. Postacie jego powieści, zwykle żołnierze bądź partyzanci, przedstawiani są bez patosu i monumentalizmu, typowego dla utworów pisanych zaraz po zakończeniu wojny. W 1997 ukazał się tom bardzo krytycznych wobec nowej władzy opowiadań pt. Ściana (pol. przekład ukazał się w 1999). Negatywne stanowisko Łukaszenki wobec Bykawa, który został oskarżony o „rusofobię i nacjonalizm”, było bezpośrednią przyczyną emigracji pisarza na Zachód.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Żurawi krzyk (Жураўліны крык) – 1960
  • Trzecia rakieta (Трэцяя ракета) – 1962
  • Pułapka (Западня) – 1962
  • Alpejska ballada (Альпійская балада) – 1964
  • Jedna noc (Адна ноч) – 1965
  • Zmarłych nie boli (Мёртвым не больно) – 1965
  • Obelisk (Абеліск) – 1971
  • Przeżyć do świtu (Дажыць да світання) – 1973
  • Wilcza zgraja (Воўчая зграя) – 1974
  • Jego batalion” (Яго батальён) – 1975
  • Pójść i nie wrócić (Пайсці і не вярнуцца) – 1978
  • Zły znak (Знак бяды) – 1983
  • Sotnikow (Сотников) – 1987
  • We mgle (У тумане) – 1989
  • Mróz (Стужа) – 1991
  • Ściana (Сьцяна) – 1997
  • Wilcza jama (Ваўчыная яма) – 1999
  • Bagno (Балота) – 2001
  • Długa droga do domu ('Доўгая дарога да дому') – 2003

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

  • Blindaż (Бліндаж) – 1987/2006 – zbiór opowiadań

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]