Wierzbie (powiat nyski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wierzbie
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat nyski
Gmina Łambinowice
Wysokość 200 m n.p.m.
Liczba ludności (2004) 639
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-316 Łambinowice
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0498922
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Wierzbie
Wierzbie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wierzbie
Wierzbie
Ziemia 50°31′47″N 17°35′23″E/50,529722 17,589722

Wierzbie (niem. Weidengut[1][2], do 1936 r. Wiersbel[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Łambinowice.

W miejscowości działa m.in. Stowarzyszenie Przyrodniczo-Kulturowe Panorama Wierzbia.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wywodzi się od polskiej nazwy drzewa - wierzby[3]. Niemiecki geograf oraz językoznawca Heinrich Adamy zaliczył ją do grupy miejscowości, których nazwy wywodzą się od tego drzewa - "von wierzba = Weide". W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najwcześniej zanotowaną nazwę wsi w formie Wiersbie podając jej znaczenie "Weidenbusch" - "Wierzbowe zarośla"[3]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Wiersbel[3] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

Ze względu na polskie pochodzenie dnia 28 lipca 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce zgermanizowanej nazwy Wiersbel wprowadziła nową, całkowicie niemiecką nazwę Weidengut[1]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Wierzbie[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obszar obecnej miejscowości ma długą historię, sięgającą daleko wcześniej od pierwszych zapisków w dokumentach, pochodzących z 1442 roku. Istnieją materialne dowody na to, że ślady osadnicze na obszarze Wierzbia wywodzą się z czasów prehistorycznych i starożytnych, szczególnie zaś z mezolitu i neolitu oraz z epoki brązu. Osadnictwo na szerszą skalę rozwinęło się na tym obszarze z początkiem średniowiecza, a opierało się najpewniej o skraj dawnej Puszczy Śląskiej.

Miejscowość położona na granicy Księstwa Niemodlińskiego z Nyskim Księstwem Biskupim często zmieniała swoich właścicieli. Obejmowały ją, jak i odrębne dobra ziemskie Wierzbie, m.in. rodziny Dluhomil, Schaffgotsch, Burghauss, Drescher, Puckler, Praschma i Strachwitz. Niemal od początku, rozumianego jako początek źródłowo pisany, aż do 2. poł. XIX wieku, Wierzbie podlegało hrabstwu Korfantów (Herrschaft Friedland). Osiedlenie się w 1873 roku Alexandra von Strachwitz rozpoczęło tworzenie majątku opartego na zasadzie majoratu. Z tego czasu pochodzi dawna zabudowa folwarczna i park dworski.

Jak się wydaje do czasów II wojny światowej Wierzbie nie było areną wojennych potyczek, jednakże uległo spustoszeniu w trakcie wojny trzydziestoletniej. Od końca XVIII wieku w Wierzbiu istnieje szkoła, w której zatrudniano początkowo dwóch nauczycieli. W 1880 roku, placówka kształciła 256 uczniów.

W 1795 roku z fundacji Burghaussów z Korfantowa w miejscowości powstała barokowa kaplica Krzyża Świętego, pełniąca funkcję kościoła filialnego, zaś w latach 1905–1906 został wzniesiony, trzeci pod względem wielkości w dawnym powiecie niemodlińskim, neoromański kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. Aż do 1921 roku, a więc roku powołania samodzielnej parafii, Wierzbie podlegało parafii Przechód.

Najbujniejszy rozwój Wierzbie przeżywało od połowy XIX wieku. Z 491 mieszkańców w 1830 r. liczba ludności miejscowości zwiększyła się do 1013 w 1861 roku. W tym też czasie zmienił się charakter miejscowości – z miejscowości typowo rolniczej przekształciła się w miejscowość usługowo–rolniczą. W 1. poł. XX wieku powstała w Wierzbiu m.in. Fabryka Butów Sieberta, zatrudniająca nawet do 50 osób, Fabryka Siatki Ogrodzeniowej oraz liczne rodzinne zakłady rzemieślnicze. Jako że miejscowość słynęła wówczas z hodowli bydła, organizowano w niej coroczne jarmarki.

W 1940 roku (1938) powstało w Wierzbiu niemieckie lotnisko wojskowe, pełniące początkowo funkcję lotniska ćwiczebnego. Pod koniec wojny do funkcjonującej w miejscowości jednostki myśliwskiej, w ramach Jagdschwader 52, dołączono także jednostkę szturmową. Na lotnisku przebywał m.in. as niemieckiego myślistwa Erich Hartmann (1945 r.), oraz prawdopodobnie, jako jeniec, jeden z najsłynniejszych pilotów brytyjskich Douglas Bader. II wojna światowa oszczędziła Wierzbie. Szacuje się, że około 30 mieszkańców miejscowości to ofiary zawieruchy końca wojny i okresu bezpośrednio powojennego. Zaraz po wojnie liczba ludności Wierzbia wynosiła niespełna 700 osób. Nowo przybyli repatrianci pochodzili głównie z województw: wołyńskiego, lwowskiego i tarnopolskiego.

W 2007 r. Wierzbie zdobyło dwa I miejsca w konkursie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego „Piękna wieś opolska”, w kategoriach: „Najlepszy projekt odnowy wsi” i „Najlepszy start w Odnowie wsi”.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kaplica cmentarna, z 1795 roku - XVIII w.
  • park pałacowy - podworski, pozostałość z XVIII–XIX wieku

inne zabytki:

  • kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, wybudowany w latach 1905–1906
  • lapidarium.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

  • dwa platany klonolistne,
  • osiem dębów.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajdują się największy świerk na Opolszczyźnie i największe torfowisko przejściowe w województwie opolskim (na granicy miejscowości).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Falkenberg (niem.). 2006. [dostęp 2012-08-02].
  2. 2,0 2,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. 3,0 3,1 3,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 54.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 24.12.2012]. s. 66.