Wsiewołod Strażewski
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
21 sierpnia 1897 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
25 sierpnia 1973 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska |
dowódca okręgu wojskowego |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Wsiewołod Ilicz Strażewski ros. Всеволод Ильич Стражевский (ur. 21 sierpnia 1897 w Wierzbołowie na Suwalszczyźnie, zm. 25 sierpnia 1973 w Warszawie) – Rosjanin, generał porucznik Armii Czerwonej, generał dywizji ludowego Wojska Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn urzędnika celnego Ilji (Eliasza) z Litwy i Luizy z Getwaldów, córki szwedzkiego admirała. W 1914 wraz z rodziną ewakuowany w głąb Rosji, w 1917 ukończył w Surażu seminarium nauczycielskie i pracował jako nauczyciel na terenach Rosji, a później ZSRR. W 1920 ukończył Wyższy Kurs Pedagogiczny w Moskwie. W 1918 zapisał się do RKP(b), ale z powodu szlacheckiego pochodzenia przez 3 lata był kandydatem do partii.
Od 1923 był zawodowym oficerem Armii Czerwonej, gdzie pełnił służbę jako dowódca kompanii 66 pułku piechoty 29 Dywizji Piechoty. Instruktor polityczny, a w latach 1927–1928 komisarz 86 pułku piechoty w tej dywizji. Potem na wyższych stanowiskach służbowych w Sztabie Głównym. Komendant Domu Armii Czerwonej w Smoleńsku, a od 1930 w Rostowie nad Donem. Od 1932 instruktor propagandy w Wydziale Techniczno-Bojowym Sztabu Dowodzenia Wojsk Lotniczych Armii Czerwonej, od 1933 pomocnik szefa Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego Sztabu Głównego Armii Czerwonej. W latach 1935–1938 studiował w Akademii Wojskowej im. Frunzego w Moskwie. W czerwcu 1938 roku aresztowany w ramach wielkiej czystki, ale zwolniony i formalnie przeniesiony do rezerwy. W grudniu 1940 roku powrócił do służby jako wykładowca taktyki na Wyższych Kursach Doskonalenia Szefów Sztabu.
W latach 1941–1944 walczył na frontach: Stalingradzkim, 2 Ukraińskim i 1 Białoruskim, m.in. jako szef sztabu 299 Dywizji Piechoty i 33 Gwardyjskiego Korpusu Piechoty w stopniu pułkownika. W marcu 1944 roku skierowany został w stopniu podpułkownika do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR: zastępca szefa sztabu Armii Polskiej ds. mobilizacyjnych, potem szef sztabu 1 Armii Wojska Polskiego.
2 listopada 1944 został awansowany na stopień generała majora Armii Czerwonej, a 3 listopada generała brygady przez Krajową Radę Narodową. Od marca 1945 roku pierwszy wiceminister Obrony Narodowej. 9 sierpnia 1945 Krajowa Rada Narodowa mianowała go generałem dywizji. Potem kolejno dowódca Okręgu Wojskowego: III Poznańskiego (1946–1948), I Warszawskiego (1948–1949), IV Śląskiego (1949–1956). Od 1952 do 1956 był posłem na Sejm PRL I kadencji.
Był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w Poznaniu[1]. W czasie wydarzeń czerwcowych w Poznaniu brał udział w pracach sztabu gen. Popławskiego, w tym w naradzie (godz. 20, 28 czerwca 1956 roku), kiedy to padł rozkaz użycia ciężkiej artylerii w przypadku przedłużania się walk w centrum miasta[2].
28 listopada 1956 roku powrócił do ZSRR, gdzie w marcu 1957 został zdemobilizowany jako „nadmiernie spolszczony” i przeniesiony w stan spoczynku.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Przyjeżdżał często do Polski, gdzie się m.in. leczył. W 1972 osiadł w Polsce na stałe. Interesował się teatrem, kolekcjonował obrazy, grał na skrzypcach i fortepianie, malował, dużo czytał. Zmarł w Warszawie. Pochowany 29 sierpnia 1973 w Alei Zasłużonych cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie (kwatera B-2-TUJE-21)[3] wraz z córką Heleną Strażewską-Popiołek (1919–2004)[4]. W pogrzebie wzięli udział m.in. premier Piotr Jaroszewicz, sekretarz KC PZPR Stanisław Kania, wicepremier Kazimierz Olszewski, wiceminister obrony narodowej gen. Józef Urbanowicz oraz attache wojskowy, morski i lotniczy Ambasady ZSRR w Warszawie płk Walery Fiodorow. Przemówienie w imieniu kierownictwa MON wygłosił gen. dyw. Florian Siwicki - wiceminister obrony narodowej i szef Sztabu Generalnego WP[5].
Jego żoną była Olga Strażewska z d. Bova-Bosse (1899–1986), urodzona w Dźwińsku w rodzinie francuskiego pochodzenia, pochowana również na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B4-9-12)[6].
Wykształcenie wojskowe
[edytuj | edytuj kod]- Akademia Wojskowa im. Michaiła Frunzego w Moskwie (1935–1938)
- Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K. J. Woroszyłowa w Moskwie (1954–1955)
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Sztandaru Pracy I klasy (1954)
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1956)
- Order Krzyża Grunwaldu II klasy (20 lipca 1946)[7]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1945)
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy (29 marca 1945)[8]
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (dwukrotnie: 11 maja 1945[9] i 1970)
- Złoty Krzyż Zasługi (1946)
- Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (1944)
- Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946)[10]
- Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1954)
- Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
- Medal 10-lecia Polski Ludowej
- Medal „Za udział w walkach o Berlin” (1966)
- Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1968)
- Odznaka Braterstwa Broni (1965)
- Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1962)[11]
- Order Partyzanckiej Gwiazdy I stopnia (Jugosławia, 1946)[12]
- Medal "Za Odwagę" (Jugosławia, 1946)[13]
- Order Czerwonego Sztandaru (trzykrotnie, ZSRR)
- Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (ZSRR)
- Order Kutuzowa I klasy (ZSRR)
- Medal „Za obronę Stalingradu” (ZSRR, 1953)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. I, Warszawa 1998, s. 631.
- ↑ Poznański Czerwiec 1956, Jarosław Maciejewski (red.) i inni, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1981, s. 88, ISBN 83-210-0319-2, OCLC 830201610 .
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2023-05-02] .
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ Pogrzeb gen. Wsiewołoda Strażewskiego, "Trybuna Robotnicza" nr 205, 30 sierpnia 1973, s. 1.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 26 „w uznaniu zasług położonych w walce z niemieckim najeźdźcą oraz w odbudowie Odrodzonego Wojska Polskiego”.
- ↑ Aleksander Mazur , Order Krzyża Grunwaldu. Monografia historyczna, 2005, s. 330 .
- ↑ Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 11 maja 1945 za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą. Odznaczenia Generałów Wojska Polskiego przez Prezydium Krajowej Rady Narodowej. „Polska Zbrojna”, s. 1, 12 maja 1945. Por. Kazimierz Konieczny, Henryk Wiewióra: Karol Świerczewski Walter. Zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, 1971, s. 263.
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43 „w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”.
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 5, 21 marca 1962, s. 1.
- ↑ Podpisanie umowy o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy Polską a Jugosławią [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 77, 19 marca 1946, s. 1
- ↑ Podpisanie umowy o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy Polską a Jugosławią [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 77, 19 marca 1946, s. 1
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1971.
- Warszawski Okręg Wojskowy. Historia i współczesność, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997.
- H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Oficyna wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001.
- Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. III:M–S, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010.
- Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego
- Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989)
- Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989)
- Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa)
- Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy
- Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy
- Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy
- Cudzoziemcy odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Dowódcy Poznańskiego Okręgu Wojskowego
- Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego
- Dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego
- Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego
- Generałowie porucznicy Sił Zbrojnych ZSRR
- Ludzie urodzeni w Wierzbołowie
- Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin”
- Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945
- Odznaczeni Odznaką Braterstwa Broni
- Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru
- Odznaczeni Orderem Kutuzowa
- Odznaczeni Orderem Partyzanckiej Gwiazdy (Jugosławia)
- Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy
- Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
- Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”
- Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały”
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Przewodniczący Wojewódzkich Komitetów Bezpieczeństwa
- Radzieccy oficerowie w ludowym Wojsku Polskim
- Uczestnicy wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 (strona rządowa)
- Radzieccy żołnierze II wojny światowej
- Urodzeni w 1897
- Zmarli w 1973
- Żołnierze ludowego Wojska Polskiego w II wojnie światowej