Jan Chrzciciel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Jan Chrzciciel
Jehohanan ben Zekarijahu
prorok[1]
Veneto 0036.jpg
Jan Chrzciciel
Data urodzenia pomiędzy 6 p.n.e.-2 p.n.e.
Ain Karem
Data śmierci ok. 32
Macheront
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie w katolicyzmie:
24 czerwca (Narodzenie św. Jana Chrzciciela) i 29 sierpnia (męczeńska śmierć)
w prawosławiu:
24 lutego/9 marca i 25 maja/7 czerwca (1., 2. i 3. odnalezienia głowy)
24 czerwca/7 lipca (narodzenie)
29 sierpnia/11 września (ścięcie głowy)
23 września/6 października (poczęcie) według kalendarza gregoriańskiego
Patron m.in. państw: Austrii, Francji, Holandii, Malty, Niemiec oraz miast: Awinionu, Bonn, Florencji, Frankfurtu n. Menem, w Polsce: Chojnic, Mysłowic, Nysy, Wrocławia i Stargardu Szczecińskiego, archidiecezji warszawskiej i wrocławskiej, wielu zakonów (m.in. joannitów), mnichów, dziewic, pasterzy i stad, kowali, krawców, kuśnierzy, rymarzy; abstynentów, niezamężnych matek, skazanych na śmierć; jest orędownikiem podczas gradobicia i w chorobach epilepsji
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Grób św. Jana Chrzciciela w meczecie Umajjadów w Damaszku

Jan Chrzciciel, Jan Baptysta , cs. Prorok, Priedtiecza i Krestitiel Gospodień Ioann, łac. Ioannes Baptista, hebr. יוחנן המטביל Jehohanan ben Zekarijahu (ur. pomiędzy 6 p.n.e.-2 p.n.e. w Ain Karem, zm. ok. 32 n.e. w Macheront) – pustelnik, prorok żydowski, święty katolicki i prawosławny. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Bapteme du christ st etienne beauvais.JPG
Paris Saint-Louis-en-l'Île 32.JPG

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Jan Chrzciciel prawdopodobnie znał sektę esseńczyków, jednak nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy był jej członkiem, a jego nauczanie w niektórych aspektach jest sprzeczne z esseńskimi doktrynami. Przez wielu swoich słuchaczy uznawany był za Mesjasza. O jego działalności misyjnej i kaznodziejskiej wspominają Ewangelie i żydowski historyk Józef Flawiusz. Flawiusz pisze o Janie Chrzcicielu w Dawnych dziejach Izraela (znane też pod tytułem Starożytności żydowskie), że Jan nie chrzcił dla oczyszczenia z grzechu, lecz dla oczyszczenia ciała.

Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Według Nowego Testamentu Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w wiosce Ain Karim. Był synem żydowskiego kapłana Zachariasza i Elżbiety, która była krewną Maryi z Nazaretu. Jego narodziny zapowiedziane były jako dowód prawdziwości zapowiedzi złożonych przez Archanioła Gabriela Maryi w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej.

W dość młodym wieku Jan, zapewne po śmierci podeszłych wiekiem rodziców, zrezygnował z możliwości zostania kapłanem i rozpoczął życie pustelnika na Pustyni Judzkiej, gdzie prawdopodobnie zetknął się z esseńczykami. Na pustyni został powołany na proroka, a jego głównym zadaniem stało się wzywanie ludzi do nawrócenia oraz przygotowanie drogi do publicznej służby Mesjasza. Głosił potrzebę nawrócenia wewnętrznego i odnowy duchowej ludzi. Symbolem tego przygotowania był chrzest udzielany przez proroka słuchaczom jego nauk w rzece Jordan.

Niedługo po spotkaniu i ochrzczeniu Jezusa Jan został wtrącony do więzienia za jawne krytykowanie niemoralnego małżeństwa tetrarchy Galilei, Heroda Antypasa. Na skutek spisku żony Heroda, Herodiady, Jan został ścięty ok. 32 roku.

Dokładna data śmierci Jana Chrzciciela nie jest znana. Badacze datują moment śmierci proroka na koniec lat dwudziestych I wieku n.e.[2] albo okres między 34 a 36 rokiem[3].

Kult[edytuj | edytuj kod]

Jezus tak określił Jana:

Coście wyszli oglądać na pustyni? (...) Proroka zobaczyć? Tak, powiadam wam, nawet więcej niż proroka. On jest tym, o którym napisano: Oto ja posyłam mego wysłańca przed Tobą, aby Ci przygotował drogę. Zaprawdę powiadam wam: Między narodzonymi z niewiast nie powstał większy od Jana Chrzciciela[4].

Grób i relikwie[edytuj | edytuj kod]

Według tradycji chrześcijańskiej i muzułmańskiej grób Jana Chrzciciela znajduje się w Wielkim Meczecie Umajjadów w Damaszku. Poczerniałe relikwie prawej ręki, tzw. Prawica-która-ochrzciła-Pana, która była przez wieki główną relikwią zakonu joannitów znajduje się w Chramie Chrystusa Zbawiciela w Moskwie. Skrzynka do dziś ozdobiona jest krzyżami maltańskimi, a do Rosji trafiła po zajęciu Malty przez Napoleona Bonaparte. Relikwie palców Jana Chrzciciela przechowywane są w Sienie i Stambule. W 2010 fragmenty szczątków świętego znaleziono w ruinach prawosławnego klasztoru na wysepce Świętego Iwana niedaleko Sozopola, na południowym wybrzeżu Morza Czarnego w Bułgarii. Relikwie wraz z alabastrowym relikwiarzem były zamurowane w ołtarzu nieczynnego od stuleci klasztoru[5]. Relikwie znajdują się także w Polsce np. w kościele św. Jana Chrzciciela w Gnieźnie[potrzebne źródło].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Jan Chrzciciel jest patronem wielu państw i miast, m.in. :

Jest patronem wielu zakonów, m.in. joannitów (Kawalerów Maltańskich), mnichów, dziewic, pasterzy i stad, kowali, krawców, kuśnierzy, rymarzy; abstynentów, niezamężnych matek, skazanych na śmierć. Jest orędownikiem podczas gradobicia i w chorobach epilepsji.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie św. Jana Chrzciciela w Kościele katolickim obchodzone jest dwukrotnie:

Cerkiew prawosławna wspomina świętego proroka i poprzednika Pańskiego sześciokrotnie:

  • 7/20 stycznia[7], tj. 20 stycznia według kalendarza gregoriańskiego (Sobór św. Jana Chrzciciela)
  • 24 lutego/9 marca, tj. 9 marca (rocznica pierwszego i drugiego odnalezienia głowy)
  • 25 maja/7 czerwca, tj. 7 czerwca (rocznica trzeciego odnalezienia głowy)
  • 24 czerwca/7 lipca, tj. 7 lipca (rocznica narodzin)
  • 29 sierpnia/11 września, tj. 11 września (rocznica ścięcia głowy)
  • 23 września/6 października, tj. 6 października (rocznica poczęcia).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. kategorie i tytuły świętych prawosławnych
  2. J. Gnilka, Jezus z Nazaretu. Orędzie i dzieje, Kraków 1997, s. 53.
  3. Tak Wolfgang Schenk, zob.: J. Gnilka, Jezus z Nazaretu, s. 53 przypis 16.
  4. Mt 11, 7-11; Łk 7, 24-27
  5. za: tvn24.pl. Relikwie Jana Chrzciciela odnalezione; dostęp 8.08.2010
  6. Męczeństwo św. Jana Chrzciciela – materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 20.07.2010]
  7. podwójne datowanie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Gołębiowski. Poznaj swego patrona. Co oznacza twoje imię?. Warszawa 1994. ISBN 83-85207-65-1

Źródła internetowe: