Województwo opolskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy współczesnego województwa. Zobacz też: inne znaczenia.
województwo opolskie
województwo
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-OP
TERYT 16
Siedziba wojewody i sejmiku Opole
Wojewoda Adrian Czubak
Marszałek Andrzej Buła
Powierzchnia (31 grudnia 2017) 9411,87 km²
Populacja (30 czerwca 2020)
• liczba ludności

980 771[1]
• gęstość 104 os./km²
Urbanizacja 63,5
Tablice rejestracyjne O
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. Piastowska 14
45-082 Opole
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Piastowska 14
45-082 Opole
Podział administracyjny
Plan województwa opolskiego
Liczba miast na prawach powiatu 1
Liczba powiatów 11
Liczba gmin miejskich 3
Liczba gmin miejsko-wiejskich 33
Liczba gmin wiejskich 35
Położenie na mapie Polski
Opolskie in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Polska

Województwo opolskie – jedno z 16 województw w Polsce. Obejmując obszar o powierzchni 9412 km² jest obecnie najmniejszym województwem w Polsce. Według danych z 30 czerwca 2020 r. było też województwem z najmniejszą liczbą mieszkańców – 980 771 mieszkańców[1]. Siedzibą władz województwa jest Opole[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa opolskiego
Województwo w latach 1950–1975

Pierwsze województwo opolskie zostało utworzone w 1950 r., w 1975 odłączone od niego zostały powiat raciborski i powiat oleski; ten ostatni, powiększony terytorialnie[3], powrócił w granice województwa w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r.

Województwo opolskie utworzono w 1950 roku na mocy ustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku[4], w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do województwa opolskiego dołączono powiat brzeski i powiat namysłowski z województwa wrocławskiego. Nowe województwo, liczące 9506 km², było najmniejszym w ówczesnej Polsce. Według danych z 1950 ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% mieszkańców województwa stanowili Kresowianie[5][6]. W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej[7] utworzono Województwo opolskie (1975–1998): powiat raciborski przyłączono do województwa katowickiego, a niemal cały powiat oleski do nowo utworzonego województwa częstochowskiego (2 z 8 jednostek pozostały w województwie opolskim). Od 1999 roku, wobec likwidacji województwa częstochowskiego, powiat oleski jest ponownie częścią woj. opolskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna województwa
Flaga urzędowa województwa z herbem

Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia województwa wynosi 9411,87 km²[8].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. opolskim lasy obejmowały powierzchnię 249,8 tys. ha, co stanowiło 26,5% jego powierzchni[9].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w południowo-zachodniej Polsce i graniczy z[10]:

oraz z województwami:

Położenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Większość obszarów województwa stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim, nie do końca poprawnie, gdyż północno-wschodnie skrawki województwa (gmina Praszka i gmina Rudniki)[11][12] nie leżą na historycznym Śląsku, lecz w Wielkopolsce (ziemia wieluńska). Zachodnia część obecnego województwa (ponad 20 procent powierzchni)[potrzebny przypis] obejmują tereny historycznego Dolnego Śląska: większa część ziemi brzeskiej oraz ziemię namysłowską, które do 1950 roku należały do województwa wrocławskiego. Również takie miasta jak Nysa, Grodków, Otmuchów, Paczków i Głuchołazy położone są na terenach historycznego Dolnego Śląska (dawne księstwo nyskie)[13][14]. W południowej części województwa, w okolicy Kietrza znajduje się enklawa morawska[15].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 136 km, to jest 1°13′20″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 127 km, co w mierze kątowej daje 1°47′15″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Najwyższym punktem jest wierzchołek Biskupiej Kopy – 889 m n.p.m.

Stosunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Główną rzeką województwa jest Odra. Pozostałe większe rzeki województwa to Mała Panew oraz Nysa Kłodzka. Największymi jeziorami są zbiorniki sztuczne, tj. Jeziora Nyskie, Otmuchowskie i Turawskie.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Województwo opolskie jest podzielone na z 11 powiatów oraz 1 miasto na prawach powiatu (Opole).

Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017[1], liczba ludności stan na 30 czerwca 2020[1].

Herb Flaga Powiat Powierzchnia
[km²]
Ludność Gęstość zaludnienia
[osób/km²]
Lokata w Polsce według powierzchni Lokata w Polsce według ludności Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[16]
Zadłużenie samorządu względem dochodów
(2014)[17]
Stopa urbanizacji
POL powiat brzeski (województwo opolskie) COA.svg POL powiat brzeski (województwo opolskie) flag.svg brzeski 875,96 89 632 102 158 139 20,5% 5,6% 56,5%
POL powiat głubczycki COA.svg Powiat nie posiada flagi głubczycki 672,63 45 291 67 231 323 17,7% 22,1% 45,77%
POL powiat kędzierzyńsko-kozielski COA.svg POL powiat kędzierzyńsko-kozielski flag.svg kędzierzyńsko-kozielski 625,13 93 544 150 243 129 12,9% 15,8% 64,19%
POL powiat kluczborski COA.svg POL powiat kluczborski flag bez herbu.svg kluczborski 851,91 65 266 77 164 228 13,2% 52,3% 51,05%
Powiat nie posiada herbu Powiat nie posiada flagi krapkowicki 441,80 63 580 144 296 238 8,8% 20,6% 55,1%
POL powiat namysłowski COA.svg POL powiat namysłowski flag.svg namysłowski 748,18 42 680 57 194 338 17,5% 15,6% 37,67%
POL powiat nyski COA.svg POL powiat nyski flag.svg nyski 1223,88 135 524 111 79 56 18,0% 7,3% 52,70%
POL powiat oleski COA.svg POL powiat oleski flag.svg oleski 973,38 64 167 66 132 234 8,9% 15,1% 36,78%
POL powiat opolski COA.svg POL powiat opolski flag.svg opolski 1534,30 123 813 81 29 62 12,8% 6,2% 14,52%
POL powiat prudnicki COA.svg POL powiat prudnicki flag.svg prudnicki 571,55 55 091 96 268 281 17,4% 38,4%
POL powiat strzelecki COA.svg POL powiat strzelecki flag.svg strzelecki 744,27 74 171 100 195 196 8,9% 16,1% 45,19%
POL Opole COA.svg POL Opole flag.svg Opole (m.n.p.p.) 148,88 128 012 860 341 82 6,3% 35,8% 100%

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Miasta województwa opolskiego w granicach administracyjnych

W województwie opolskim jest 36 miast, w tym jedno na prawach powiatu.

Zestawienie na podstawie publikacji GUS z 30 czerwca 2020[1].

Podkreślone zostały siedziby powiatów, a wytłuszczone miasta na prawach powiatu.

Największym miastem jest Opole.

Stare Miasto w Nysie
Rynek w Kluczborku
Rynek w Krapkowicach
Lp. Herb Miasto Powiat Ludność
(30 czerwca 2020)
Powierzchnia
31 grudnia 2017 (km²)
Gęstość zaludnienia
(os./km²)
1. POL Opole COA.svg Opole m.n.p.p. Opole 128 012 148,88 860
2. POL Kędzierzyn Koźle COA.svg Kędzierzyn-Koźle kędzierzyńsko-kozielski 60 383 123,71 488
3. POL Nysa COA.svg Nysa nyski 43 580 27,51 1584
4. POL Brzeg COA.svg Brzeg brzeski 35 491 14,61 2429
5. POL Kluczbork COA.svg Kluczbork kluczborski 23 396 12,35 1894
6. POL Prudnik COA.svg Prudnik prudnicki 20 887 20,50 1019
7. POL Strzelce Opolskie COA.svg Strzelce Opolskie strzelecki 17 766 29,97 593
8. POL Namysłów COA.svg Namysłów namysłowski 16 650 22,61 736
9. POL Krapkowice COA.svg Krapkowice krapkowicki 16 105 21,01 767
10. POL Głuchołazy COA.svg Głuchołazy nyski 13 435 6,83 1967
11. POL Głubczyce COA.svg Głubczyce głubczycki 12 468 12,54 994
12. POL Zdzieszowice COA.svg Zdzieszowice krapkowicki 11 370 12,35 921
13. POL Olesno COA 1.svg Olesno oleski 9374 15,08 622
14. POL Ozimek COA.svg Ozimek opolski 8524 3,25 2623
15. POL Grodków COA.svg Grodków brzeski 8520 9,88 862
16. POL Praszka COA.svg Praszka oleski 7585 9,35 811
17. POL Paczków COA.svg Paczków nyski 7424 6,60 1125
18. POL Zawadzkie COA.svg Zawadzkie strzelecki 7073 16,46 430
19. POL Gogolin COA.svg Gogolin krapkowicki 6776 20,35 333
20. POL Otmuchów COA.svg Otmuchów nyski 6506 27,82 234
21. POL Niemodlin COA.svg Niemodlin opolski 6265 13,11 478
22. POL Kietrz COA.svg Kietrz głubczycki 5914 18,74 316
23. POL Wołczyn COA.svg Wołczyn kluczborski 5852 7,47 783
24. POL Lewin Brzeski COA.svg Lewin Brzeski brzeski 5728 11,64 492
25. POL Głogówek COA.svg Głogówek prudnicki 5569 22,06 252
26. POL gmina Tułowice COA.svg Tułowice opolski 4022 9,23 436
27. POL Dobrodzień COA.svg Dobrodzień oleski 3682 19,53 189
28. POL Byczyna COA.svg Byczyna kluczborski 3546 5,79 612
29. POL Kolonowskie COA.svg Kolonowskie strzelecki 3294 55,70 59
30. POL Baborów COA.svg Baborów głubczycki 2903 11,86 245
31. POL Prószków COA.svg Prószków opolski 2595 16,22 160
32. POL gmina Leśnica COA.svg Leśnica strzelecki 2566 14,50 177
33. POL Gorzów Śląski COA.svg Gorzów Śląski oleski 2454 18,54 132
34. POL Biała COA.svg Biała prudnicki 2399 14,72 163
35. POL Korfantów COA.svg Korfantów nyski 1783 10,23 174
36. POL Ujazd COA.svg Ujazd strzelecki 1735 14,76 118
Mapa konturowa województwa opolskiego
Geographylogo.svg
Rozmieszczenie miast w województwie opolskim

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2020 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 980 771 100 506 593 52 474 178 48
powierzchnia 9 411,87 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
104 54 50

Województwo zamieszkuje w centrum i na wschodzie ludność autochtoniczna, identyfikująca się głównie jako Niemcy oraz Ślązacy. Obecnie większość mieszkańców województwa (ok. 2/3) stanowi ludność napływowa (oraz ich potomkowie), która przybyła na ten teren po roku 1945, w związku z przekazaniem przez Związek Sowiecki oraz Aliantów Zachodnich wcześniej niemieckiej części Górnego Śląska Polsce[18]. Językiem dnia codziennego ludności niemieckiej i śląskiej jest dialekt śląski[19]. Etnicznie polska ludność składa się ze Ślązaków i osadników z międzywojennej Polski centralnej oraz (tzw. Kresowiaków) ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej (tzw. Kresów) zagarniętych przez Związek Sowiecki, a obecnie leżących w granicach Litwy, Białorusi i Ukrainy. Duża grupa etnograficzna Opolan, dzieląca się także na mniejsze, nie stanowi obecnie odnośnika identyfikacyjnego dla współczesnych mieszkańców województwa opolskiego. Owi Opolanie to dzisiejsi Niemcy i Ślązacy.

  • Piramida wieku mieszkańców W. opolskiego w 2014


Piramida wieku Opolskie.png

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie województwa działalność prowadzą: Kościół rzymskokatolicki, Kościół Greckokatolicki w Polsce, Kościół Polskokatolicki, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Chrześcijan Baptystów, Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP, Kościół Chrystusowy w Polsce, Kościół Zielonoświątkowy, Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa, Kościół Boży w Chrystusie, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Świadkowie Jehowy, Świecki Ruch Misyjny „Epifania”, Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego, Opolski Ośrodek Zen, Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu, Stolica Boża i Barankowa i Unitarianie.

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku
Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku
Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku nocą

Samorząd województwa[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Opolskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Opole. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie województwa opolskiego:

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Opolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Opole[20], gdzie znajduje się Opolski Urząd Wojewódzki w Opolu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Spółdzielnia „Pionier” w Prudniku

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. opolskiego wynosił 34,3 mld zł, co stanowiło 2,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 33,9 tys. zł (80,8% średniej krajowej), co plasowało opolskie na 11. miejscu względem innych województw[21].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. opolskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3335,29 zł, co lokowało je na 8. miejscu względem wszystkich województw[22].

We wrześniu 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 20 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 5,5% do aktywnych zawodowo[23].

Według danych z 2011 r. 4,7% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. opolskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[24].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. opolskim wynosiła 18,7 mld zł, co stanowiło 1,9% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w opolskim wynosiła 3,2 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[25].

Województwo opolskie posiada wysoko rozwinięty przemysł rolniczy, z szybko rosnącym udziałem usług. Najlepiej rozwinięte są środkowe i wschodnie części województwa. Na jego terenie działa Euroregion Pradziad z siedzibą w Prudniku. Posiada różnorodny przemysł, m.in. paliwowo-energetyczny (Opole, Kędzierzyn-Koźle, Zdzieszowice), chemiczny (Kędzierzyn-Koźle, Opole, Grodków), elektromaszynowy, w tym metalowy (Ozimek, Zawadzkie, Prudnik), maszynowy (Opole, Brzeg, Praszka, Kędzierzyn-Koźle, Nysa, Krapkowice, Kluczbork, Bodzanów), środków transportu (Praszka), metalurgiczny (Ozimek, Zawadzkie), mineralny, w tym cementowo-wapienniczy (Chorula, Strzelce Opolskie, Opole, Tarnów Opolski), spożywczy (Opole, Kędzierzyn-Koźle, Brzeg, Namysłów), meblarski (Kluczbork, Opole, Prudnik, Głuchołazy, Dobrodzień, Pludry, Paczków), skórzano-obuwniczy (Krapkowice, Strzelce Opolskie, Prudnik, Korfantów, Nysa, Głuchołazy), celulozowo-papierniczy (Krapkowice, Bodzanów, Głuchołazy, Kolonowskie), odzieżowy i dziewiarski[26].

Na terenie województwa brak większych złóż surowców mineralnych, z wyjątkiem skalnych, do których należą wapienie, margle, granity, bazalty. Eksploatowane są w większych ilościach w środkowej części województwa, Kotlarni i Górach Opawskich (kopalnia szarogłazu w Dębowcu koło Prudnika)[26].

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Polskie przedsiębiorstwa w województwie opolskim.

Obecnie najważniejszymi przedsiębiorstwami w województwie opolskim są: Grupa Azoty ZAK w Kędzierzynie-Koźlu, ArcelorMittal Poland Oddział w Zdzieszowicach (największy producent koksu w Polsce), Huta Małapanew w Ozimku (najstarsza huta działająca w Polsce), Kler w Dobrodzieniu, Przedsiębiorstwo Wyrobów Cukierniczych „Odra” w Brzegu (jedno z największych polskich przedsiębiorstw cukierniczych), biuro podróży Itaka w Opolu, Spółdzielnia „Pionier” w Prudniku i Elektrownia Opole.

Nieistniejące już przedsiębiorstwa, które działały na terenie województwa to między innymi Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex” w Prudniku (największy producent wyrobów włókienniczych w Europie), Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie, Śląskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „Otmęt” w Krapkowicach i Agromet-Pionier w Strzelcach Opolskich.

Bezpieczeństwo publiczne[edytuj | edytuj kod]

W województwie opolskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Opolu i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[27].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie województwa opolskiego znajduje się 36 rezerwatów przyrody. Pełna lista rezerwatów woj. opolskiego.

Poza tym istnieją 4 parki krajobrazowe:

Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego[edytuj | edytuj kod]

Lista osób którym nadano tytuł Honorowy Obywatel Województwa Opolskiego[28]:


Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Droga krajowa nr 40 w Głuchołazach
Droga krajowa nr 41 w Prudniku
Droga krajowa nr 94 w Skorogoszczu

Według danych na dzień 31 grudnia 2018, na terenie województwa opolskiego było 10 504,8 km dróg publicznych, w tym: 779,5 km dróg krajowych (z czego 66,4 km autostrad i 285,6 km dróg ekspresowych), 995,5 km dróg wojewódzkich, 3 890,0 km powiatowych i 4 839,8 km gminnych[29].

Drogi krajowe w województwie opolskim
Droga Trasa Obecna długość w województwie
A4E40 granica państwa z Niemcami NiemcyZgorzelecWęgliniecBolesławiecLegnicaWrocławBrzegOpolePrószkówStrzelce OpolskieGliwiceChorzówKatowiceMysłowiceJaworznoChrzanówKrakówWieliczkaGmina KłajBochniaBrzeskoTarnówDębicaRzeszówJarosławPrzemyśl – granica państwa z Ukrainą Ukraina 88 km
11 KołobrzegKoszalinBoboliceSzczecinekPodgajePiłaUjścieChodzieżObornikiPoznańKórnikJarocinPleszewOstrów WielkopolskiOstrzeszówKępnoKluczborkLubliniecTworógBytom 56 km
38 granica państwa z Czechami CzechyPietrowiceGłubczyceKędzierzyn-Koźle 42 km
39 ŁagiewnikiStrzelinBiedrzychówOwczaryBrzegNamysłówKępno 53 km
40 granica państwa z Czechami CzechyGłuchołazyPrudnikKędzierzyn-KoźleUjazdPyskowice 82 km
41 NysaPrudnikTrzebina – granica państwa z Czechami Czechy 33 km
42 NamysłówKluczborkPraszkaRudnikiDziałoszynPajęcznoNowa BrzeźnicaRadomskoPrzedbórzRuda MalenieckaKońskieSkarżysko-KamiennaRudnik 76 km
45 ZabełkówKrzyżanowiceRacibórzKrapkowiceOpoleBierdzanyKluczborkPraszkaWieluńZłoczew 142 km
46 KłodzkoNysaPakosławiceJaczowiceNiemodlinKarczówOpoleOzimekLubliniecBlachowniaCzęstochowaJanówSzczekociny 131 km
88 Strzelce OpolskieNogowczyceGliwiceBytom 10 km
94 BolesławiecKrzywaChojnówLegnicaProchowiceWrocławBrzegOpoleStrzelce OpolskieToszekPyskowiceBytomBędzinSosnowiecDąbrowa GórniczaOlkusz – ... – TarnówRzeszówJarosławRadymno – droga 1698R 98 km

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

W województwie opolskim znajduje się 798 km eksploatowanych linii kolejowych (14. miejsce w kraju), z czego 362 km to linie jednotorowe, natomiast 436 km – dwu- i więcej torowe. 440 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013)[30]. W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa opolskiego jechał 5,3 raza pociągiem[31].

W województwie znajduje się 30 czynnych dworców kolejowych, 3 z nich są wpisane do rejestru zabytków (stan na dzień 31 października 2014)[32].

Województwo opolskie jest właścicielem 22 pojazdów szynowych: 11 spalinowych i 11 elektrycznych.

Seria Typ Numery Liczba Producent / Modernizator
EN57AL 5B/6B 1602, 1687, 1730, 1803 4 Pafawag / Pesa i ZNTK MM [33]
EN63A Impuls 36WEa 026 ÷ 030,? 7 Newag [34][35]
SA103 214Ma 003 ÷ 004, 013 3 Pesa [33]
SA109 212M 008 1 Kolzam [36]
SA134 218Md 009, 011 ÷ 014 5 Pesa [37]
SA137 220M 003 ÷ 004 2 Newag [38]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Do najbardziej utytułowanych klubów piłkarskich należą: Odra Opole, Włókniarz Kietrz, Małapanew Ozimek, MKS Kluczbork, Start Namysłów oraz Chemik Kędzierzyn-Koźle. Kluby te zajmują najwyższe lokaty w tabeli wszech czasów I ligi, a opolska Odra grała ponadto w Ekstraklasie.

Najwyżej utytułowanym klubem siatkarskim jest ZAKSA Kędzierzyn-Koźle (PlusLiga), a koszykarskim Pogoń Prudnik (I liga).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-11-25].
  2. Urząd Statystyczny w Opolu, opole.stat.gov.pl [dostęp 2019-11-21].
  3. Przyłączono do niego m.in. Dobrodzień, który w przeszłości znajdował się w powiecie lublinieckim.
  4. Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa (Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255).
  5. Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl. 53., ​ISBN 83-7000-016-9​.
  6. Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, s. 160.
  7. Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91).
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 lipca 2014, ISSN 1505-5507.
  9. Raport o stanie lasów w Polsce 2012, Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78, ISSN 1641-3229.
  10. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  11. „Praszka jest jedną z najstarszych osad w dawnej ziemi wieluńskiej”, w: UMiG Praszka. Rys historyczny.
  12. „Tereny gminy [Rudniki] historycznie wchodziły w skład ziemi wieluńskiej”, w: Gmina Rudniki.
  13. Renata Pysiewicz-Jędrusik, Andrzej Pustelnik, Beata Konopska, Granice Śląska, Wrocław: Rzeka, 1998, ISBN 83-911532-0-7, OCLC 43216062.
  14. Tereny wchodzące w skład księstwa nyskiego w: Historia biskupiego księstwa nyskiego.
  15. Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 115–131, 2016. 
  16. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. nr 0, poz. 853).
  17. Ranking zadłużenia samorządów 2014 r., wspolnota.org.pl.
  18. Danuta Berlińska. 1999. Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości. Opole: Stowarzyszenie Instytut Śląski i Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu; Tomasz Kamusella. 2001. Podstawowe parametry do konstrukcji historii regionu Śląsk Opolski (s 10-24). 2001. Śląsk Opolski. No 3.
  19. Niemcy w województwie opolskim w 2010 roku: pytania i odpowiedzi: badania socjologiczne członków Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim. 2011. Gliwice i Opole: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej.
  20. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  21. Rocznik Statystyczny Województw 2014, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 12 stycznia 2015, s. 625, ISSN 1230-5820.
  22. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  23. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-02].
  24. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  25. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 stycznia 2012, s. 58–59, ISSN 1230-5820.
  26. a b opolskie, województwo, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-12-15].
  27. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112. uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  28. Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego – oficjalna strona samorządu województwa opolskiego.
  29. GUS, Transport – wyniki działalności w 2018 roku, stat.gov.pl [dostęp 2020-03-23] (pol.).
  30. Transport. Wyniki działalności w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014, s. 94, ISSN 1506-7998.
  31. Mieszkańcy Pomorza najchętniej korzystają z kolei. inforail.pl, 2018-08-08. [dostęp 2018-10-22].
  32. Czynne dworce kolejowe. 2014-10-31. [dostęp 2014-12-30].
  33. a b Opole: Kolejny szynobus na torach. inforail.pl, 2009-09-07. [dostęp 2012-09-22].
  34. Martyn Janduła: Komplet Impulsów w Opolskiem. Są już starania o kolejne pojazdy. rynek-kolejowy.pl, 2017-04-04. [dostęp 2017-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-04)].
  35. Opolskie ma dwa kolejne Impulsy. inforail.pl, 2018-03-08. [dostęp 2018-03-11].
  36. Piotr Synowiec. Opolski SA109-008 wreszcie w ruchu planowym. „Świat Kolei”. 2/2005, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  37. Opole: Pesa zakończyła dostawy nowych SZT. InfoRail. [dostęp 2012-04-23].
  38. SA137-004 dla województwa Opolskiego. inforail.pl, 2012-05-17. [dostęp 2012-09-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Danuta Berlińska. 1999. Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości. Opole: Stowarzyszenie Instytut Śląski i Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu.
  • Tomasz Kamusella. 2001. Podstawowe parametry do konstrukcji historii regionu Śląsk Opolski (s 10-24). 2001. Śląsk Opolski. No 3.
  • Masnyk Marek. 1989. Ruch polski na Śląsku Opolskim w latach 1922–1939. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]