Zagórze (powiat przeworski)
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2021) |
419[2] |
Strefa numeracyjna |
16 |
Kod pocztowy |
37-230[3] |
Tablice rejestracyjne |
RPZ |
SIMC |
0604175[4] |
Położenie na mapie gminy Jawornik Polski ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa podkarpackiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu przeworskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Zagórze – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Jawornik Polski[4][5].
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.
Części wsi
[edytuj | edytuj kod]SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0604181 | Chałupki | część wsi |
0604198 | Pod Grabnikiem | część wsi |
-|06 | Świtałówka | część wsi |
0604212 | Zalesie | część wsi |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Z 1428 pochodzą wzmianki o Zagórzu. Południowo-zachodnia część wsi zwana jest Turaczynem lub Wolą Turaczynską. Nazwa Turaczyn wywodzi się od nazwy rzeczki Turzy Potok poch. od Tura lub Turków nad rzeką obozujących (1531). Rzeka ta wypływa z lasów zagórskich i wpada do Mleczki.
W Zagórzu mieścił się również folwark umiejscowiony na terenie dzisiejszej Medynii Kańczuckiej, lecz w 1888 roku, gdy wieś jeszcze nie istniała został rozparcelowany. Zamieszkała tu ludność pochodząca z Medynii Łańcuckiej, przejęła ziemię i tym samym stworzyła nową miejscowość. Na łamach wieków XIX i XX utworzona została wieś Medynia Kańczucka. Z dawnych zapisków możemy przeczytać: "Historia tej miejscowości zaczęła się około 1888 roku w karczmie żydowskiej stojącej nad stawem na gruncie Kuźniara w Medyni Łańcuckiej.
Wśród zbierającego się tam chłopstwa był nauczyciel Antonii Mędrala, który uczył trudnej sztuki czytania. Jednego wieczoru opowiedział, że wyczytał w gazecie ogłoszenie o parcelacji folwarku Zagórze koło Kańczugi. Zainteresowani tym ludzie wysłali delegację do Zagórza i właściciela Hoczowskiego. Po powrocie z delegacji rozpoczęto werbunek chętnych do wyjazdu na ziemie „obiecane". Wiele rodzin powędrowało tam mimo trudnych warunków gospodarczych jakie tam panowały."[6]
Do 1484 wieś należała do Koniecpolskich, a potem Kmitów pod nazwą Zagórze. W XIX w. należała do hrabiów Scipio del Campo i Świtałówka do Świtalskich (rodziny Kazimierza Świtalskiego). Właścicielami dóbr tabularnych byli: Karolina Prek (1855)[7], potem jej spadkobiercy (1868)[8], Zdzisław Zaklika (1872)[9], Stefan Prek (1886)[10]. Według stanu z 1890 Zagórze posiadała Maria Hoszowska, Zagórze II posiadał Karl hr. Scipio, a Zagórze II Fromerówka posiadał Naftali Fromer[11]. Potem właścicielem ponownie był Stefan Prek (1897)[12], Karol hr. Scipio 1904, 1905)[13][14]. Według stanu z 1914, 1918 dobra ziemskie w Zagórzu były rozparcelowane[15][16].
Administracyjnie część Zagórza przysiółek Świtałowka podlegała pod Łopuszkę Wielką a teraz należy do gminy Jawornik Polski.
Pod względem przynależności w administracji Kościoła katolickiego do 31 października 1919 roku wieś należała do parafii rzymskokatolickiej w Pantalowicach, a od 1 listopada 1919 roku należy do parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Manasterzu.
W miejscowości znajduje się zalew wśród pagórkowatych lasów, złoża alabastru i cenne źródła.
Osoby związane
[edytuj | edytuj kod]- Duchowni rzymskokatoliccy pochodzący z Zagórza
- o. Roman Zając OMI (ur. 1911, prezbiterat - 1935, zm. 1989) - duszpasterz, więzień lubelskiego zamku (1939-1940);
- o. Serafin Stanisław Potoczny OFM (ur. 1912, prezbiterat - 1938, zm. 1984) - kapłan bernardyński, wieloletni duszpasterz w Wielkiej Brytanii;
- ks. Mieczysław Hałys (ur. 1949, prezbiterat - 1973) - kapłan diecezji przemyskiej;
- ks. Wojciech Hałys (ur. 1955, prezbiterat - 1980) - kapłan (archi-) diecezji lubelskiej, duszpasterz w Niemczech;
- ks. Andrzej Motyka (ur. 1963, prezbiterat - 1988) - kapłan diecezji przemyskiej i diecezji rzeszowskiej, wykładowca w Wyższym Seminarium Duchownym w Rzeszowie, dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Rzeszowie, katecheta rzeszowskich szkół średnich, postulator diecezjalny procesu kanonizacyjnego bł. ks. Władysława Findysza, publicysta;
- ks. Krzysztof Zawada MS (ur. 1968, prezbiterat - 1995, zm. 2005) - duszpasterz w saletyńskich ośrodkach w Polsce i Czechach[17].
Z Zagórzem związany jest prof. Augustyn Kołcz (zm. w 1968), wykładowca. Grób jego znajduje się w Manasterzu. Jego ojciec Michał Kołcz był legionistą i walczył w 1920.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 156080
- ↑ Wieś Zagórze w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-01-18] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1579 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09].
- ↑ Medynia Kańczucka - Jednostki pomocnicze/sołectwa/osiedla - SAMORZĄD - Urząd Miasta i Gminy w Kańczudze [online], www.kanczuga.pl [dostęp 2021-01-06] .
- ↑ Hipolit Stupnicki: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 253.
- ↑ Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. Lwów: 1868, s. 255.
- ↑ Konrad Orzechowski: Przewodnik statystyczno topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeższych skazówek urzędowych. Kraków: 1872, s. 95.
- ↑ Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Złoczów: 1886, s. 223.
- ↑ Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 242.
- ↑ Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkim Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Lwów: 1897, s. 219.
- ↑ Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkim Księstwie Krakowskiem i Księstwie Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Lwów: 1904, s. 205.
- ↑ Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem. Kraków: 1905, s. 178.
- ↑ Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkiem Księstwie Krakowskiem i Księstwie Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Lwów: 1914, s. 191.
- ↑ Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkiem Księstwie Krakowskiem i Księstwie Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Lwów: 1918, s. 191.
- ↑ A. Motyka , Proboszczowie parafii pw. św. Katarzyny w Manasterzu, "Rocznik Historyczny Dynoviana", 3(2016), s. 417-418, 422, 426-429., 2016 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zagórze (5), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 267 .