Świergotek polny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świergotek polny
Anthus campestris[1]
(Linnaeus, 1758)
Świergotek polny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina pliszkowate
Rodzaj Anthus
Gatunek świergotek polny
Synonimy
  • Alauda campestris Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Świergotek polny (Anthus campestris) – gatunek małego ptaka z rodziny pliszkowatych (Motacillidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje obszary o klimacie umiarkowanym w Europie, zwłaszcza środkowo-wschodniej i południowej (omija północne jej części), umiarkowane części Azji i północno-zachodniej Afryki. W środkowej Europie zamieszkuje głównie Polskę i Węgry. Wędrowny (przeloty na duże dystanse odbywają się od kwietnia do maja i od sierpnia do września), zimuje w północnej Afryce i na subkontynencie indyjskim.

W Polsce nieliczny ptak lęgowy na niżu[4]. Największy krajowy świergotek. Jego rozmieszczenie nie jest równomierne - dość liczny punktowo jest na Podlasiu, Mazowszu, wzdłuż Narwi, w rejonie Olkusza i Torunia. W zachodniej Polsce liczniej spotyka się go tylko w okolicach Poznania, Konina i Leszna. Znacznie rzadziej spotykany na ziemi lubuskiej i Śląsku, gdzie jedynie w dorzeczu Odry jest częstszy. Tam, gdzie występują urodzajne gleby jest ptakiem nielicznym lub bardzo rzadkim, np. na Zamojszczyźnie[5]. W niektórych regionach może zanikać. W czasie migracji jest rzadko widywany. Wyjątkowo osobniki były widywane jeszcze w październiku, ale nie stwierdzono prób zimowania.

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Świergotki polne pokarmu szukają na ziemi

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Ptak o wysmukłej sylwetce z dość długim ogonie oraz jasno zabarwionych nogach. Nieco większy i jaśniejszy od świergotka drzewnego i łąkowego. Obie płci ubarwione jednakowo, dość jednolicie. Głowa i wierzch ciała żółtobrązowe, niewyraźnie nakrapiane, kreskowanie tyna wierzchu ciała. Skrzydła ciemne z czarnymi przepaskami o jasnych końcach. Spód piaskowożółtawy, bez plamek. Ogon ciemny z białymi brzegami. Nad okiem jaśniejsze, wyraźne brwi. Dziób długi, wąski, ciemny kantarek. Nogi pomarańczowobrązowe. Lata falistym torem, w typowy sposób dla innych świergotków i pliszek. Młode świergotki z plamkowaniem na piersi.
Od innych świergotków różni się prawie jednolicie piaskowobrązowym grzbietem i prawie pozbawionym plamek spodem ciała. Jest też jednym z większych przedstawicieli swojego rodzaju, wielkości wróbla. Świergotki polne nie tworzą stad, ale ich luźne koncentracje tworzą grupy złożone z kilkunastu osobników. W swoim środowisku świergotki polne są łatwe do obserwacji.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

długość ciała 
ok. 16 cm
rozpiętość skrzydeł 
ok. 27 cm

Masa ciała[edytuj | edytuj kod]

ok. 23 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Samce śpiewają w locie bardzo charakterystycznym, monotonnym głosem. Powtarza dwusylabowe "cir lii", choć słychać go zwykle dość daleko od gniazda.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

To autochtoniczny gatunek stepów wschodnioeuropejskich, choć oprócz nich spotyka się go na terenach dobrze nasłonecznionych, suchych, piaszczystych, obrzeżach suchych borów, pustkowiach, polanach, żwirowniach, plażach, usłanych kamieniami wzniesieniach, nagich ugorach, zrębach i dużych uprawach leśnych, nadrzecznych wydmach. Zwykle przebywa na ciepłych terenach skąpo porośniętych roślinnością. Czasem spotyka się go na polach uprawnych na słabych glebach, kamieniołomach, górskich halach, a na Górnym Śląsku nawet na hałdach kopalnianych.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Świergotki polne wyróżniają się gładkim spodem ciała bez kreskowania

Toki[edytuj | edytuj kod]

Z zimowisk wracają na miejsca gniazdowania w kwietniu i maju. Okres lęgowy trwa od maja do lipca. Loty godowe samców są widowiskowe. Energicznie wtedy wzbijają się w powietrze na wysokość kilkudziesięciu metrów, po czym wolno spada na wpół rozpostartymi skrzydłami i ogonem.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Na ziemi w wygrzebanym dołku, pod osłoną roślinności zielnej (trawy, wrzosu) od góry, dobrze osłonięte. Terytorium gniazdowania dochodzi do 200 - 300 metrów wokół gniazda, które zbudowane jest z kawałków mchu, suchej trawy, liści, korzonków, drobnych części roślin, a wyłożone niewielkimi ilościami włosia.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Anthus campestris

Lęgi (1-2) od połowy maja do połowy lipca. W zniesieniu 4–5 jaj o średnich wymiarach 21x16 mm, o tle białym z lekkim żółtawym, szarym, brązowym lub zielonkawym odcieniem (ubarwienie może jednak być różne), gęsto nakrapianych plamkami brązowymi lub brązowoszarymi. Plamkowania jest mniej niż u innych świergotków.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Od złożenia ostatniego jaja trwa 13–14 dni. Samiec nie pomaga partnerce w wysiadywaniu jaj, choć uczestniczy już w karmieniu młodych. Pisklęta, gniazdowniki, przebywają w gnieździe przez 14 dni. Po tym czasie są na tyle opierzone, że mogą je opuścić. Pomimo to rodzice przez pewien czas nadal sprawują opiekę nad potomstwem w pobliżu lęgowiska, nim te osiągną pełną samodzielność. Opuszczają tereny lęgowe pod koniec sierpnia lub we wrześniu.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Drobne owady zbierane na ziemi, ale też nasiona.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten, ze względu na małą liczebność, jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[6]. Zagrożony jest przez straty siedlisk przez zagospodarowywanie ugorów, nieużytków, intensyfikację rolnictwa i brak odpowiedniego pokarmu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anthus campestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Tawny Pipit (Anthus campestris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-01-26].
  3. Anthus campestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 544. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego nieliczny oznacza zagęszczenie 1–10 par na 100 km2.
  5. Marcin Karetta: Atlas ptaków. Pascal, 2010.
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]