Won południowokoreański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Won
Currency South Korea.jpg
Won południowokoreański
Kod ISO 4217 KRW
Państwo  Korea Południowa
Poziom inflacji 2,2% w 2012[1]
Podział 1 won = 100 dzonów
Symbol
Monety 1, 5, 10, 50, 100, 500 wonów
Banknoty 1000, 5000, 10000, 50000 wonów
Bank centralny Bank Korei
Mennica Korea Minting and Security Printing Corporation

Won południowokoreańskijednostka walutowa Korei Południowej. Won południowokoreański dzieli się na 100 jeonów (dzonów) (전), jednakże jeony nie są używane na co dzień i nie ma ich w obiegu gotówkowym. Symbolem wona jest "", a międzynarodowy skrót to KRW.

Korea przed odzyskaniem niepodległości będąc pod okupacją japońską używała koreańskich jenów. Jednak po II Wojnie Światowej Korea podzieliła się na dwa oddzielne państwa, które zaczeły używać wonów. Pierwszy południowokoreański won podzielony był na 100 jeonów. W 1953 roku won został zastąpiony przez hwana południowokoreańskiego, który był wymieniany w kurcie 1 hwan = 100 wonów. W Korei Południowej w 1962 roku wycofano hwana południowokoreańskiego i powrócono do Wona południowokoreańskiego (대한민국 원), który do dzisiaj jest walutą krajową. Zgodnie z konstytucją Korei południowej prawo do wyłącznej emisji banknotów i monet ma Bank of Korea. W obiegu jest cztery rodzaje banknotów o nominałach 1000, 5000, 10000 i 50000 wonów i sześć rodzajów monet o nominałach 1, 5, 10, 50, 100 i 500 wonów.

Banknoty[edytuj | edytuj kod]

Banknot 50 000-wonów[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie banknoty są obecnie wykonane ze specjalnie przetworzonej bawełny. Największym nominałowo banknotem jest 50 000₩. Wypuszczonym do obiegu 23 czerwca 2009 roku, jest w żółtej kolorystyce o wymiarach 154mm x 68mm. Znajduje się na nim Shin Saimdang, koreańska artystka, pisarka i matka Yulgoka, którego wizerunek znajduje się na banknocie o nomiale 5000₩ jest ona w otoczeniu swojego obrazu „Mukpododo” ilustrującego krzak z kiścią winogron namalowanego w stylu Chochungdo. W tle widzimy haftowany motyw roślin, a dokładniej krzaku bakłażana i owadów o nazwie „Chochungdosubyeong", który w Korei Południowej jest uważany za skarb narodowy. Na rewersie banknotu znajduje się również połączenie dwóch dzieł malarskich takich jak „Wolmaedo” EO Mongryong’a z roku 1566 i „Poongjukdo” w reżyserii Lee Jeong ilustrującego bambusa na wietrze.

Banknot 10 000-wonów[edytuj | edytuj kod]

Drugim największym nominałowo banknotem jest 10 000₩. Wypuszczonym do obiegu 22 stycznia 2007 roku, jest w zielonej kolorystyce o wymiarach 148mm x 68mm. Znajduje się na nim król Sejong Wielki, któremu przypisuje się  opracowanie alfabetu hangul, dużo prostszego niż chiński, który miał być na tyle łatwy by zlikwidować analfabetyzm, dlatego obok podobizny króla, awers zdobi „Yongbiacheonga”, czyli pieśń latających smoków, napisana właśnie w tym języku, oraz obraz „Irworobongdo” przedstawiające słońce, księżyc i  pięć górskich szczytów. Okres panowania króla Sejonga Wielkiego, to również czas wielkich odkryć i rozwoju nauk ścisłych, See Through Register dlatego rewers zdobi globus, zabytek kultury Koreańskiej oraz zegar astronomiczny z 1669 roku, stworzonego przez Song I-yeong. W tle znajduje się mapa nieba/gwiazd „Cheonsang Yeolcha Bunyajido”.

Banknot 5 000-wonów[edytuj | edytuj kod]

Trzecim banknotem pod względem nominału jest 5000₩. Wypuszczonym do obiegu 2 stycznia 2006 roku, jest w czerwono-żółtej kolorystyce o wymiarach 142mm x 68mm. Znajduje się na nim Yulgok Yi I , który uważany jest za najwybitniejszego obok Yi Hwang’a myśliciela konfucjańskiego tego kraju. Yi I sprzeciwiał się dosłownej interpretacji tekstów klasycznych. Głosił monistyczną teorię stojącą w opozycji do poglądów Yi Hwang’a. W zakresie moralności podkreślał znaczenie wewnętrznego samodoskonalenia i edukacji. W tle można dostrzec Ojukheon, najstarszy budynek mieszkalny w Korei ( a dokładniej dom Yulgok’a) w otoczeniu czarnych bambusów. Na drugiej stronie banknotu widnieje malowidło „Insekty i rośliny”.

Banknot 1 000-wonów[edytuj | edytuj kod]

Czwartym nominałowo banknotem jest 1000₩, jest to jeden zaraz po 10000₩ najczęściej używany banknot w Korei. Wypuszczony do obiegu 22 stycznia 2007 roku, jest w niebieskiej kolorystyce o wymiarach 136mm x 68mm. Znajduje się na nim Yi Hwang, bardziej znany w Korei pod pseudonimem Toegye, który jako neokonfucjanista napisał "naukę mądrości dziesięć schematów" (성학 십도), był również inspektorem królewskim, który miał oczyścić skorumpowane szeregi instytucji rządowych. Na  lewej części awersu znajduje się gałąź kwitnącej śliwki, a w oddali Myeongryundang, która była jedna z sal wykładowych na terenie kampusu Uniwersytetu Seonggyungwan w Seulu, gdzie swoje nauki wykładał również Yi Hwang. Na rewersie natomiast widnieje obraz " Gaesang junggeodo ", koreańskiego malarza XVIII Jeong Seon (정선). Obraz ten reprezentuje Dosan Seodang, szkołę założoną przez Yi Hwang, gdzie obecnie znajduje się świątynia ku jego czci.

Bilon[edytuj | edytuj kod]

Monety w Korei dzielą się na sześć nominałów, których największym jest 500₩, natomiast najniższy to 1₩. Przed 1966 wszystkie wony występowały w postaci bilonu. Mimo, że wony dzielą się jeszcze na dzony, są one nieużywane w życiu codziennym, w wyjątkiem instytucji które przeliczają rachunki z dużą dokładnością, jak np. w banku w momencie wymiany waluty. Opisując monety warto zwrócić uwagę na ich rewers, który podobnie jak banknoty są różnorodne i mocno związane z charakterystycznymi symbolami Korei:

1₩  przedstawia Różę Szaronu, który jest narodowym kwiatem Korei Południowej. Jako najniższa wartościowo moneta, jest wybita w całości z aluminium i nie posiada znaków szczególnych na krawędzi. Ponadto jest najmniejszym bilonem obiegu (17,2 mm; 0,729g) wprowadzonym w 1966 roku. 

5₩ posiada na rewersie Geo-bukseon, czyli "statek-żółw". Typ okrętu wojennego używanego w Królewskiej Marynarce od XV-XIX wieku podczas panowania dynastii Joseon. Druga wartościowo moneta, lecz trzecia jeśli chodzi o rozmiar (20,4mm; 2,95g). Wprowadzona do obiegu w 1966 roku, podobnie jak jedno wonowa moneta ma krawędzie proste, składa się jednak z mosiądzu bezołowiowego, czyli mieszanki miedzi (65%) i cynku (52%).

10₩ przedstawia Dabotap Pagoda, jest to kamienna świątynia, wybudowana w VIII wieku naszej ery i jest ściśle związana z główną religia kraju, buddaizmem. Jest trzecią w kolejności wartości monetą, jednak drugą biorac pod uwagę jej rozmiar i wagę (18mm; 1,22g). Podobnie jak poprzednie monety została wprowadzona do obiegu w 1966 roku i również nie ma specjalnych zabezpieczeń na krawędziach.  Została wykonana ze stopu aluminium (52%) i miedzi (48%).

50₩ posiada na rewersie źdźbło ryżu. Monetę wybito ze stopu miedzi (70%), cynku (18%) i niklu (12%) po raz pierwszy w 1972 roku już z wyfrezowanymi bokami. Jest czwartą pod względem rozmiaru i nominału monetą (21,6mm; 4,16g).

100₩ przedstawia Yi Sun-Shin, który był prawym i wielkim wodzem koreańskiej marynarki wojennej w XVI wieku. Moneta ta powstała w 1970 roku z miedzi (75%) i niklu(25%). Podobnie jak 50-wonowa ma wyfrezowane krawędzie, mierzy natomiast (24mm; 5,42g).

500₩ to największy rozmiarowo (26,5mm; 7,7g) bilon, posiadający na rewersie żurawia mandżurskiego. Po raz pierwszy wybita w 1982 roku z tego samego stopu co moneta 100₩ oraz z zachowaniem tych samych sfrezowań na brzegach.

Zabezpieczenie banknotów[edytuj | edytuj kod]

W 2006 roku nastąpił szczyt podrabiania banknotów, co drugi banknot 5000 wonów był podróbką. Od tamtej pory znaczna część funduszy poszła na przebudowę wszystkich banknotów. Obecnie każdy ma minimum dziesięć różnych zabezpieczeń, np. 1000₩ posiada 19 funkcji, analogicznie 5000₩ 17 funkcji, 10 000₩ aż 21. Wśród środków ochrony znalazły się takie elementy jak: znaki holograficzne, ruchome obrazy na pasku, przesunięte kolory atramentu, utajniony obraz wklęsłodruku, dodatkowy wewnętrzny obraz,  nitka zabezpieczająca, See-Through Register, mikrodruki, znaki wodne, specjalne wgniecenia, nacięcia i zszycia (lutowania), jawny wklęsły druk, farba fluorescencyjna, fluorescencyjne i kolorowe włókna, optycznie zmienny obraz ect. Ujawnione elementy zabezpieczeń banknotów przedstawia poniższa tabela.

Zabezpieczenie

50000 ₩ banknot

10000 ₩ banknot

5000 ₩ banknot

1000 ₩ banknot

Optycznie zmienne elementy

+

+

+

-

Okienkowa nitka zabezpieczająca

+

-

-

+

Nowy numer seryjny

+

-

-

-

Przesunięcie kolorów

+

+

+

+

Znaki wodne

+

+

+

+

SPAS ( specjalne wgniecenia i lutowania)

+

+

+

+

Utajniony wklęsłodruk

+

+

+

+

Nić zabezpieczająca

+

+

+

-

Pasek z wzorem wodnym

-

+

+

-

Druk wklęsły

+

+

+

+

Uzupełniający się pod światło (recto–verso) znak

+

+

+

+

Niekończący się wzór

+

+

+

+

Tęczowy nadruk

+

+

+

+

Fluorescencyjna zabezpieczająca farba

+

+

+

+

Fluorescencyjne zabezpieczające włókna

+

+

+

+

Utajony obraz

+

-

-

-

Mikrodruk

+

+

+

+

Przypisy

  1. Inflacja według CIA (ang.). [dostęp 13 sierpnia 2013].