Źródło Q

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Źródło Q (od niemieckiego Quelle – źródło) – hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw. logiów) Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii Nowego Testamentu, być może w Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy Ewangelii Mateusza i Łukasza pisząc swoje Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.

Źródło Q – jeśli w ogóle faktycznie istniało – nie zachowało się. Odkryta w 1945 roku Nag Hammadi koptyjska Ewangelia Tomasza potwierdziła istnienie gatunku literackiego zbioru logiów, za jaki uważa się źródło Q. Inne nazwy: Ewangelia Q, Ewangelia Galilejska.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Treść hipotetycznego źródła Q współczesna biblistyka rekonstruuje na podstawie analizy ewangelii synoptycznych. Źródło Q mogło liczyć ok. 240 wersetów. Dłuższe i krótsze wypowiedzi Jezusa ułożone były w kolejności zbliżonej do tej, w której pojawiają się w Ewangelii Łukasza.

Hipoteza istnienia Q[edytuj | edytuj kod]

Istnienie Źródła Q jest elementem tzw. hipotezy dwóch źródeł dla rozwiązania problemu synoptycznego, popularnej we współczesnej biblistyce. Hipoteza ta tłumaczy fakt, że w Ewangeliach Mateusza i Łukasza występuje szereg wypowiedzi Jezusa, których nie ma w Ewangelii Marka ani Ewangelii Jana. Wspomniane wypowiedzi tworzą około 250 wersów wspólnych dla Ewangelii Łukasza i Mateusza, brzmią identycznie lub bardzo podobnie i najprawdopodobniej pochodzą z jakiegoś wcześniejszego greckojęzycznego dokumentu. Teoria istnienia źródła Q zakłada, że autorzy Ewangelii Mateusza i Łukasza pisząc swoje Ewangelie korzystali z dwóch głównych źródeł – Ewangelii Marka i drugiego – źródła Q, z którego zaczerpnęli wspomniane 250 wersów obejmujących wypowiedzi (tzw. logia) Jezusa. Ponadto, każdy z nich korzystał jeszcze z indywidualnego źródła, skąd zaczerpnął materiał obecny tylko w jego Ewangelii. Ponieważ hipotezę te sformułowali po raz pierwszy uczeni niemieccy, nazwali owo hipotetyczne źródło po prostu 'Źródłem' – po niemiecku Quelle.

Nie ma żadnych zachowanych zapisów wczesnochrześcijańskich odnoszących się do tego dokumentu, z wyjątkiem dość enigmatycznego stwierdzenia Papiasza z II wieku, na temat spisanej przez św. Mateusza Apostoła listy wypowiedzi Jezusa. Przez pewien czas za fragment źródła Q uznawano apokryficzną Ewangelię Tomasza, która zawiera wypowiedzi przypisywane Jezusowi.

Czas powstania i autorstwo[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z tą teorią źródło Q najprawdopodobniej powstało w okresie misji wśród Żydów w diasporze, zwłaszcza w Syrii. Zdaniem Crossana niektóre wypowiedzi Jezusa oraz kilka drobnych źródeł stanowiących Q dla Mateusza, było w obiegu już pomiędzy rokiem 39 a 60 n.e.[1] Ponieważ źródło zawiera pewne szczegóły z życia i działalności Jana Chrzciciela, możliwe jest, że do jego powstania przyczynili się uczniowie proroka[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Carsten Peter Thiede & Matthew D'Ancona Jezusowy papirus, Wydawnictwo Amber, 2007, s.181
  2. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 42. ISBN 83-909272-3-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Burton L. Mack The Lost Gospel: The Book Q and Christian Origins ISBN 0-06-065375-2
  • red. Bruce Metzger Słownik wiedzy biblijnej