Łuska (nabój)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
VariousCasings.jpg
Łuska odrzucana z karabinka M4 bezpośrednio po wystrzeleniu
Łuska naboju 9 mm Parabellum

Łuska (gilza) – część naboju, służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki. W nabojach zespolonych służy do umocowania pocisku. Zabezpiecza i uszczelnia komorę nabojową podczas strzału.

Wyróżnić można: łuski karabinowe, pistoletowe, rewolwerowe, myśliwskie i działowe (artyleryjskie).

Łuskę wynalazł w 1812 roku Francuz szwajcarskiego pochodzenia, nazwiskiem Pauly. Stworzona przez niego łuska miała papierowe ścianki i mosiężne dno. Był to przełom w broni palnej, rozwiązujący problemy z ładowaniem broni odtylcowej i umożliwił znacznie szybsze ładowanie.

Łuski dzieli się według sposobu zapłonu spłonki, na trzy typy:

  • nabój typu Lefaucheux (lub: igłowy), wynaleziony w 1835 r. Kurek uderzał w znajdujący się z boku dna łuski pręcik, który detonował piorunian rtęci w spłonce. Dziś nieużywany.
  • nabój bocznego zapłonu. Piorunian był umieszczony tutaj wewnątrz kryzy łuski. Iglica broni uderzała punktowo na brzegu dna łuski. Bardzo popularny ze względu na niską cenę. Podstawowy nabój stosowany w sporcie strzeleckim .22LR. Używany także w wielu krajach (USA, Kanada, Rosja) do polowań i odstrzału małych szkodników.
  • nabój centralnego zapłonu. Piorunian znajduje się w środku dna łuski. Iglica uderza w łuskę centralnie. Dziś używany niemal we wszystkich rodzajach nabojów.

Z uwagi na materiał, łuski można podzielić na:

  • mosiężne – najczęściej spotykane i sposobne do wielokrotnego użytku
  • wykonane ze stopu aluminium, stalowe, a nawet z włókien sztucznych – wprowadzane przez niektóre wytwórnie na rynek cywilny – tańsze od mosiężnych, jednorazowe, najczęściej niskiej jakości.

W zależności od rodzaju spłonki (boxer lub Berdan) gniazdo spłonki będzie różnie ukształtowane. Ponadto, łuska używająca spłonki boxer będzie miała jeden otwór zapłonowy, a łuska do spłonki Berdan ma dwa takie otwory.

Łuski mogą być o kształcie:

  • prostym – tak jak w nabojach 9 mm Parabellum – popularny rodzaj w nabojach pistoletowych i rewolwerowych.
  • zwężającym się – tył łuski ma większą średnicę niż przód – obecnie rzadko występuje, głównie w starych typach broni.
  • przewężającym – podobnym do kształtu szyjki butelki – większość nabojów karabinowych ma taki kształt.

Wyróżnia się łuski:

  • z kryzą wystającą
  • z kryzą zwykłą
  • z kryzą częściowo wystającą
  • z kryzą zmniejszoną
  • opasane – łuska z kryzą zwykłą z dodatkowym wzmocnieniem dna

Informacja o kalibrze broni, np. 9 mm x 19 Parabellum, zawiera - oprócz średnicy pocisku - także długość łuski, tutaj 19 mm.

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Harding Encyklopedia Broni wyd. Penta, Warszawa 1995
  • Firearms Fact Book wyd. National Rifle Association of America 1993 ISBN 0-935998-55-1
  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej(od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 114. ISBN 83-86028-01-7.