Wojny punickie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojny punickie
Wojny starożytnego Rzymu
Hannibal3.jpg
Hannibal przekracza Alpy w trakcie II wojny punickiej
Czas 264 - 146 p.n.e.
Miejsce zachodnia część basenu Morza Śródziemnego
Terytorium Europa, Afryka i wyspy Morza Śródziemnego
Przyczyna spory o wpływy polityczne i gospodarcze
Wynik zwycięstwo Rzymu
Strony konfliktu
Rzym Kartagina
Dowódcy
Atyliusz Regulus, Lutacjusz Katulus, Fabiusz Maximus Kunktator, Klaudiusz Marcellus, Scypio Afrykański (Starszy), Scypio Emilianus Afrykański Młodszy Hamilkar Barkas, Hannibal, Hazdrubal Barkas
Siły
morskie i lądowe morskie i lądowe
Straty
ogólne trudne do oszacowania zagłada cywilizacji Kartagińskiej

Wojny punickie – nazwa ogólna dla konfliktów zbrojnych między Republiką rzymską, a Kartaginą, państwem powstałym z fenickiej (łac. PoeniFenicjanie, punicus – fenicki, bella punica – wojny fenickie) kolonii w Afryce Północnej (obecnie Tunezja), jakie rozegrały się z przerwami w okresie od 264 do 146 r. p.n.e.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny wojen punickich skupiały się wokół sporów o wpływy polityczne i gospodarcze w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Zarys przebiegu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wojna punicka w latach 264-241 p.n.e. toczyła się głównie na Sycylii i oblewających ją morzach.

Teatrem drugiej wojny punickiej w latach 218-201 p.n.e. był obszar niemal całego wybrzeża zachodniej części Morza Śródziemnego, w szczególności Italia, południowa Hiszpania i Afryka północna.

Ostatnia, trzecia wojna punicka w latach 149-146 p.n.e. miała miejsce w afrykańskich terytoriach Kartaginy i zakończyła się jej zdobyciem oraz zburzeniem.

Wynik i skutki[edytuj | edytuj kod]

Każda z wojen, pomimo zmiennego przebiegu i okresów przewag kartagińskich (szczególnie pod wodzą Hannibala w czasie drugiej wojny punickiej), przyniosła wygraną Rzymianom, którzy stopniowo przejmowali posiadłości i wpływy Kartaginy, by w końcu zniszczyć ją zupełnie, a jej ludność zgładzić lub wziąć w niewolę.

Zwycięstwa w wojnach punickich pozwoliły Rzymowi na stworzenie imperium rzymskiego w zachodniej części Morza Śródziemnego, jak też militarnych i gospodarczych podstaw do późniejszej ekspansji w kierunku wschodnim.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie w kulturze rzymskiej[edytuj | edytuj kod]

Zniszczenie Kartaginy pomimo zmiennych kolei wojen, było jednym z najistotniejszych zdarzeń kulturotwórczych, kształtujących świadomość społeczeństwa rzymskiego; świadectwem wytrwałości i bezwzględności[1] państwa, dążącego do wpływów politycznych i gospodarczych oraz ich rozszerzania. Znienawidzona zaś postać Hannibala, również i w następnych stuleciach pozostała dla Rzymian symbolem najwyższego stopnia zagrożenia.[2]

Wpływ na kulturę współczesną[edytuj | edytuj kod]

Od okresu Odrodzenia, wiedza o przebiegu wojen punickich i okolicznościach zagłady fenickiej kolonii stała się kanonem wykształcenia w kręgu kultury zachodniej, w tym studiów strategicznych i taktycznych na nowożytnych uczelniach wojskowych[3], jak też źródłem inspiracji dla wielu dzieł sztuki, w tym literatury pięknej[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. por. kontekst słów Katona Starszego Ceterum censeo Carthaginem esse delendam.
  2. zob. np. Horacy, Epody, dzieło XVI (Altera iam teritur bellis civilibus aetas...); por. Hannibal ante portas.
  3. B.W.Tuchman, Sierpniowe salwy, tłum. M. J. i A. Michejd, wyd. II, Wydawnictwo MON, Warszawa 1988, s.40 i n.; B.W.Tuchman, Wyniosła wieża. Świat przed pierwszą wojną 1890-1914, tłum. J.Zawadzka, wyd. Bellona, Warszawa 1997, s.142; T.M.Holmes, Classical Blitzkrieg: The Untimely Modernity of Schlieffen's Cannae Programme, The Journal of Military History, vol.67, no.3, July 2003.
  4. por. wpływ na literaturę piękną (np. odniesienia do wojen punickich - K.Wierzyński "Ballada o Kartaginie"; przedstawienie zagłady Kartaginy - A.Asnyk "Na polach Kartagi"; przedstawienie upadku Syrakuz i śmierci Archimedesa w czasie drugiej wojny punickiej - A.Słonimski "Niemcom"), czy sztukę filmową (np. inscenizacja cyrkowa bitwy pod Zamą w filmie Ridleya Scotta "Gladiator").