Zakłady Fakora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zakłady Fakora
Ilustracja
Założyciel(e) Towarzystwo John, Krebs & Co.
Data założenia 1866
Data likwidacji 2008
Państwo  Polska
Lokalizacja Łódź
Siedziba ul. Warneńczyka 18/20
Zakłady Fakora
Obiekt zabytkowy nr rej. A/97 z 10.09.2010
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Warneńczyka 18/20
Ukończenie budowy 1913
Ważniejsze przebudowy 1950
Zniszczono 2012
Pierwszy właściciel Towarzystwo John, Krebs & C.O
Kolejni właściciele 1953 Fabryka Kotłów i Radiatorów „Fakora”,
2005 Odlewnia Żeliwa „Fakora Moc” Sp. z o.o.
Obecny właściciel 2009 Plaza Centers[a]
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Zakłady Fakora
Zakłady Fakora
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Zakłady Fakora
Zakłady Fakora
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakłady Fakora
Zakłady Fakora
Ziemia51°43′29,48″N 19°28′58,50″E/51,724856 19,482917

Zakłady Fakora – odlewnia żeliwa założona w 1866 przez Towarzystwo John, Krebs & Co[1].

Historia[edytuj]

Zakład powstał w 1866 w Łodzi przy ul. Warneńczyka 18 w dzielnicy Górna między linią kolejową nr 540 oraz ulicami Władysława Warneńczyka i Rzgowską[2]. Budynek fabryki przy ul. Rzgowskiej 142 (ówczesny adres) został wybudowany w 1913, a fabryka przyjęła nazwę „Ruski Strebelwer”. Pierwszy kocioł został wyprodukowany w 1903. W 1929 zakład zdobył Złoty Medal za żeliwny kocioł grzewczy opalany węglem. W 1953 zakład przyjął nazwę: Fabryka Kotłów i Radiatorów „Fakora”. Od 2005 tradycję produkcji kontynuowała i rozwijała Odlewnia Żeliwa „Fakora Moc” Sp. z o.o.

W 2007 fabryka uległa częściowemu spaleniu. W 2009 nieruchomości przy ul. Warneńczyka zostały sprzedane firmie Plaza Centers[a], wchodzącej w skład Europe Israel Group, której założycielem i szefem jest Mordechaj Zisser (zaangażowany finansowo także w budowę Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Parku Ocalałych przy ul. Wojska Polskiego). Deweloper zapowiedział budowę centrum handlowego na terenach dawnej odlewni[3].

W lipcu 2009 Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi wstrzymał pracę przy budowie centrum rozrywki. Stwierdzono, że budynki starej fabryki są prawdopodobnie pierwszymi o konstrukcji żelbetowej wzniesionymi w Królestwie Polskim. Zakład składał się z dwóch hal. Pierwsza opiera się na rzędach przęseł w pięciu rozmiarach, które wykonano najpewniej w szalunku – w drewnianej skrzyni ułożono zbrojenie i mieszankę betonową[1].

Zakaz prowadzenia prac wygasł z dniem 11 września 2010[4].

Wiosną 2012 minister kultury i dziedzictwa narodowego uchylił część decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisaniu zabudowań „Fakory” do rejestru zabytków[5].

W czerwcu 2012, po skandalicznej decyzji m.in. ministra Bogdana Zdrojewskiego fabryka Fakora przestała być zabytkiem[6], a inwestor otrzymał zgodę na kontynuację budowy centrum handlowego Łódź Plaza i 23 czerwca rozpoczął wyburzanie obiektu[6][7].

Zabytek[edytuj]

Spośród budynków fabryki „Fakora” tylko wieża ciśnień była wpisana do gminnej ewidencji zabytków.

10 września 2010 do rejestru zabytków wpisano[4]:

  • zespół budowlany dawnej fabryki firmy John, Krebs i Spółka, później Fabryki Kotłów i Radiatorów „Fakora” w Łodzi wraz z otoczeniem, 1913–14, l. 50 XX w., nr rej. A/97 z 10.09.2010 przy ul. Warneńczyka 18/20, łącznie z:
    • budynkiem dawnej odlewni żeliwa, później wydziału mechaniczno-montażowego, 1913
    • fabryczną wodociągową wieżą ciśnień, 1915
    • budynkiem portierni, po 1950
    • budynkiem socjalnym, po 1950
    • kominem fabrycznym, I ćwierćwiecze XX w.

Nagrody i certyfikaty[8][edytuj]

  • 2006: Statuetka Złotego Instalatora dla Najlepszych 2005 za opracowanie i wdrożenie serii dekoracyjnych grzejników żeliwnych „Retro”
  • 2006: I miejsce w Konkursie „Materiały i Technologie Instalacyjne” na najlepszy wyrób na XXVII Targach Budownictwa w Krakowie
  • 2006: Wyróżnienie w konkursie o „Laur Instalatora” na targach budownictwa INTERBUD 2006
  • 2000: Nagroda „Laur Instalatora” za żeliwny kocioł grzewczy, gazowy „FAKORA-1G” na VII Międzynarodowych Targach Budownictwa INTERBUD 2000
  • 1999: Nagroda Marszałka Województwa Łódzkiego na II Międzynarodowych Targach Nowych Technologii, Innowacji i Techniki Przemysłowej INTERTECHNOLOGY’99 za opracowanie przyjaznego dla środowiska żeliwnego kotła grzewczego „FAKORA-1G”
  • 1999: Nagroda „Złotego Instalatora” za żeliwny, niskotemperaturowy kocioł grzewczy „FAKORA-1G” przyznany przez Polską Korporację Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji oraz redakcję „Polskiego Instalatora”
  • 1999: Nagroda „Teraz Polska” w X edycji Konkursu na Najlepsze Produkty i Usługi
  • 1999: Medal Wojewody Łódzkiego
  • 1999: Dyplom Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich
  • 1998: Certyfikat jakości Mister Poland dla jedno- i wielofunkcyjnych kotłów gazowych i olejowych

Uwagi

  1. a b W czerwcu 2005 firma Plaza Centers wyburzyła całkowicie zakupione wcześniej obiekty pofabryczne dawnych zakładów „Norbelana” przy ul. Żeromskiego w Łodzi, zobowiązując się do wybudowania na tym terenie centrum handlowo-rozrywkowego. Po wyburzeniu przez 7 lat pusty plac pozostaje niezagospodarowany.

Przypisy[edytuj]

  1. a b Aleksandra Hac: Łódzką Fakorę można uratować. Jest na liście zabytków. Gazeta.pl > Łódź > Wiadomości Łódź. lodz.gazeta.pl [on-line], 2010-09-06. [dostęp 2012-09-19].
  2. Fakora: O Nas. Strona internetowa firmy FAKORA MOC Sp. z o.o. > O Nas. fakora.pl [on-line]. [dostęp 2012-09-19].
  3. Aleksandra Hac: Plaza Łódź: Nowe centrum handlowe z wieżą ciśnień. Portal Domiporta > Porady i aktualności > Aktualności. porady.domiporta.pl [on-line], 2010-01-18. [dostęp 2012-09-19].
  4. a b Sebastian_Pioro: Fakora zrównana z ziemią?. Portal Halo Łódź > Wiadomości. halolodz.pl [on-line], 2010-09-10. [dostęp 2012-09-19].
  5. Aleksandra Hac: Stuletnia Fakora częściowo w rejestrze zabytków. Portal Gazeta.pl > Łódź > Wiadomości Łódź > Wiadomości z Łodzi. lodz.gazeta.p [on-line], 2012-04-12. [dostęp 2012-09-19].
  6. a b HollyLodz: Burzą łódzkie zakłady Fakora. Inwestor robi miejsce pod centrum handlowe Plaza Łódź. kontakt24.tvn.pl [on-line], 2012-06-24. [dostęp 2012-09-19].
  7. ab: Fakora. Burzą ponad stuletnie zakłady [ZDJĘCIA]. Portal „Dziennika Łódzkiego” > Wiadomości. dzienniklodzki.pl [on-line], 2012-06-23. [dostęp 2012-09-19].
  8. Fakora: Osiągnięcia. Strona internetowa firmy FAKORA MOC Sp. z o.o. > Osiągnięcia. fakora.pl [on-line].

Linki zewnętrzne[edytuj]