Zaroślówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaroślówka
Acrocephalus dumetorum[1]
Blyth, 1849
Zaroślówka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek zaroślówka
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Zaroślówka, trzciniak zaroślowy (Acrocephalus dumetorum) – gatunek ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych.

Występowanie[edytuj]

Zaroślówki są wędrowne. Gniazdują we wschodniej Europie (głównie południowa Finlandia, kraje bałtyckie, Białoruś) na wschód po centralną Rosję (okolice górnego biegu rzeki Leny i południowo-wschodni Ałtaj) i dalej na południe po północny Afganistan. Migrują na zimowiska w południowo-wschodnim subkontynencie indyjskim i w Mjanmie[3].

Jest to gatunek w ekspansji, poszerzający swój zasięg występowania w kierunku zachodnim[4]. Przykładowo, w Finlandii pojawił się dopiero w latach 30. XX wieku[5]. Ukrainę, Białoruś i kraje bałtyckie zaroślówki skolonizowały w latach 40–60. XX wieku. Na Słowacji po raz pierwszy stwierdzono tego ptaka w 2003, na Węgrzech i w Czechach w 2014[6].

W Polsce stwierdzenia odnotowano po raz pierwszy w 1996 i 1977. Obecnie odnotowywana już corocznie, obserwuje się głównie śpiewające samce i ptaki złapane podczas obrączkowania[4]. W 16 lipca 2011 w Wasilkowie koło Białegostoku odkryto pierwszy pewny lęg[7]. W latach 1967–2014 zaroślówkę stwierdzono około 200 razy. Zaroślówki obserwowane są głównie w północnej i północno-wschodniej części kraju, ale pojedyncze obserwacje miały miejsce między innymi w Wielkopolsce, na Ziemi Łódzkiej, Mazowszu, Lubelszczyźnie i na Podkarpaciu. W 2014 pierwszy raz stwierdzono tego ptaka na Śląsku[6].

Morfologia i rozpoznawanie[edytuj]

Zaroślówka osiąga długość ciała około 13 cm i masę ciała 8–16 g[3]. Zaroślówka z wyglądu bardzo przypomina trzcinniczka (A. scirpaceus) i łozówkę (A. palustris). Odróżnić ją można po dłuższej brwi, krótkiej projekcji lotek, sięgającej za oko i po śpiewie – wolniejszym od głosu łozówki, składającym się z różnorodnych, powtarzanych fraz[4].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Łozówki gnieżdżą się na różnego typu terenach otwartych, w dolinach rzek również i lasach liściastych. Często obserwuje się te ptaki na porośniętych wierzbą szarą (łozą; Salix cinerea), na obrzeżach łęgów, a niekiedy i śródpolnych zakrzewieniach. W Indiach na zimowiskach przebywają w różnorodnych środowiskach, od suchych lasów po podmokłe obszary z pojedynczymi krzewami. Żywią się głównie owadami[4].

Lęgi[edytuj]

Przeważnie łozówki łączą się w pary, aczkolwiek odnotowywano przypadki poligamii[4]. Ptaki badane w południowo-wschodniej Finlandii przylatywały na obszary lęgowe pod koniec maja lub na początku czerwca; zwykle samce przybywały kilka dni przed samicami. Łączyły się one w pary lub w poligyniczne grupy: samiec+2 samice, samiec+3 samice, a w jednym przypadku w mieszaną międzygatunkowo grupę: samiec zaroślówki + samica zaroślówki i samica łozówki (A. palustris). Samce ustalały wówczas więcej, niż 1 terytorium; u monogamicznych samców ma ono średnicę 15–30 m. Zniesienia liczyły 5–6 jaj. Okres inkubacji trwał 12–13 dni, pisklęta przebywały w gnieździe 9–11 dni[5].

Status[edytuj]

IUCN uznaje zaroślówkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzeranie od 1988 roku (stan w 2016). BirdLife International uznaje trend populacji za wzrostowy ze względu na postępującą ekspansję ptaków tego gatunku[8]. Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Acrocephalus dumetorum, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus dumetorum. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Dyrcz, A.: Blyth's Reed-warbler (Acrocephalus dumetorum). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 14 września 2016].
  4. a b c d e Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 356. ISBN 9788378459835.
  5. a b Pertti Koskimies. Polygyny in Blyth's Red Warbler. „Annales Zoologici Fennici”. 21, s. 239–242, 1984. 
  6. a b Aleksandra Wasińska, Krzysztof Koźlik, Katarzyna Mazur, Krzysztof Ostrowski & Szymon Beuch. Zaroślówka Acrocephalus dumetorum nowym gatunkiem w awifaunie Śląska. „Ptaki Śląska”. 22, s. 151–155, 2015. 
  7. Zaroślówka lęgowa w Polsce!. BirdWatching.pl. [dostęp 14 września 2016].
  8. Blyth's Reed-warbler Acrocephalus dumetorum. BirdLife International. [dostęp 14 września 2016].
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237