Łomka
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Łomka | |
|---|---|
 Narthecium americanum
|
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | pochrzynowce |
| Rodzina | łomkowate |
| Rodzaj | łomka |
| Nazwa systematyczna | |
| Narthecium Huds. Fl. Angl.: 127 (1762) |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Narthecium ossifragum (L.) Huds.[2] | |
| Synonimy | |
|
Abama Adans[3].. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Łomka (Narthecium Huds.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), obejmujący 7 gatunków występujących w Europie, Kaukazie, Turcji, Japonii oraz zachodnich i wschodnich Stanach Zjednoczonych[3]. W przeszłości do flory Polski błędnie włączano łomkę zachodnią[4].
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckiego słowa ναρθηξ (narthex – trzcina) i odnosi się do pokroju łodygi, względnie jest anagramem nazwy naukowej rodzaju pajęcznica (Anthericum)[5]
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Liście
- Liście głównie odziomkowe, ciasno nachodzące na siebie u nasady, o blaszce wąsko równowąskiej i ostrym wierzchołku. Liście łodygowe od 3 do 6, szczątkowe.
- Kwiaty
- Kwiaty 6-pręcikowe, obupłciowe, zebrane w grono na wierzchołku łodygi. Szypułki proksymalnie z drobnymi podkwiatkami. Okwiat pojedynczy, 6-listkowy. Listki okwiatu zielonkawożółte do żółtych, nagie, równowąsko-lancetowate. Pręciki o białych, gęsto owłosionych nitkach i równowąskich główkach. Zalążnie trójkomorowe, górne, o szyjkach słupków zrośniętych w długi dzióbek i drobnych, trójklapowych znamionach.
Biologia i ekologia [edytuj]
- Rozwój
- Wieloletnie geofity ryzomowe[3]. Kwiaty pachnące. Na gęsto owłosionych nitkach pręcików zatrzymuje się pyłek, dlatego u tych roślin dochodzi do samozapylenia w czasie deszczu[6].
- Cechy fitochemiczne
- Rośliny z tego rodzaju zawierają saponiny sterydowe, podejrzewane o wywoływanie u owiec silnej nadwrażliwości na światło, prowadzącej do żółtaczki[6].
Systematyka [edytuj]
- Pozycja rodzaju wg APW (aktualizowany system APG III z 2009)
- Rodzaj należy do rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), w rzędzie pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie kladu jednoliściennych (monocots)[1].
- Gatunki[3]
- Narthecium americanum Ker Gawl.
- Narthecium asiaticum Maxim.
- Narthecium balansae Briq.
- Narthecium californicum Baker
- Narthecium ossifragum (L.) Huds. – łomka zachodnia
- Narthecium reverchonii Celak.
- Narthecium scardicum Košanin
Zastosowanie [edytuj]
- Rośliny spożywcze
- Na Szetlandach z kwiatów łomki zachodniej produkowało się substytut szafranu[7].
- Rośliny ozdobne
- Narthecium californicum jest uprawiana w Stanach Zjednoczonych jako roślina ogrodowa[8].
- Inne zastosowania
- W Lancashire z łomki zachodniej pozyskiwało się barwnik, który był wykorzystywany do farbowania włosów[7].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-10].
- ↑ Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2011-02-08].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-08].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ D. Gledhill: The names of plant. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 269. ISBN 978-0-521-86645-3.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Flora of North America. Vol. 26: Liliaceae. [dostęp 2011-02-10].
- ↑ 7,0 7,1 D. J. Mabberley: Mabberley's plant-book: a portable dictionary of plants, their classification and use. Cambridge, UK ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 572. ISBN 978-0-521-82071-4.
- ↑ Kathleen A. Robson, Alice Richter, Marianne Filbert: Encyclopedia of northwest native plants for gardens and landscape. Portland, Or.: Timber Press, 2008, s. 269. ISBN 978-0-88192-863-1.
