Łomka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łomka
Narthecium americanum
Narthecium americanum
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd pochrzynowce
Rodzina łomkowate
Rodzaj łomka
Nazwa systematyczna
Narthecium Huds.
Fl. Angl.: 127 (1762)
Typ nomenklatoryczny
Narthecium ossifragum (L.) Huds.[2]
Synonimy

Abama Adans[3]..

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Łomka (Narthecium Huds.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), obejmujący 7 gatunków występujących w Europie, Kaukazie, Turcji, Japonii oraz zachodnich i wschodnich Stanach Zjednoczonych[3]. W przeszłości do flory Polski błędnie włączano łomkę zachodnią[4].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckiego słowa ναρθηξ (narthex – trzcina) i odnosi się do pokroju łodygi, względnie jest anagramem nazwy naukowej rodzaju pajęcznica (Anthericum)[5]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Morfologia łomki zachodniej
Łodyga
Smukłe, podziemne, płożące kłącze. Łodygi naziemne proste, nagie.
Liście
Liście głównie odziomkowe, ciasno nachodzące na siebie u nasady, o blaszce wąsko równowąskiej i ostrym wierzchołku. Liście łodygowe od 3 do 6, szczątkowe.
Kwiatostan łomki zachodniej
Kwiaty
Kwiaty 6-pręcikowe, obupłciowe, zebrane w grono na wierzchołku łodygi. Szypułki proksymalnie z drobnymi podkwiatkami. Okwiat pojedynczy, 6-listkowy. Listki okwiatu zielonkawożółte do żółtych, nagie, równowąsko-lancetowate. Pręciki o białych, gęsto owłosionych nitkach i równowąskich główkach. Zalążnie trójkomorowe, górne, o szyjkach słupków zrośniętych w długi dzióbek i drobnych, trójklapowych znamionach.
Owoce
Podługowato-lancetowate torebki. Nasiona jasnożółte, nitkowato-elipsoidalne[6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Łomka zachodnia na stanowisku naturalnym
Rozwój
Wieloletnie geofity ryzomowe[3]. Kwiaty pachnące. Na gęsto owłosionych nitkach pręcików zatrzymuje się pyłek, dlatego u tych roślin dochodzi do samozapylenia w czasie deszczu[6].
Siedlisko
Mokradła[6].
Cechy fitochemiczne
Rośliny z tego rodzaju zawierają saponiny sterydowe, podejrzewane o wywoływanie u owiec silnej nadwrażliwości na światło, prowadzącej do żółtaczki[6].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 26[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według APW (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj należy do rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), w rzędzie pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie kladu jednoliściennych (monocots)[1].
Gatunki[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny spożywcze
Na Szetlandach z kwiatów łomki zachodniej produkowało się substytut szafranu[7].
Rośliny ozdobne
Narthecium californicum jest uprawiana w Stanach Zjednoczonych jako roślina ogrodowa[8].
Inne zastosowania
W Lancashire z łomki zachodniej pozyskiwało się barwnik, który był wykorzystywany do farbowania włosów[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-10].
  2. Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2011-02-08].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-08].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. D. Gledhill: The names of plant. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 269. ISBN 978-0-521-86645-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Flora of North America. Vol. 26: Liliaceae. [dostęp 2011-02-10].
  7. 7,0 7,1 D. J. Mabberley: Mabberley's plant-book: a portable dictionary of plants, their classification and use. Cambridge, UK ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 572. ISBN 978-0-521-82071-4.
  8. Kathleen A. Robson, Alice Richter, Marianne Filbert: Encyclopedia of northwest native plants for gardens and landscape. Portland, Or.: Timber Press, 2008, s. 269. ISBN 978-0-88192-863-1.