Trzcinniczek zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzcinniczek zwyczajny
Acrocephalus scirpaceus[1]
(Hermann, 1804)
Trzcinniczek zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek trzcinniczek zwyczajny
Synonimy
  • Turdus scirpaceus Hermann, 1804[2]
Podgatunki
  • A. s. scirpaceus (Hermann, 1804)
  • A. s. fuscus (Hemprich & Ehrenberg, 1833)
  • A. s. avicenniae Ash, D.J. Pearson, Nikolaus & Colston, 1989
  • A. s. ammon Hering, Winkler & Steinheimer, 2016
  • A. s. baeticatus (Vieillot, 1817)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Trzcinniczek zwyczajny, trzcinniczek, trzcionka[4] (Acrocephalus scirpaceus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewek, zamieszkujący Europę od Pirenejów po Don poza północną częścią Wysp Brytyjskich i Półwyspu Skandynawskiego i Półwyspem Apenińskim oraz Azję Mniejszą i Azję Środkową. Zimuje w równikowej Afryce. Przelatuje w kwietniu-maju i sierpniu-wrześniu. W Polsce średnio liczny ptak lęgowy niżu (lokalnie może być liczny)[5].

Systematyka 
Wyróżniono kilka podgatunków A. scirpaceus[6][7]:
  • trzcinniczek zwyczajny (Acrocephalus scirpaceus scirpaceus) – Europa do zachodniej Rosji, Ukrainy i zachodniej Turcji, północno-zachodnia Afryka.
  • trzcinniczek ciemny (Acrocephalus scirpaceus fuscus) – północny Egipt i środkowa Turcja przez Bliski Wschód do południowo-wschodniej europejskiej części Rosji, północny Iran, Kazachstan i północno-zachodnie Chiny.
  • trzcinniczek mangrowy (Acrocephalus scirpaceus avicenniae) – wybrzeża Morza Czerwonego.
  • Acrocephalus scirpaceus ammon – oazy na pograniczu Libii i Egiptu
  • trzcinniczek tęposkrzydły (Acrocephalus scirpaceus baeticatus) – Afryka. Przez IOC wydzielany wraz z kilkoma podgatunkami w oddzielny gatunek Acrocephalus baeticatus[6].
Cechy gatunku 
Podobny do trzciniaka zwyczajnego, ale znacznie mniejszy. Ubarwieniem podobny do łozówki, trudny do odróżnienia. Obie płci ubarwione jednakowo. Wierzch ciała jednolicie oliwkowobrązowy, na kuprze i pokrywach nadogonowych bardziej pomarańczowy. Spód ciała biały, na bokach i pod ogonem beżowy. Nad oczami kremowe brwi.
Wymiary średnie 
długość ciała ok. 13 cm
rozpiętość skrzydeł 19 cm
masa ciała ok. 13 g
Biotop 
Jeziora, stawy, ale też mniejsze, zarośnięte zbiorniki wodne, przydrożne rowy i bagna z przewagą trzcin przemieszanych z pałką wodną.
Gniazdo 
Zawsze nad powierzchnią wody, a nie ziemi, bardzo podobne do gniazda trzciniaka, lecz stosunkowo mniejsze.
Jaja
Trzcinniczek karmiący pisklę kukułki
Jaja 
Lęgi ok. połowy do końca maja, a czasami i w lipcu. Jaja w ilości 3–6, o średnich wymiarach 18×13 mm, o białym tle z obfitymi oliwkowozielonymi plamkami. Obserwuje się wydłużenie okresu lęgowego (wcześniejsze jego rozpoczęcie, prawdopodobnie ze względu na ocieplenie klimatu), co pozwala trzcinniczkom gniazdować nawet pięciokrotnie w jednym sezonie, co prowadzi do większego sukcesu rozrodczego[8].
Wysiadywanie 
Od złożenia ostatniego jaja trwa przez 11–12 dni. Często wysiadują jajo kukułki. Młode opuszczają gniazdo po 11–13 dniach.
Pożywienie 
Drobne owady.
Ochrona 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Acrocephalus scirpaceus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Eurasian Reed-warbler (Acrocephalus scirpaceus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-10-06].
  3. Acrocephalus scirpaceus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 194. ISBN 83-09-01320-5.
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 637. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km², a liczny – 100–1000 par na 100 km².
  6. a b Frank Gill, David Donsker: Bushtits, leaf warblers, reed warblers (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-09-20].
  7. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Acrocephalidae Salvin, 1882 (1838) - trzciniaki - Brush, reed and swamp warblers. Wersja: 2019-04-24. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-09-20].
  8. Lucyna Hałupka, Andrzej Dyrcz, Marta Borowiec. Climate change affects breeding of reed warblers Acrocephalus scirpaceus. „Journal of Avian Biology”. 39 (1), s. 95–100, 2008. DOI: 10.1111/j.2008.0908-8857.04047.x (ang.). 
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)